De fruitreuzen van Sint-Truiden zijn een groep van zeven reuzenfiguren die de fruitteelt van Sint-Truiden en Haspengouw symboliseren. De familie bestaat uit de kersenreuzen Kraker, Kernielse, Bigareau en Kapucientje, de appelreus Jonagold, de perenreus Conférence en de aardbeienreus Elsanta. De namen verwijzen telkens naar een fruitsoort of fruitras dat met de streek wordt geassocieerd.
Geschiedenis De oudste fruitreuzen ontstonden in de context van de naoorlogse fruitfolklore in Sint-Truiden. Kraker en Kernielse werden in 1949 gemaakt door de Koninklijke Harmonie der Gilde; hun historische documenten bevatten zelfs een symbolische geboorte- en huwelijksregistratie. Volgens de huwelijksakte traden de twee op 2 juli 1949 in het huwelijk.
In 1951 werd de familie uitgebreid met Bigareau (ook wel Bigaro) en zijn tweelingzus Kapucientje, eveneens verwijzend naar kersenvariëteiten. Deze twee kleinere figuren werden vervaardigd uit riet door de Sint-Truidense rietvlechters Bamps uit Schurhoven, met koppen in papier-maché. Na een brand in Eindhoven werden ze door de stadsdiensten opnieuw opgebouwd, waarbij aluminium en polyester werden gebruikt.
Later werd de familie uitgebreid met drie grotere reuzen die andere belangrijke fruitteelten uit Haspengouw vertegenwoordigen. Jonagold en Conférence zijn respectievelijk de appel- en perenreus. Elsanta, de aardbeienreus, werd op 27 september 1997 in Sint-Truiden geboren.
In mei 2026 werd de traditie opgenomen in een ruimer stedelijk erfgoedbeleid. Daarbij wordt niet alleen ingezet op de fysieke bewaring van de historische figuren, maar ook op het opnieuw zichtbaar maken van de reuzen in het straatbeeld en het doorgeven van de bijbehorende kennis en gebruiken.
Reuzenfamilie De zeven fruitreuzen vormen samen een symbolische afspiegeling van de fruitteelt in de streek. Kraker en Kernielse zijn een echtpaar en vertegenwoordigen kersen. De twee reuzen werden vervaardigd door het voormalige Brusselse . Hun kinderen Bigareau en Kapucientje (beide uit 1951) zijn eveneens kersenreuzen. Jonagold vertegenwoordigt de appel en is gehuwd met Conférence, die de peer voorstelt. De appel- en perenreus werden ontworpen door Simone Libens-Vanderheyden. De artistieke vormgeving werd uitgevoerd door Neven en Schrijnemakers, terwijl onder meer het Ursulineninstituut bij de kleding betrokken was. De constructies werden vervaardigd door Alfons Libens (1925-2006) en zijn 4,05 meter hoog.
Elsanta vertegenwoordigt de aardbei en is de jongste van de zeven. Zij is een gezamenlijk initiatief van het Verbond der Belgische Tuinbouwveilingen en de stad Sint-Truiden en is ook 4,05 meter hoog. Met Elsanta werd de fruitreuzenfamilie uitgebreid met een symbool voor de aardbeienteelt.
De reuzen verschillen aanzienlijk in afmetingen. De twee oudste zijn 3,93 meter hoog, Bigareau en Kapucientje 2,31 meter en de drie jongere figuren 4,05 meter.
Binnen de folklore wordt de groep voorgesteld als een familie. Kraker en Kernielse vormen het ouderpaar en hun kinderen zijn Bigareau, Krakeren en Kapucientje. De namen zijn ontleend aan historische of bekende kersenvariëteiten. Jonagold en Conférence vormen een tweede huwelijk binnen de familie, waarbij de appel en de peer worden voorgesteld. Elsanta vormt als aardbeienreus de jongste generatie. miniatuur|Beeld van Sint-Trudo, waarnaar men een reus wil bouwen De familierelaties zijn niet alleen onderdeel van een moderne toeristische voorstelling. De symbolische verbinding tussen Kraker en Kernielse werd al in 1949 formeel vastgelegd in een huwelijksakte, waarin de reuzen als inwoners van het fictieve Reuzenland worden opgevoerd. Daarmee kregen de figuren een menselijke identiteit en een onderlinge genealogie.
In 2026 kondigde het lokaal bestuur een reuzenbeleid voor de periode 2026–2028 aan. Het plan voorziet in de creatie van een nieuwe ‘Trudoreus’, genoemd naar de patroonheilige van de stad, en die het symbool moet worden van de heropleving van de Truiense reuzencultuur. In tegenstelling tot de zeven historische fruitreuzen, die zwaar zijn om te dragen, wordt de Trudoreus praktischer en lichter ontworpen zodat hij gemakkelijk kan meelopen in stoeten en tijdens de Bloesemfeesten.
Evenementen De fruitreuzen werden oorspronkelijk ingezet in lokale fruitfeesten en stoeten. De fruitcultuur nam in Sint-Truiden in de twintigste eeuw een belangrijke plaats in en vormde de aanleiding voor verschillende festiviteiten en fruitstoeten. De Fruitoogstfeesten en bijbehorende Fruitstoet behoorden tot de belangrijkste manifestaties waarin de fruitreuzen een rol speelden. In 1948 wou men de carnavalstoet vervangen door de fruitoogstfeesten. Op 4 juli 1948 waren er de eerste officiële fruitoogstfeesten met een fruitstoet met de fruitreuzen. Tot 2000 hadden er vijftien fruitoogstfeesten plaats, om de drie jaar. Daarna verdwenen de fruitstoeten als jaarlijks evenement, maar de reuzen bleven verbonden met het collectieve geheugen van Sint-Truiden.
De drie jongere reuzen, Jonagold, Conférence en Elsanta, worden bij gelegenheid nog ingezet tijdens de Bloesemfeesten en de Oogstfeesten. De vier oudere figuren worden veel minder vaak buiten gebracht en bevinden zich doorgaans in de Festraetsstudio.
Vanaf 2021 werden de fruitreuzen ook gebruikt in een toeristisch belevingsconcept met grote reuzenstoelen. In 2022 werd dit uitgebreid tot Reuzenland, een wandelzoektocht door de Cicindriavallei waarbij bezoekers via opdrachten en QR-codes digitale, driedimensionale voorstellingen van de zeven reuzen konden ontdekken.
Beheer en bewaring De oudere fruitreuzen worden tegenwoordig permanent opgesteld in de Festraetsstudio in het Sint-Agnesbegijnhof van Sint-Truiden. De jongere reuzen worden daarentegen nog occasioneel gebruikt bij evenementen. Door slijtage en stabiliteitsproblemen werd het behoud van de reuzen in de jaren 2020 een aandachtspunt.
In 2026 kondigde het lokaal bestuur een reuzenbeleid voor de periode 2026–2028 aan, met aandacht voor restauratie, bewaring, herbouw en het opnieuw activeren van de reuzentraditie. Het nieuwe beleid voorziet onder meer in een Reuzengilde Sint-Truiden, waarin vrijwilligers, verenigingen en scholen betrokken worden bij het bouwen, dragen en begeleiden van reuzen. Ook wordt gewerkt aan opleidingen en ateliers om het technische en ambachtelijke vakmanschap rond de figuren door te geven.
Externe links Visit Sint-Truiden, Fruitreuzen. Erfgoud Sint-Truiden, De Fruitreuzen. Truineer, Sint Truiden blaast eeuwenoude reuzentraditie nieuw leven in. Reuzen Sint-Tuiden op Histories.be. Foto "Fruitoogstfeesten van lang geleden".
Categorie:Sint-Truiden Categorie:Stadsreuzen uit België