De 1e Middellandstraat is een winkel- en stadsstraat in Rotterdam. De ongeveer 550 meter lange straat ligt in het verlengde van de West-Kruiskade en loopt via het Tiendplein naar het Middellandplein, waar zij overgaat in de 2e Middellandstraat. Ter hoogte van de Henegouwerlaan en de 's-Gravendijkwal loopt de grens tussen de wijken Oude Westen en Middelland. Het oostelijke gedeelte behoort daardoor tot Rotterdam Centrum en het westelijke gedeelte tot Delfshaven.
De straat maakt deel uit van een langgerekte winkel- en verkeersas door Rotterdam-West en heeft een gemengd straatbeeld van winkels, horeca, dienstverlening en woningen. Door de straat rijden de tramlijnen 1, 7 en 11, met haltes bij het Tiendplein en aan de 1e Middellandstraat.
Geschiedenis
Middelland en Middelwatering De naam Middelland heeft een veel oudere oorsprong dan de huidige straat. In de tweede helft van de dertiende eeuw lag tussen de ambachten Schoonderloo en Beukelsdijk een gebied dat aanvankelijk onbedijkt bleef. Omstreeks 1280 kreeg Jan van Scoenreloo toestemming om dit gebied te bedijken. Dit zogenaamde Middelland lag waarschijnlijk ongeveer ter plaatse van de huidige Middellandstraat.
Een Middelwateringhe wordt hier al in 1410 genoemd. Op de kaart van landmeter Jan Jansz. Stampioen uit 1653 staat de waterloop als Scheydsloot aangegeven. Zij vormde de grens tussen twee ambachten. De latere West-Kruiskade en Middellandstraat ontwikkelden zich langs deze oude structuur.
thumb|left|260px|Stratenplan voor Middelland uit 1890, met de latere 1e Middellandstraat
Aanleg en naamgeving Aan het einde van de negentiende eeuw werd het gebied ten westen van de toenmalige stad in hoog tempo bebouwd. De Middellandstraat werd aangelegd als westelijke voortzetting van de West-Kruiskade. Langs de straat verrezen voornamelijk woonhuizen met winkels en bedrijfsruimten op de begane grond.
De straat heette aanvankelijk Middellandstraat. Op 11 mei 1906 werd de naam gewijzigd in 1e Middellandstraat, toen ook de 2e Middellandstraat haar naam kreeg. De naam van de wijk Middelland is aan dezelfde historische gebiedsnaam ontleend.
Een belangrijk deel van de bebouwing dateert uit de periode rond 1900, waardoor de straat ondanks verbouwingen en vervangende nieuwbouw op veel plaatsen een vooroorlogs stadsbeeld heeft behouden.
Tiendplein
Aan het oostelijke deel van de straat ligt het Tiendplein. Het plein ontstond in zijn huidige vorm in 1978 uit delen van de 1e Middellandstraat en de Tiendstraat en vormt een verbreding in de winkelroute tussen de West-Kruiskade en de 1e Middellandstraat.
Op het plein staat een historisch elektriciteitshuisje waarop sinds 2015 het lichtkunstwerk The World is Yours van Arno Coenen en Iris Roskam is geplaatst.
thumb|260px|The World is Yours op het Tiendplein
Winkels en uitgaan De 1e Middellandstraat is van oudsher een winkel- en uitgaansstraat. In gemeentelijke horecaplannen worden de 1e en 2e Middellandstraat en het Middellandplein aangeduid als een gebied dat al decennialang bekendstaat om winkels en uitgaan.
Een vroegere publiekstrekker was bioscoop Rex aan de huisnummers 115–117. Het theater opende op 23 december 1943 in een pand dat daarvoor als dansacademie was gebruikt. Rex beschikte over ongeveer driehonderd plaatsen en vertoonde vooral reprises van grote films. De bioscoop bleef tot 1996 onder die naam in gebruik.
thumb|left|260px|Het Middellandplein in 1938, met rechtdoor de 1e Middellandstraat
Vernieuwing Het oostelijke gedeelte van de 1e Middellandstraat werd vanaf 2010 meegenomen in de aanpak van de Alliantie West-Kruiskade, een samenwerking van de gemeente Rotterdam, Woonstad Rotterdam en ondernemers. De aanpak gold voor de West-Kruiskade en het deel van de 1e Middellandstraat tot aan de 's-Gravendijkwal en was gericht op verbetering van de veiligheid, het winkelbestand en de uitstraling van het gebied.
Ook het Tiendplein kreeg daarbij aandacht als verblijfs- en ontmoetingsplek. Gemeentelijk beleid richtte zich in de daaropvolgende jaren op versterking van de combinatie van winkels, horeca en wonen. In het horecagebiedsplan 2024–2027 wordt geconstateerd dat samenwerking tussen pandeigenaren en gemeente heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de 1e en 2e Middellandstraat en het Middellandplein.
Het gedeelte tussen de West-Kruiskade en de 's-Gravendijkwal maakt tevens deel uit van de bedrijveninvesteringszone West-Kruiskade en omgeving.
Street art De 1e Middellandstraat sluit aan op de openluchtroute van het Rotterdam Street Art Museum. In 2017 werd begonnen met het aanbrengen van grote muurschilderingen op en rond de West-Kruiskade en de 1e Middellandstraat. In de eerste fase werden acht grote werken gerealiseerd.
Een ouder kunstwerk in de directe omgeving is De koolmees van de Rotterdamse illustrator Danny Rumbl, ook bekend als Ready2Rumbl. De muurschildering uit 2015 verwijst naar het voormalige grillrestaurant De Koolmees op de hoek van de 1e Middellandstraat en de 's-Gravendijkwal en maakt deel uit van de Street Art Route door het Oude Westen.
Categorie:Straat in Rotterdam Centrum Categorie:Delfshaven Categorie:Oude Westen