Het Hôtel-Dieu Saint-Jacques was sinds de middeleeuwen een hospice voor arme pelgrims die de Sint-Jacobstocht volgen, in Le Puy-en-Velay, tegenwoordig de prefectuur van het Franse departement Haute-Loire in de regio Auvergne-Rhône-Alpes.
Het Hôtel Dieu, gebouwd tegen de kathedraal, was het eerste "ziekenhuis" in Le Puy-en-Velay (een liefdadigheidsinstelling bedoeld om pelgrims en de meest behoeftigen te verwelkomen). Het begon rond 1140 te functioneren. Le Puy, een belangrijk pelgrimsoord, had als voornaamste doel pelgrims te ontvangen die daar kwamen om Onze Lieve Vrouw te vereren.
De middeleeuwse geneeskunde die destijds in het Hôtel-Dieu werd toegepast, was gebaseerd op de voordelen van medicinale planten, zowel in het wild als in tuinen gekweekt. Remedies werden oorspronkelijk gemaakt van traditionele planten die eenvoudig op zichzelf werden gebruikt. "Potions", samengesteld op basis van verschillende planten, verschenen veel later. Geselecteerd op hun therapeutische eigenschappen werden vers gekookte, gedroogde of geplette planten toegediend in de vorm van kruidenthee, aftreksels, zalven, inhalatiemiddelen of siropen.
In de achttiende eeuw had de instelling een dokterspraktijk en een apotheker, die snel werd omgevormd tot apotheek. Het Hôtel-Dieu werd toen een echt zorgcentrum. De ziekenhuisapotheek van het Hôtel-Dieu is een van de oudste en grootste van Frankrijk. In de zestiende eeuw werden apothekers opgeroepen om regelmatig zieken te volgen. In de negentiende eeuw was het uitgerust met een kruidentheekamer, bestaande uit plantendrogers die bedoeld waren voor kruidentheeën.
Het Hôtel-Dieu en zijn ziekenhuisapotheek waren tien eeuwen actief als hospice of ziekenhuis tot de jaren 1990 in Le Puy-en-Velay. Sinds 2010 is het Hôtel-Dieu een museum, na een renovatie op basis van de plannen van architect Jean-Michel Wilmotte.
Sinds 22 september 1914, uitgebreid op 4 maart 1991, is het gebouw een beschermd Frans Monument historique, en bij de 22e sessie van het Unesco Werelderfgoedcomité in 1998 werd het hôtel-dieu net als de kathedraal Notre-Dame du Puy toegevoegd aan de werelderfgoedlijst als onderdeel van de Pelgrimsroutes in Frankrijk naar Santiago de Compostella als vertrekpunt en een van de significante locaties op de Via Podiensis pelgrimsroute. Vanaf de 10e eeuw werd Le Puy een belangrijke stop op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Met de toestroom van pelgrims groeide het kapittel van de kathedraal tot veertig priesters, en bouwde het kapittel het "Hôtel-Dieu" of woning voor arme pelgrims. Een groot aantal kapellen, kloosters, scholen en andere religieuze instellingen werden rond de kathedraal en het hospice gesticht als gevolg van de pelgrimstocht.
Categorie:Le Puy-en-Velay Categorie:Bouwwerk in Haute-Loire Categorie:Historisch monument in Auvergne-Rhône-Alpes Categorie:Werelderfgoed in Frankrijk