Johannes Martinus (Jan) Vrolijk (Den Haag, 1 februari 1846 – aldaar, 2 september 1894) was een Nederlands kunstschilder, aquarellist en etser. Hij legde zich voornamelijk toe op weidelandschappen met vee en was actief in het Haagse kunstenaarsleven.
Leven en opleiding Vrolijk werd geboren als zoon van metselaar Jacobus Hendrik Frederik Vrolijk en Johanna Brakel. Zijn oudere broer Adriaan gaf hem zijn eerste tekenlessen. Vervolgens bezocht hij de Haagse tekenacademie. Ook de veeschilder Pieter Stortenbeker begeleidde hem en nam hem mee op studietochten door het weidelandschap.
Vrolijk woonde en werkte vrijwel zijn gehele leven in Den Haag. Hij was lid van Pulchri Studio en gaf zelf eveneens les. Tot zijn leerlingen behoorde Bernardus Petrus Schregel.
Werk thumb|upright=0.7|Karikatuurportret van Jan Vrolijk door Elchanon Verveer, Rijksmuseum Vrolijk maakte olieverfschilderijen, aquarellen en etsen. Voor zijn voorstellingen trok hij naar buiten om weiden en vee te bestuderen. De daar gemaakte schetsen werkte hij in zijn atelier verder uit. Zijn onderwerpen en werkwijze sluiten aan bij de Haagse landschapsschilderkunst van de negentiende eeuw; kunsthandel Simonis & Buunk omschrijft hem als een Haagse impressionist.
Hij vond onderwerpen onder meer rond Stompwijk, Rijswijk en Wassenaar. In zijn bespreking van Vrolijks werk benadrukte kunstcriticus P.A. Haaxman jr. de aandacht voor licht, kleur en de anatomie en het gedrag van runderen.
Zijn grafische werk omvatte ook prenten naar andere kunstenaars. Zo maakte hij de ets Paard in stal naar een schilderij van Wouter Verschuur. Een exemplaar werd in 1885 door het Rijksmuseum aangekocht.
Tentoonstellingen en waardering Bij Pulchri Studio exposeerde Vrolijk regelmatig. Vooral zijn aquarellen vonden tijdens zijn leven kopers in binnen- en buitenland.
In 1874 ontving hij in Londen een bronzen medaille voor Losgebroken stier. In 1879 werd In de melkbocht bij Arti et Amicitiae onderscheiden met de koninklijke bronzen medaille. Koning Willem III kocht zijn schilderij Achter de boerenwoningen en benoemde hem in 1888 tot ridder in de Orde van de Eikenkroon. Op de internationale tentoonstelling in Berlijn van 1891 ontving Vrolijk een gouden medaille voor Zomermorgen. Ook exposeerde hij op de wereldtentoonstelling van Chicago in 1893.
Collecties Haaxman vermeldde aan het einde van de negentiende eeuw werk van Vrolijk in Teylers Museum en Museum Boymans. Het Rijksmuseum bezit onder meer Een koe met haar kalf in een weide uit 1879. Het schilderij kwam in 1946 door het legaat van het echtpaar Drucker-Fraser in de collectie.
Categorie:Nederlands kunstschilder Categorie:Nederlands aquarellist Categorie:Nederlands etser