Johan Herman Laatsman de Bailleul, bekend als Herman Laatsman (Gent, 14 september 1903 – Den Haag, 28 mei 1976), was een Nederlands diplomaat en verzetsman. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielp hij vanuit Parijs vluchtelingen en geallieerde vliegers. Hij gaf leiding aan de Parijse tak van het ontsnappingsnetwerk Dutch-Paris. Na zijn arrestatie in februari 1944 werd hij naar Duitse concentratiekampen gedeporteerd. Hij overleefde de oorlog.
Diplomatie en vluchtelingenhulp Laatsman werkte bij de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging in Parijs. Tijdens de Duitse bezetting dook hij onder en zette hij zich in voor het verzet. Hij hielp Joodse vluchtelingen aan illegale paspoorten waarmee zij bezet Frankrijk konden verlaten. Ook verstrekte hij valse reisdocumenten aan neergekomen Amerikaanse vliegers. Daarnaast vervulde hij een koeriersfunctie in de verbinding tussen de Nederlandse regering in ballingschap in Londen en het verzet in Nederland.
Zijn betrokkenheid bij ontsnappingshulp ging vooraf aan zijn aansluiting bij Dutch-Paris. Hij werkte onder meer samen met de Franse passeur Olivier Giran, die vluchtelingen over de grens hielp. Giran werd gevangengenomen en door de Duitsers geëxecuteerd.
Dutch-Paris thumb|Johan Hendrik Weidner in 1967. Laatsman werkte vanaf 1943 met hem samen binnen Dutch-Paris.
In 1943 ging Laatsman samenwerken met Johan Hendrik Weidner. Via diens zuster Gabrielle kwam hij met Weidner in contact. Laatsman werd de leider van de Parijse tak van Dutch-Paris en gebruikte de schuilnaam Felix.
Dutch-Paris verbond Nederland, België en Frankrijk met vluchtroutes naar Zwitserland en Spanje. Het netwerk hielp Joodse vluchtelingen, gezochte verzetsmensen, Engelandvaarders en geallieerde vliegers. De werkzaamheden omvatten onderdak, voedsel, valse papieren, begeleiding onderweg en hulp bij het oversteken van grenzen.
Binnen de Parijse organisatie werkte Laatsman met onder anderen Suzanne Hiltermann, Jean Michel Caubo, Leo Mincowski en Albert Starink. Naast deze organisatoren waren koeriers, onderdakgevers en leveranciers bij het netwerk betrokken. Laatsmans zoon Johan Herman junior was eveneens als koerier actief.
Arrestatie en deportatie Op 26 februari 1944 werd Laatsman gearresteerd. Ook zijn zoon, Suzanne Hiltermann, Leo Mincowski en Gabrielle Weidner werden die dag opgepakt. Zijn zoon kwam in maart 1944 vrij.
Laatsman werd naar Buchenwald gedeporteerd en eind oktober 1944 naar Mittelbau-Dora overgebracht. Hij belandde uiteindelijk in Bergen-Belsen, waar Britse troepen hem op 15 april 1945 bevrijdden.
Na zijn arrestatie nam Benno Nykerk, die ook een leidende rol in de Brusselse tak vervulde, de Parijse werkzaamheden over. Nykerk werd vervolgens zelf gearresteerd en overleed in gevangenschap.
Onderscheidingen thumb|upright=0.5|Voorbeeld van de Medal of Freedom. Laatsman ontving deze onderscheiding met zilveren palm.
In 1946 werd Laatsman benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Hij ontving daarnaast de Amerikaanse Medal of Freedom met zilveren palm voor zijn werkzaamheden tijdens de oorlog.
Laatsman overleed op 28 mei 1976 in Den Haag, op 72-jarige leeftijd.
Literatuur Megan Koreman, Gewone helden. De Dutch-Paris ontsnappingslijn 1942–1944. Boom, Amsterdam, 2016. Megan Koreman, The Escape Line: How the Ordinary Heroes of Dutch-Paris Resisted the Nazi Occupation of Western Europe. Oxford University Press, 2018. ISBN 9780190662271.
Categorie:Nederlands diplomaat Categorie:Nederlands verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Kampgevangene in Buchenwald Categorie:Kampgevangene in Bergen-Belsen