De Ligue Européenne de Coopération Économique (LECE; Engels: European League for Economic Cooperation, ELEC) is een Europese organisatie die na de Tweede Wereldoorlog ontstond met als doel de economische samenwerking en Europese integratie te bevorderen. In historische literatuur wordt de organisatie beschreven als een transnationale studie- en pressiegroep die personen uit het bedrijfsleven en de financiële sector samenbracht met bestuurders, academici en andere deskundigen.
De organisatie kwam in 1946 in Brussel tot stand rond onder anderen de Belgische oud-premier Paul van Zeeland, de Poolse diplomaat en Europees activist Józef Retinger en de Nederlander Pieter Kerstens. In maart 1947 werd zij publiek bekendgemaakt onder de naam Ligue indépendante de coopération européenne (LICE; Engels: Independent League for European Cooperation, ILEC). In 1948 werden statuten onder de naam Ligue européenne de coopération économique gepubliceerd. LECE behoorde in 1948 tot de organisaties die betrokken waren bij de vorming van de Europese Beweging.
Geschiedenis
Ontstaan en naamgeving De oorsprong van LECE lag in de naoorlogse bewegingen die Europese economische en politieke samenwerking wilden bevorderen. Paul van Zeeland en Józef Retinger speelden daarbij een centrale rol. In oktober 1946 vond in Brussel een organiserende bijeenkomst plaats waarbij ook Pieter Kerstens betrokken was. Volgens de studie van Dumoulin en Dutrieue werd de Ligue indépendante de coopération européenne op 24 maart 1947 publiek aangekondigd.
De institutionalisering verliep over meerdere jaren. CVCE dateert de oprichting van de ILEC op 24 maart 1947 en vermeldt dat het Belgische staatsblad, het Moniteur belge, op 20 november 1948 de statuten van de European League for Economic Cooperation publiceerde. Dumoulin behandelt dezelfde ontwikkeling als de overgang van LICE naar LECE in de beginperiode van 1946 tot 1949.
Naast Van Zeeland, Retinger en Kerstens raakten in de eerste jaren onder anderen de Franse ondernemer Edmond Giscard d'Estaing, de Britse econoom en bestuurder Harold Butler en de Duitse bankier Hermann Josef Abs bij de organisatie betrokken.
Europese samenwerking en de Europese Beweging LECE maakte deel uit van het netwerk van organisaties dat in de tweede helft van de jaren 1940 de Europese samenwerking buiten de bestaande nationale regeringsstructuren probeerde te organiseren. De liga was in 1948 betrokken bij de beweging rond het Congres van Europa in Den Haag en behoorde vervolgens tot de organisaties die aan de basis stonden van de Europese Beweging.
In tegenstelling tot een massabeweging richtte LECE zich vooral op kleinere groepen deskundigen en personen met functies in het bedrijfsleven, de financiële wereld, het openbaar bestuur en de academische wereld. CVCE karakteriseert de organisatie als een studie- en pressiegroep met liberale wortels, die contacten tussen economische, bestuurlijke en politieke kringen onderhield. De kwalificatie pressiegroep betekende daarbij niet dat de liga één bedrijfstak of beroepsgroep vertegenwoordigde; haar werk bestond hoofdzakelijk uit studies, conferenties, aanbevelingen en contacten met beleidsmakers.
Economische en monetaire integratie Monetaire samenwerking werd vroeg een belangrijk werkterrein. In 1949 richtte LECE een commissie voor monetaire vraagstukken op. Volgens historica Aleksandra Komornicka behoorde deze tot de vroegste georganiseerde pogingen van Europese bedrijfs- en beleidsnetwerken om monetaire integratie systematisch te bespreken. Hermann Abs speelde gedurende meerdere decennia een leidende rol in deze commissie.
De organisatie publiceerde in deze periode onder meer over convertibiliteit en het Europese betalingsverkeer. Zij koppelde monetaire samenwerking aan de ontwikkeling van een Europese markt en aan bredere economische en uiteindelijk politieke samenwerking. Daarnaast werkte LECE volgens CVCE voorstellen uit op terreinen als transport, de onderlinge afstemming van sociale-zekerheidsstelsels en een Europees energiebeleid.
In januari 1953 organiseerde LECE in Brussel een internationale conferentie over de monetaire wederopbouw van Europa. De daar aangenomen resolutie legde onder meer een verband tussen de convertibiliteit van valuta en de vorming van een Europese gemeenschappelijke markt.
Europa en overzeese gebieden LECE nam in de jaren 1940 en 1950 ook deel aan discussies over de verhouding tussen Europese economische integratie en de Europese overzeese gebieden. Historica Laura Kottos onderzocht met name de rol van de Britse leden van de liga in debatten over een European Commonwealth en over economische samenwerking tussen Europa, het Britse Commonwealth en andere overzeese gebieden.
Peo Hansen en Stefan Jonsson plaatsen LECE eveneens in de naoorlogse debatten over de economische verbinding van Europese integratie met de koloniale en overzeese gebieden, onder meer in verband met voorstellen die later rond het zogenoemde Straatsburgplan werden besproken. Deze historiografie behandelt dit onderdeel van de activiteiten van LECE binnen de bredere verwevenheid van de vroege Europese integratie met de toenmalige koloniale verhoudingen.
Latere activiteiten Na de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap bleef LECE actief als transnationaal forum voor economische en Europese vraagstukken. Het Historisch Archief van de Europese Unie vermeldt onder meer activiteiten rond de Europese monetaire eenwording, de interne markt, de betrekkingen met Afrikaanse en later ACS-landen, Britse toetreding tot de Europese Gemeenschappen en economische betrekkingen tussen Oost- en West-Europa.
In de economische crisisperiode van de jaren 1970 bleven vertegenwoordigers van LECE contacten onderhouden met andere internationale organisaties uit het bedrijfsleven. Sigfrido M. Ramírez Pérez beschrijft bijvoorbeeld een internationale LECE-conferentie in Londen op 25 en 26 september 1975, waaraan ongeveer 120 personen deelnamen, onder wie vertegenwoordigers van verschillende Europese bedrijfsorganisaties.
Ook na de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie bleef de organisatie publicaties en standpunten over economische samenwerking, Europese uitbreiding en andere Europese beleidsthema's uitbrengen.
Organisatie en werkwijze LECE is georganiseerd rond nationale afdelingen. Volgens de organisatie beschikken die afdelingen over een aanzienlijke autonomie bij het aantrekken van leden, hun financiering en de organisatie van activiteiten. Een internationale Centrale Raad brengt vertegenwoordigers van de nationale afdelingen samen en kan resoluties namens LECE aannemen.
De organisatie omschrijft zichzelf als onafhankelijk van specifieke nationale of private belangen en van overheidsinstanties, en gebruikt voor haar werkwijze de aanduiding intellectual pressure group. Deze kwalificatie is een zelfomschrijving van LECE. In 2026 vermeldt de organisatie zes internationale werkcommissies, op de gebieden landbouw, economie en sociale zaken, infrastructuur, het Middellandse Zeegebied, monetaire aangelegenheden en nabuurschapsbeleid.
De activiteiten bestaan uit bijeenkomsten, conferenties, studies, discussies met externe deskundigen en de publicatie van aanbevelingen en position papers. De eigen website vermeldt dat de Centrale Raad gewoonlijk tweemaal per jaar bijeenkomt en dat de internationale werkzaamheden hoofdzakelijk via bijdragen van de nationale afdelingen worden gefinancierd.
Archieven Archiefmateriaal van LECE wordt onder meer bewaard door de Historical Archives of the European Union van het European University Institute in Florence. De archiefbeschrijving documenteert zowel de institutionele ontwikkeling van de organisatie als haar werkzaamheden op het gebied van monetaire integratie, de interne markt en externe economische betrekkingen.
Materiaal over de Nederlandse afdeling wordt bewaard in het Nationaal Archief in Den Haag. Ook de archieven van de Université catholique de Louvain bevatten documentatie en onderzoeksmateriaal over LECE.
Literatuur
Gisch, Heribert (1991), "The European League for Economic Cooperation (ELEC)", in Walter Lipgens en Wilfried Loth (red.), Documents on the History of European Integration. Volume 4: Transnational Organizations of Political Parties and Pressure Groups in the Struggle for European Union (1945–1950), Walter de Gruyter, Berlijn/New York, pp. 186–276.
Externe links
Officiële website van LECE/ELEC LECE in de Historical Archives of the European Union
Categorie:Europese integratie Categorie:Internationale organisatie