thumb|Gevelsteen (augustus 2026) Eerste Rozendwarsstraat 13 te Amsterdam is een gebouw aan de Eerste Rozendwarsstraat in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond De Eerste Rozendwarsstraat komt uit het begin van de 17e eeuw, wanneer Amsterdam de wijk de Jordaan inricht. Langs de straat wordt perceel-voor-perceel gebouwd, hetgeen twee afwisselende gevelwanden oplevert met gebouwen met allerlei afwisselende gevelelementen. Er werd sinds de aanleg gebouwd, verbouwd, gesloopt en opnieuw gebouwd.
Gebouw Het gebouw werd omstreeks 1921 vastgelegd op een foto van de gevelwand 1 tot en met 17. Daarop is te zien dat de onderpui begint op maaiveldniveau. Twee naast elkaar geplaatste toegangsdeuren aan de linkerzijde bevinden zich naast een etalageraam boven een natuurstenen plint. Die onderpui gaat over in een tussenverdieping onder een waterlijst. Boven die lijst is een relatief grote gevelsteen geplaatst. Deze leidt naar twee woonverdiepingen met drie vensterassen. De gevel sluit af met een halsgevel met ornamenten, waarin luik en hijsbalk zijn geplaatst. Het gebouw bevond zich op het oog in redelijke staat van onderhoud.Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank: Foto Eerste Rozendwarsstraat 1-17 (circa 1921) Dat is geheel anders als de Dienst Bouw- en Woningtoezicht het gebouw in de jaren dertig bezoekt. Het staat er laveloos bij; het winkelgedeelte is afgeplakt en de bovenetages missen ramen in de vensters.Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank: Foto 1-17 jaren dertig
In 1933 (vergunning februari 1933) volgt een ingrijpende verbouwing of vernieuwing van het gebouw van een "winkel met woning en drie onbewoonbaar verklaarde bovenwoningen" tot een "winkel met magazijn en keuken met twee afzonderlijke te verhuren bovenwoningen.Stadsarchief Amsterdam : Bouw- en omgevingsdossiers met Aanvraag en behandeling 1933 Er kwam een modernere onderpui met een v-vormige portier (rechts) naast een grote raampartij. Boven deuren en raampartij zijn bovenlichten geplaatst. De tussenverdieping is verdwenen. Op de afsluitende waterlijst is onder het middelste venster de gevelsteen herplaatst. De raampartijen hadden en kregen klassieke roedenindelingen. In de halsgevel zijn nu een raampartijtje en de hijsbalk te zien.
In deze staat werd het gebouw op 23 september 1970 opgenomen in het rijksmonumentenregister met als omschrijving: Deze omschrijving hanteerde het rijksmonumentenregister indien er sprake is van een Van Houtenmonument. Dit worden bevestigd door Amsterdam Monumentenstad, die stelt dat het gebouw in 1933 onder architectuur van Johan Hendrik Grolle (1902-1968)Stadsarchief Amsterdam beheert archief van Johan H. en Frank Grolle als zodanig afgebroken en opgebouwd is met terugplaatsing van de halsgevel in Lodewijk XIV-stijl met elementen van de Lodewijk XV-stijl. Zij voegde toe dat de halsgevel een met kuif versierde fronton heeft; er zijn ook aanzetstukken. Ze stelde dat deze restauratie een is die het dichtst het origineel benaderde.Amsterdam Monumentenstad (geraadpleegd 22 september 2026)
Ook Eerste Rozendwarsstraat 15 is een rijksmonument.
Gevelsteen Amsterdamse Gevelstenen heeft onderzoek verricht naar dit gebouw vanwege die gevelsteen. Amsterdamse gevelstenen werden soms van pand naar pand verplaatst, maar deze heeft al sinds 1725 op deze plaats gezeten. In dat jaar werd hier het vak geelgieter uitgeoefend, het gieten en smeden van voornamelijk messing. Ze zagen ook dat de topgevel herplaatst is. De steen is vanwege aantasting en afbrokkeling rond 2000 gerestaureerd. De dubbele kaarsenkroon werd daarbij verguld, de tekst werd zwart geschilderd. De steen meet 70 bij 125 centimeter.Amsterdamse gevelstenen (geraadpleegd 22 september 2026)
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Rijksmonument in Amsterdam-Centrum