Cadmus et Hermione is een Franstalige opera van de Franse componist Jean-Baptiste Lully op een libretto van auteur Philippe Quinault. Carlo Vigarani verzorgde de decors en speciale effecten, Pierre Beauchamp de choreografieën. De opera werd in 1673 voor het eerst opgevoerd.

Achtergrond In 1672 nam Lully alle rechten op operauitvoeringen in Frankrijk over van Pierre Perrin en Robert Cambert. Hij richtte de Académie Royale de Musique op, met de pastorale Les fêtes de l’Amour et de Bacchus als eerste productie.

Première In 1673 volgde de eerste daadwerkelijke operaproductie van Lully: Cadmus et Hermione, een zogenaamde tragédie lyrique. De tennisbaan Jeu de paume de Béquet werd uitgekozen als theaterlocatie.

De daadwerkelijk premièredatum is niet bekend. Mogelijk was dit 27 april 1673, waarbij koning Lodewijk XIV een van de toeschouwers was, maar het is aannemelijk dat de première reeds in februari of maart plaatsvond. In ieder geval bleek de koning zeer tevreden over de voorstelling en gaf Lully op 28 april toestemming om de productie te verplaatsen naar het Palais Royal. Dat betekende overigens wel dat het gezelschap van Molière - dat tot dan toe in het Palais Royal speelde - opeens moest vertrekken, en uit frustratie haalden de acteurs het theater leeg, inclusief de kroonluchters. Lully en Vigarani moesten architect Le Paultre nu inhuren om het theater weer bruikbaar te maken. Dit leverde uiteindelijk een theaterzaal op met een vergroot podium, een orkestbak en drie verdiepingen voor de toeschouwers.

De opera was succesvol en gedurende zes maanden lang vonden er drie tot vier opvoeringen per week plaats. Waarschijnlijk waren de laatste voorstellingen in november 1673.

Heropvoeringen In juli 1674 vond een heropvoering plaats, nu in de tuinen van het paleis te Versailles. In oktober werd in Parijs de opvoering van Alceste vervangen door Cadmus et Hermione, met voorstellingen tot Pasen 1675. Nieuwe voorstellingen waren er in 1678 en 1679-1680. Daarna duurde het nog tien jaar voordat de opera weer op de planken verscheen. Ook in de 18e eeuw bleek de opera nog populair genoeg: in 1703, 1711 en 1737 vonden er opnieuw opvoeringen plaats.

In Londen werd de opera in 1686 opgevoerd door een Frans gezelschap. De muziek van de proloog zou componist Henry Purcell zelfs nog inspireren bij het schrijven van zijn werk The Tempest.

Het jaar daarop volgde een voorstelling in Amsterdam.

Parodie Op 31 augustus 1737 vond op de kermis van Saint Laurent de opvoering plaats van Pierrot Cadmus. Deze parodie op Cadmus et Hermione was geschreven door Denis Carolet. Hij had het verhaal hiervoor sterk aangepast.

Rolverdeling De opera bestaat uit een proloog en vijf aktes. Tijdens het eerste seizoen (1673) was de rolverdeling voor de proloog als volgt: +RolToelichtingStemtypeGezongen doorPalèsgod van de herderssopraanMarie-Madeleine JossierMélissegodinsopraanMarie-Madeleine JossierL'Enviede jaloeziehaute-contreBernard ClédièreLe Soleilde zonbaritonJean Borel Miracle Hieronder staat de rolverdeling van de vijf aktes:

+RolToelichtingStemtypeGezongen doorCadmusprinsbariton/haute-contreFrançois Beaumavielle/Jean GayeHermionedochter van Mars en VenussopraanMarie-Madeleine BrigogneMarsgodbaritonVenusgodinsopraanDracoreusbaritonRossingnolCharitevertrouwelinge van HermionesopraanMarie-Madeleine JossierCupidosopraanPallassopraanBonyJunosopraanDes Fronteauxverzorgsterhaute-contreBernard Clédière

Verhaallijn miniatuur|Decors van akte V, gemaakt tussen 1691 en 1710, door Jean Berain In de proloog komen Palès, god van de herders, en Melissa, godin van bossen en bergen, tevoorschijn, wachtend op de zonsopkomst. Zij worden vergezeld door Pan, de god van de herders. Dan komt L 'Envie (de jaloezie), alles wordt donker, de slang Python wordt door hem opgeroepen, maar zonnegod Apollo weet de slang te doden en het wordt weer licht.

Hierna volgt het eigenlijke verhaal, dat is gebaseerd op de Metamorfosen van de Romeinse auteur Ovidius. Cadmus, prins van Tyrus, keert terug van een zoektocht naar zijn zuster, sticht de Griekse stad Thebe en leert de bevolking landbouw, mijnbouw en het alfabet. Hij wil trouwen met Hermione maar haar vader Mars heeft haar beloofd aan de reus Draco. Cadmus wil aan Mars laten zien hoe dapper hij is, in de hoop alsnog haar hand te winnen. Hij doodt een draak, zaait diens tanden en brengt vervolgens alle Spartaanse soldaten om die voortkomen uit het zaaigoed. Tot slot verslaat hij de reus Draco.

Toch komt het niet meteen tot een goed einde. Hij heeft dan wel de draak zelf gedood, maar bij de andere prestaties kreeg hij hulp van Cupido en Pallas. Deze twee waren door oppergod Jupiter gestuurd. Zijn echtgenote Juno ontvoert vervolgens Hermione, want ook zij wil dat Hermione met Draco trouwt. Uiteindelijk weet Cupido een verzoening tussen Jupiter en Juno te bewerkstelligen, waarna Hermione vrijkomt en ze mag trouwen met Cadmus.

Uitvoering De opera is een tragedie en bestaat uit een proloog en vijf aktes. In de proloog staat de strijd tussen de zon (Sol Invictus of Apollo) en de nacht (Python) centraal. Hierbij staat de zon symbool voor zonnekoning Lodewijk XIV en de strijd tegen Python voor de oorlog tegen de Nederlandse Republiek. Met deze opera was Lully niet alleen in staat de koning te prijzen, maar hij kon de stichting van Thebe ook vergelijken met zijn eigen stichting van de Académie Royale de Musique. miniatuur|Ouverture van de proloog De oorspronkelijke mythe van Cadmus en Hermione - zoals geschreven door Ovidius - is door Quinault op meerdere plekken aangepast. Hiermee sloot hij beter aan op de wensen van het publiek en de koning. Hij kon onwelgevallige gedeeltes weglaten en een positief einde creëren.

Voor Lully was het zijn eerste tragediespel. De muziek wordt afgewisseld door balletgedeeltes, waarvan die in de eerste en derde akte (een chaconne respectievelijk een ceremonie ter ere van Mars) het meest indrukwekkend zijn. Hij had Pierre Beauchamp aangetrokken om de choreografie te verzorgen. Verder is er sprake van de gebruikelijke recitatieven waarin ontwikkelingen worden toegelicht.

Ook hebben Lully en Quinault - met de Italiaanse opera's als voorbeeld - een komische noot toegevoegd in de vorm van een driehoeksverhouding tussen de dienaren. Hiervoor zetten hij onder andere het personage van een oude voedster in (gespeeld door een man), de gratie Charité en Cadmus' laffe, klunzige vertrouweling Arbas.

Kenmerkend voor dergelijke Franse producties waren de speciale effecten. In deze opera werden die verzorgd door Carlo Vigarani.

Categorie:Opera