Chizri Amirchanovitsj Amirchanov (Andi, district Botlichski, Dagestaanse ASSR, RSFSR, Sovjet-Unie, 29 december 1949) is een Sovjet- en Russisch archeoloog, specialist op het gebied van het paleolithicum van West-Azië, de Kaukasus en het laatpaleolithicum van Oost-Europa. Doctor in de historische wetenschappen (1990), professor (1999), corresponderend lid van de Russische Academie van Wetenschappen sinds 22 mei 2003. Sinds 15 november 2019 is hij academicus van de Russische Academie van Wetenschappen, verbonden aan de afdeling Historische en Filologische Wetenschappen (Russische geschiedenis).

Biografie Amirchanov werd geboren in het dorp Andi in Dagestan, en opgevoed volgens de tradities van de Dagestaanse hooglanders. Hij bezocht scholen in Boejnaksk en Chasavjoert, behaalde zijn diploma aan de middelbare school van Andi en studeerde in 1972 af aan de faculteit geschiedenis van de Staatsuniversiteit van Dagestan.

Amirchanov stond aan het hoofd van de wetenschappelijke studentenvereniging van de faculteit geschiedenis van de Universiteit van Dagestan en publiceerde zijn eerste werk in 1972. Het was gewijd aan de begrafenisgebruiken van de Avaren. Tijdens zijn studententijd begon hij interesse te tonen in archeologie. Zijn eerste expeditie vond plaats samen met Magomed Gadzjijev. Ze voerden opgravingen uit van een nederzetting uit de vroege bronstijd in Gagatli (district Botlichski), en er volgden andere expedities.

Amirchanov begon zijn carrière in 1972 als geschiedenisdocent en tegelijkertijd als adjunct-directeur van een middelbare school in het dorp Moeni. Hij voltooide postdoctorale opleiding bij Vasili Prokovjevits Ljoebin bij de vestiging in Leningrad van het Instituut voor Archeologie van de Academie van Wetenschappen van de USSR. Sinds 1977 is hij werkzaam bij het Instituut voor Archeologie van de Russische Academie van Wetenschappen, waar hij achtereenvolgens functies bekleedde van junior onderzoeker tot afdelingshoofd. In 1977 werd hij kandidat naoek in de historische wetenschappen met het proefschrift "Het laatpaleolithicum van de Noord-Kaukasus en de relatie ervan met het laatpaleolithicum van aangrenzende gebieden".

In 1989 verdedigde hij zijn proefschrift "Het paleolithicum van Zuid-Arabië". Van 1992 tot 1994 was hij hoofd van de afdeling paleolithicum en mesolithicum van het Instituut voor Archeologie, en sinds 1994 is hij hoofd van de door hemzelf opgerichtte afdeling Steentijd. In 1999 werd hem de academische titel van professor toegekend. Amirchanov werd in 2002 verkozen tot corresponderend lid van het Duitse Archeologische Instituut, van 2008 tot 2022 tot corresponderend lid van de Russische Academie van Wetenschappen, en sinds 2021 tot hoofd van de sectie Geschiedenis.

In 2009 werd Amirchanov verkozen tot voorzitter van het Dagestaanse Wetenschappelijk Centrum van de Russische Academie van Wetenschappen en directeur van het Instituut voor Geschiedenis, Archeologie en Volkenkunde van de RAS. Sinds 2015 is hij wetenschappelijk directeur van het instituut.

Hij is schoonzoon van Rasoel Gamzatov en vader van Sjachri Amirchanova.

Wetenschappelijke activiteiten De wetenschappelijke interesses van Amirchanov richten zich op de archeologie en prehistorie van de Kaukasus, Oost-Europa en West-Azië. Hij houdt zich bezig met het probleem van het vaststellen van pan-Europese kenmerken en lokale culturele eigenschappen in de vroege stadia van de menselijke ontwikkeling van het Russisch Laagland, en het begin van de landbouw in het zuiden van het huidige Rusland. Hij publiceerde meer dan 200 wetenschappelijke werken, waaronder monografieën en lesmateriaal, over actuele vraagstukken in deze regio's en de resultaten van expeditieonderzoek. Tot de belangrijkste behoren: "Het laatpaleolithicum van de Koeban" (Moskou, 1986), "De Tsjoch-nederzetting: de mens en zijn cultuur in het mesolithicum en eolithicum van het bergachtige Dagestan" (Moskou, 1987), "Het paleolithicum van Zuid-Arabië" (Moskou, 1991); "Het neolithicum en post-neolithicum van Hadramaut en Mahra" (Moskou, 1997); "De site van Zarajsk" (Moskou, 2000); "Het stenen tijdperk van Zuid-Arabië" (Moskou, 2006); "Studie van Oldowan-sites in de Noordoost-Kaukasus. Voorlopige resultaten" (Moskou, 2007); "Grot Al-Guza: de meerlagige site van Oldowan in Zuid-Arabië" (Moskou, 2008). "Paleolithische studies in Zarajsk. 1999-2005" (Moskou, 2009; mede-auteur).

Dankzij de publicaties in Rusland, Duitsland, Spanje, Italië, Jemen, Denemarken, Frankrijk, de VS en andere landen verwierf Amirchanov bekendheid onder Russische en buitenlandse onderzoekers. Hij deed belangrijke ontdekkingen met betrekking tot fundamentele problemen van de oude geschiedenis en archeologie, en ontdekte en bestudeerde tientallen archeologische vindplaatsen, waaronder enkele die uniek zijn in hun wetenschappelijke betekenis. Geografisch gezien beslaan ze het grondgebied van de Noord- en Zuid-Kaukasus, West-Siberië, Kazachstan en Jemen. Van 1995 tot heden leidde hij de Zarajsk-expeditie en sinds 2003 de Noord-Kaukasus-expeditie. In deze regio's voerde hij belangrijke archeologische opgravingen uit en bracht het verkregen materiaal onmiddellijk in wetenschappelijke circulatie. Het succes van zijn wetenschappelijk onderzoek is grotendeels te danken aan de hoogwaardige methoden van zijn opgravingen: hij graaft de vindplaats met uiterste zorgvuldigheid op, spoort culturele lagen en vondsten op en documenteert deze, en verricht interdisciplinair veldonderzoek.

Amirchanov combineert op succesvolle wijze onderzoeksactiviteiten met wetenschappelijk, organisatorisch en onderwijswerk. In 1992-1993 stond hij deeltijd aan het hoofd van de afdeling Etnografie en Geschiedenis van de Primitieve Maatschappij aan de Russische Open Universiteit; in het academisch jaar 1993/1994 doceerde hij de cursus "Grondbeginselen van de archeologie" aan de afdeling Antropologie van de Staatsuniversiteit van Moskou. Hij begeleidde en begeleidt nog steeds promovendi.

Hij is lid van de Commissie Laatpaleolithicum van de Internationale Unie van Pre- en Protohistorici, lid van de Wetenschappelijke en Dissertatieraden van het Instituut voor Archeologie van de Russische Academie van Wetenschappen en het Instituut voor Geschiedenis en Etnografie van het Dagestaans Wetenschappelijk Centrum van de Russische Academie van Wetenschappen, lid van de redactieraad van de tijdschriften "Russische archaeologie", "Archeologie, etnografie en antropologie van Eurazië", "Vostok", "Bulletin voor geschiedenis, filologie en kunststudies", "Bulletin van de Staatsuniversiteit van Irkoetsk", "Bulletin van het Instituut voor Geschiedenis, Archeologie en Etnografie van het Wetenschappelijk Centrum Dagestan van de Russische Academie van Wetenschappen", en "Euraziatische archeologie". Amirchanov was voorzitter van de expertraad van de afdeling Geestes- en Sociale Wetenschappen van de Russische Stichting voor Fundamenteel Onderzoek (2001-2007) en lid van de expertraad voor geschiedenis van de Hogere Attestatiecommissie van de Russische Federatie (2003-2007).

Onderscheidingen

1997 - medaille ter herdenking van het 850-jarig bestaan van Moskou 1999 - eretitel "Erewetenschapper van de Republiek Dagestan" 2000 - ereburger van de stad Zarajsk 2008 - Nationale Prijs "Erfgoed van Generaties" 2014 - Orde "Voor Verdienste aan de Republiek Dagestan" 2014 - Orde van Volksheld van Dagestan 2017 - Internationale Prijs van het Archeologisch Forum van Shanghai 2021 - medaille "Voor verdiensten in de archeologie van de Kaukasus"

Categorie:Russisch archeoloog