Rixensart (Waals: Ricsinsåt) is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Waals-Brabant. De gemeente telt bijna 23.000 inwoners.
Het gebied van de gemeente behoort tot de Brabantse Ardennen. De gemeente is sterk verstedelijkt. thumb|left|Église Sainte-Croix
Geschiedenis thumb|left|Kasteel van Rixensart in de 18de eeuw Oude vermeldingen van Rixensart gaan terug tot de 13de eeuw. Rixensart maakte zich in de 14de eeuw los van de heerlijkheid van Limal. Kerkelijk bleef Rixensart afhankelijk van Limal, wat het tot 1802 zou blijven.Un mot d'histoire..., gemeentelijke website.
Rixensart bleef eeuwenlang een landelijk gebied. Op de Ferrariskaart uit de jaren 1770 is Rixensart zelf nog aangeduid als slechts een gehucht, parochiaal nog afhankelijk van Limal. Op het eind van het ancien régime, toen tijdens de Franse bezetting op het eind van de 18de eeuw de gemeenten werden gecreëerd, werd Rixensart een gemeente, met daarin onder meer ook de gehuchten Froidmont en Bourgeois.
Op de Atlas der Buurtwegen uit 1841 en de Vandermaelenkaart uit het midden van de 19de eeuw is Rixensart nog steeds te zien als een landelijk gemeente met enkele verspreide gehuchten, hoeves en diverse bossen. In de jaren 1850 werd de gemeente doorsneden door de nieuwe spoorlijn Brussel-Namen, en in Rixensart werd een station geopend.
Rixensart bleef een landbouwgemeente tot in de tweede helft van de 20ste eeuw de bebouwing toenam. Aangetrokken door lagere woning- en grondprijzen dan in Brussel, vestigden zich veel werknemers en mensen uit de gegoede klasse in de gemeente, die zo sterk verstedelijkte, net als buurgemeente Genval. Van minder dan 2.000 inwoners rond 1900, was de bevolking gestegen tot meer dan 10.000 tegen 1976.
Bij de gemeentelijke fusies van 1977 werden Rosières en Genval bij Rixensart gevoegd. Er waren ook plannen geweest om ook Terhulpen in deze fusie te betrekken, maar die gemeente bleef uiteindelijk zelfstandig.
Kernen De gemeente bestaat uit deelgemeenten Rixensart-centrum, Genval en Rosières.
Daarnaast liggen in de gemeente nog verschillende voorheen historische gehuchten en wijken.
In deelgemeente Rixensart-centrum liggen onder meer Froidmont, Bourgeois en Glain. In deelgemeente Genval liggen Bruyère-à-la-Croix en Maubroux. In deelgemeente Rosières ligt Plagniau.
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Rixensart 8,52 12.415 1.457 25091A 2 Genval 4,53 8.466 1.868 25091B 3 Rosières 4,51 2.171 482 25091C
Bezienswaardigheden De Heilig Kruiskerk (Église Sainte-Croix) werd in 1937 gebouwd in traditionalistische stijl nadat de hofkapel door brand was verwoest. De Sint-Franciscus-Xaveriuskerk (Église Saint-François Xavier) is de parochiekerk van de wijk Bourgeois, gebouwd in 1875-1877 in neoromaanse stijl. Nog vergroot in 1925 en 1956. De Sint-Stefanuskerk (Église Saint-Étienne) in de wijk Froidmont is een schuurkerk. In 1974 werd de schuur omgebouwd tot kerk voor de in 1972 gestichte parochie. Het Kasteel van Rixensart is in barokstijl en gebouwd tussen 1631 en 1662. Tot in de 17e eeuw maakte ook een middeleeuwse donjon deel uit van het kasteel. Het Château du Héron werd iets na 1910 gebouwd en is sinds 1950 in gebruik als gemeentehuis.
Natuur en landschap Rixensart ligt aan de Laan. De hoogte aan de Heilig Kruiskerk bedraagt 81 meter.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwoneraantal op 31 december
Demografische evolutie van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,61994 100,51995 101,61996 101,31997 101,71998 101,71999 101,02000 101,12001 101,62002 101,92003 102,22004 101,52005 102,02006 101,52007 101,82008 102,52009 102,32010 103,02011 103,92012 104,02013 104,12014 103,92015 104,32016 105,22017 105,62018 106,52019 107,22020 107,72021 108,22022 108,62023 109,92024 109,82025 109,62026 109,2
Politiek Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %25%25%25%27%27%27%27%27%27 LD Bourg1 / IC2 / IC-PRL3 / LB-MR4 / NAP-MRA/ AP-MRB25,641 621,332 626,432 735,8531034,0731026,394847,24A1544,82A1439,00B12 NV.ALL1 / NAP2 / NAP-MRA/ AP-MRB- - - - 17,271 519,9426 AC1 / NAP-MRA/ AP-MRB 30,51834,0111035,1511033,8511018,671510,6712 Liberal1 / NAP-MRA/ AP-MRB- - - - - - 8,341 ECOLO - 9,41215,74315,32416,62417,02417,79522,10614,994 Proximité 1/ Proximité Agir Autrement2- - - - - 11,51312,01312,781323,7626 DéFI1/ DéFI & Citoyens2- - - - - - - 7,39119,9622 UP1 /UC2 / UCP3 / UC-PS4 / SolidaRix523,611 622,851 621,522 514,982 312,043 314,474414,644312,915312,2953 UDRT- 7,331- - - - - - - RW20,2553,440- - - - -- - Anderen(*)- 1,6301,160- 1,330- - - - 12049 1322213355136661357314038138471443914458 Opkomst % 90,5490,1688,5690,8987,6788,8685,85 Blanco en ongeldig %4,08 4,625,035,065,223,834,124,213,99 (*)1982: VAR / 1988: DAC / 2000: D.L.P.
Burgemeesters 1884-1920 : Paul Terlinden 1921-1940 & 1944-1946 : Lucien Dessy 1952-1970 : Léopold Gilson 1971-1976 : Armand Parent 1977-1992 : Paul Hanin 1992-1994 : Michel Coenraets 1995-2006 : Jacqueline Herzet 2007-2017: Jean Vanderbecken 2017-heden : Patricia Lebon
Verkeer en vervoer De plaats heeft met station Rixensart een spoorwegstation aan spoorlijn 161 (Schaarbeek - Namen).
Overleden
Jean Van den Eeckhoudt (1887-1946), Belgisch pastellist en kunstschilder
Zie ook Lijst van beschermd erfgoed in Rixensart
Nabijgelegen kernen Terhulpen, Genval, Chapelle-Saint-Lambert, Bierges, Limelette, Rosières
Externe links Website van de gemeente Waals erfgoed
Categorie:Plaats in Waals-Brabant