De canon van de Bijbel, van het Oudgrieks: κανών, kanoon, richtsnoer of maatstaf, is een lijst van boeken uit de Bijbel die binnen het christendom als doctrinaire autoriteit worden beschouwd. De canon van het protestantse christendom omvat zowel de (gewoonlijk) 39De stof van de 39 boeken is in de Hebreeuwse Bijbel over 36 boeken verdeeld doordat de beide boeken Samuël, Koningen en Kronieken, telkens als één boek worden geteld. boeken die binnen het jodendom als canon worden beschouwd - de zogenaamde Hebreeuwse Bijbel, ook wel Tenach en binnen het christendom Oude Testament genoemd - als de 27 boeken van het Nieuwe Testament. De canon die in het katholicisme wordt gehanteerd bevat ook de deuterocanonieke boeken, die overwegend in het Koinè-Grieks werden geschreven.
Oude Testament De canon van het Oude Testament vindt zijn oorsprong in wat de joden tijdens de eeuwen rond het begin van de christelijke jaartelling als gezaghebbende boeken beschouwden.
In de Griekse vertaling van de joodse of Hebreeuwse Bijbel (de Septuagint) die omstreeks 150 v.Chr. verscheen staan meer boeken dan in de canon, zoals die gaandeweg groeide. De rabbijnen van Jamnia hebben waarschijnlijk niet een canon opgesteld, maar een canon bevestigd die reeds gegroeid was. Men stelde de volgende criteria: Er moest een Hebreeuwse tekst beschikbaar zijn. Ezra moet het boek hebben geaccepteerd.
Bij 1: Van het afgewezen boek Wijsheid van Jezus Sirach beschikken we over 2/3 van de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst. We beschikken over snippers van de Hebreeuwse tekst van Tobit en Judit. 1 Makkabeeën zal ook in het Hebreeuws geschreven zijn, maar alleen de Griekse tekst is nog behouden. 2 Makkabeeën, Wijsheid van Salomo en de aanvullingen op Daniël en Ester zijn in het Grieks opgesteld. Bij 2: Wijsheid van Jezus Sirach, en de boeken van de Makkabeeën kunnen gezien de datering in de tweede eeuw die ze zelf geven, nooit bij Ezra bekend zijn geweest. Tegenwoordig wordt dat van sommige canonieke boeken, zoals Prediker echter ook in twijfel getrokken.
Tegenwoordig wordt de historiciteit van een synode van Jamnia die rond 100 n.Chr. over de Hebreeuwse canon zou hebben beslist, betwist. Waarschijnlijk was al lang duidelijk welke boeken men op wilde nemen, en is gesproken over waarom en niet over of een bepaald boek moest worden opgenomen.NBV Studiebijbel 2004Beentjes, P, Wijsheid van Jesus Sirach, bladz 22 voetnoot 2; Damon, 2006
In de tijd van Augustinus wordt het gangbaar onder christenen om de Septuagint als uitgangspunt te nemen voor de oudtestamentische canon. Augustinus verdedigt de keus tegenover Hiëronymus van Stridon die de Hebreeuwse tekst als uitgangspunt nam. In reactie op de protestantse keuze canoniseert het concilie van Trente de apocriefe boeken door die deuterocanoniek te noemen. Dit concilie stelde vast dat de Vulgaat samenviel met de rooms-katholieke canon. De Hervormers echter stelden het Oude Testament gelijk aan de Hebreeuwse canon. Daarom is de katholieke en protestantse canon van het Oude Testament verschillend. De boeken die uiteindelijk niet tot de canon gerekend worden staan bekend als de apocriefe boeken van het Oude Testament.
In onderstaande tabel wordt weergegeven welke geschriften wel en niet als canoniek worden beschouwd binnen de diverse christelijke hoofdstromingen. (N.B.: mss. staat voor "manuscript(en)"/handschrift(en).)
Westerse traditie Oosters-orthodoxe traditie Oriëntaals-orthodoxe traditie Nestoriaanse traditie Protestants Rooms-Katholiek Grieks-Orthodox Servisch-Orthodox Georgisch-Orthodox Armeens-Apostolisch The Bible in The Armenian Church, 1980. Gearchiveerd op 9 augustus 2022. Syrisch-Orthodox Koptisch-Orthodox The Deuterocanon. Gearchiveerd op 23 mei 2023. Ethiopisch-Orthodox Ethiopisch-Orthodox. The Bible.Gearchiveerd op 7 april 2023. Kerk van het Oosten Holy Apostolic Catholic Assyrian Church of the East Forum. Books of the Old Testament. gearchiveerd Genesis Exodus Leviticus Numeri Deuteronomium Jozua Rechters Ruth 1 en 2 Samuel 1 en 2 Koningen 1 en 2 Kronieken Ezra (Esdras B) (1 Esdras) (1 Ezra) Nehemia (Esdras B) Tobit Judit Ester Toevoegingen aan Ester 1 en 2 Makkabeeën Job Psalmen 1-150 Psalm 151 (appendix) Spreuken Prediker Hooglied Wijsheid van Salomo Wijsheid van Jezus Sirach Jesaja Jeremia Klaagliederen Baruch Brief van Jeremia Ezechiël Daniël Toevoegingen aan Daniël Kleine profeten Het gebed van Manasse (appendix) 3 Ezra (Esdras A) (2 Esdras) (2 Ezra) 4 Ezra (3 Esdras) (3 Ezra) part 3 Makkabeeën (appendix) sommige mss. 4 Makkabeeën (appendix) (appendix) (appendix) sommige mss. Henoch Jubileeën Psalm 152-155 sommige mss. 2 Baruch sommige mss. Brief van Baruch sommige mss. 3 Baruch 4 Baruch 1-3 Meqabyan
Er is ook enig verschil in de volgorde waarin de boeken in een band worden uitgegeven. In een protestantse uitgave ontbreken de apocriefen. In een moderne uitgave ontbreken de apocriefen of staan ze achteraan. De apocriefen zijn hieronder cursief.
TenachLouis SegondKatholiekModernGenesis Exodus Leviticus Numeri Deuteronomium Jozua RechtersRuthSamuel KoningenKroniekenEzra Nehemia Tobit JuditEster met toevoegingenEsterJob Psalmen Spreuken Prediker Hooglied Wijsheid SirachJesaja JeremiaKlaagliederen BaruchEzechiel Daniël met toevoegingen DaniëlHosea Joel Amos Obadja Jona Micha Nahum Habakuk Zefanja Haggai Zacharia MaleachiPsalmen Makkabeeën Tobit Spreuken Job Judit Job Spreuken toevoegingen aan Ester HoogliedRuth Makkabeeën Ruth Hooglied Wijsheid Klaagliederen Prediker SirachPrediker Klaagliederen BaruchEster Daniël Brief van JeremiaEzra Nehemia toevoegingen aan DaniëlKronieken Gebed van Manasse
Nieuwe Testament Wat betreft de canonvorming van het Nieuwe Testament bestaat binnen de christelijke kerken geen verschil van mening. Deze canon kreeg een officieel karakter in de Paasbrief van de Alexandrijnse bisschop Athanasius in 367, waarin deze de 27 boeken van het Nieuwe Testament als gezaghebbend voor de christelijke kerk aanmerkte. Latere concilies hebben dit steeds bevestigd.
Westerse traditie Oosters-orthodoxe traditie Oriëntaals-orthodoxe traditie Nestoriaanse traditie Protestants Rooms-Katholiek Grieks-Orthodox Servisch-Orthodox Georgisch-Orthodox Armeens-Apostolisch Syrisch-Orthodox Koptisch-Orthodox Ethiopisch-Orthodox Kerk van het Oosten Pagina op assyrianchurch.com (niet meer beschikbaar)Naast het weglaten van enkele boeken in zijn totaliteit, beschouwen zij ook als niet-canoniek: Matteüs 27:35(b), Lucas 22:17-18, Johannes 7:53, 8:1-11, Handelingen 8:37, 15:34 en 28:29 en 1 Johannes 5:7. Matteüs Marcus Lucas Johannes Handelingen Handelingen van Paulus Romeinen 1 en 2 Korintiërs Galaten Efeziërs Filippenzen Kolossenzen 1 en 2 Tessalonicenzen 1 en 2 Timoteüs Titus Filemon Hebreeën Maarten Luther twijfelde aan de canoniciteit van Hebreeën, Jakobus, Judas en Openbaring. Hij liet dit uitkomen in de volgorde die hij hanteerde. Maar hij nam de boeken wel op in zijn canon en sindsdien hebben alle Lutherse organen dat gedaan. Jakobus 1 Petrus 2 Petrus 1 Johannes 2 en 3 Johannes Judas Openbaring
Externe link De canonvorming van de Hebreeuwse Bijbel, het Oude Testament door A. van der Kooij
Categorie:Bijbel Bijbel