Een spelalfabet of telefoonalfabet is een alfabet dat bestaat uit woorden in plaats van letters. Elk woord duidt een letter aan. De letter waar een woord mee begint is de letter die wordt bedoeld, een principe dat bekend is als acrofonie. Spelalfabetten worden gebruikt voor het overbrengen van gesproken boodschappen, of delen daarvan, als het belangrijk is om fouten te vermijden. Het gaat daarbij vooral om namen en roepletters.
Gebruik Een gesproken boodschap kan bijna foutloos overgebracht worden door de boodschap letter voor letter te spellen en daarbij de woorden van het spelalfabet te gebruiken. Dit werkt goed bij gebrekkige radio- en telefoonverbindingen en tussen gesprekspartners die niet dezelfde tongval of hetzelfde dialect hebben.
Variaties Er zijn verschillende spelalfabetten voor verschillende talen en landen in gebruik. Het internationaal telefoonalfabet is een spelalfabet voor gebruik tussen sprekers met verschillende talen. Het maakt voornamelijk gebruik van internationaal bekende steden, met meestal de Franstalige naam voor die steden.
In het Nederlands telefoonalfabet is er een apart lid voor de IJ. Ook in andere talen komen soms combinatieletters voor die door sprekers van andere talen als losse letters beschouwd kunnen worden. Zo heeft het Duitse telefoonalfabet namen voor de combinaties CH en SCH.
Het NAVO-spelalfabet is zo opgesteld dat woorden uit het alfabet niet of nauwelijks te verwisselen zijn, ook als bijvoorbeeld een Fransman iets moet doorgeven aan een Griek. Er is zo veel mogelijk gebruikgemaakt van woorden die in alle in de NAVO gangbare talen een eenduidige letterassociatie hebben. De naam Juliett werd met een dubbele t geschreven omdat men hem in het Frans anders als Julièh (zonder t) zou uitspreken. Het NAVO-alfabet wordt ook voor niet-militaire doelen gehanteerd, zoals in de burgerluchtvaart, en het is thans populairder dan het internationale alfabet.
Omdat wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de taal die mensen meekrijgen invloed heeft op de manier waarop mensen de wereld waarnemen en indelen, en het Nederlandse spelalfabet bestaat uit "ouderwetse witte mannennamen", heeft feministisch platform De Bovengrondse een alternatief spelalfabet opgezet, met bijbehorende foto's.
Enkele spelalfabetten De spelalfabetten zijn vermoedelijk ontstaan in het begin van de 20e eeuw. Het internationale alfabet bevat veel Franstalige namen – het Frans gold toen meer als wereldtaal. Opmerkelijk is Gallipoli in het internationale alfabet, thans een weinig bekende naam, die toen door de Gallipoliveldtocht veel in het nieuws was. Letter Internationaal Nederlands Frans NAVO Duitsconform DIN 5009 Engels Spaans Italiaans Portugees Nederland Vlaanderen Officieel Alledaags A Amsterdam Anna Anton Arthur Anatole Alfa Aachen Alfred Antonio Alicante Ancona Ana Ä Umlaut Aachen B Baltimore Bernard Brussel Bravo Berlin Benjamin Barcelona BarcelonaB alta Bari BrunoBravo C Casablanca Cornelis Carolina Célestine Charlie Chemnitz Charles Carmen Cádiz Como Casa CH ChocolateGold in het Spaans tot 1994 als een aparte letter met een eigen plaats in de alfabetische volgorde. Chapéu D DenmarkDirk Desiré Désiré Delta Düsseldorf David Dolores Dinamarca Domodossola Daniel E Edison Eduard Emiel Eugène Echo Essen Edward Enrique España Empoli Eduardo F Florida Ferdinand Frederik François Foxtrot Frankfurt Frederick Francia Francia Firenze FábioFranca G Gallipoli Gerard Gustaaf Gaston Golf Goslar George Granada Granada Genova GatoGabriel H Havanna Hendrik Hendrik Henri Hotel Hamburg Harry Historia HotelHuesca Hotel Hotel I Italia Izak Isaak Isidoor Irma India Ingelheim Isaac Inés ItaliaI latina Imola Itália J Jérusalem Jan Johan Jozef Joseph Juliett Jena Jack José Jaén Jolly José K Kilogramme Karel Kilogram Kléber Kilo Köln King Kilo Kilo Kursaal Kilo L Liverpool Lodewijk Leoook Leonard, maar dat geeft verwarring met Eduard Leopold Louis Lima Leipzig London Lorenzo Lérida Livorno Lima LL Llobregat M Madagaskar Maria Marie Maria Marcel Mike München Mary Madrid Madrid Milano Maria N New York Nico Napoleon Nicolas November Nürnberg Nellie Navarra Navarra Napoli NavarraNovembro Ñ ÑoñoGeldt in het Spaans als een aparte letter met een eigen plaats in de alfabetische volgorde. O Oslo Otto Oscar Oscar Oscar Offenbach Oliver Oviedo Oviedo Otranto Oscar Ö Umlaut Offenbach P Paris Pieter Piano Pierre Papa Potsdam Peter Paris Pamplona Palermo Papa Q Québec Quotiënt Quotiënt Quintal Quebec Quickborn Queen Querido Queso Quarto Queijo R Roma Rudolf Robert Raoul Romeo Rostock Robert Ramón Roma Roma Roma S Santiago Simon Sofie Suzanne Sierra Salzwedel Samuel Sábado Sevilla Savona SavonaSamuel T Tripoli Tinus Theodoor Telefoon Thérèse Tango Tübingen Tommy Tarragona Tarragona Torino Torino U Uppsala Utrecht Ursula Ursule Uniform Unna Uncle Ulises ÚrsulaUruguay Udine Uniforme Ü Umlaut Unna V Valencia Victor Victor Victor Victor Völklingen Victor Valencia ValenciaVe baja Venezia Vitória W Washington Willem Waterloo William Whiskey Wuppertal William Wáshington Wáshington Washington X Xantippe Xantippe Xavier Xavier X-ray Xanten X-ray Xiquena EquisDit is een naam van de letter; ook als het spelalfabet niet wordt gebruikt, kan de letter zo genoemd worden. Xilofono Xadizez IJ IJsbrand IJmuidenDe Nederlandse IJ wordt vaak beschouwd als twee letters en kan dan ook als I-J (Izak-Jan) gespeld worden. Y Yokohama Ypsilon Yvonne Yvonne Yankee YpsilonYellow Yegua Y griegaYogurt Z Zürich Zaandam Zacharias Zola Zoé Zulu Zwickau Zebra Zaragoza ZaragozaZeta Zara Zulu
Zie ook Frans spelalfabet NAVO-alfabet Nederlands telefoonalfabet
Categorie:Telecommunicatie