thumb|Houten letters uit een oudere Nederlandstalige scrabble-uitgave, met andere letterwaarden. Scrabble is een letterspel dat wereldwijd wordt verkocht in 30 talen. Het is een bordspel voor twee tot vier spelers of spelerteams waarbij met een gegeven aantal willekeurige letters woorden moeten worden gelegd op een speelbord. Blokjes met letters, die verschillende waarden zijn toegekend, worden willekeurig gepakt, waarbij toeval een rol speelt. Er moeten bestaande woorden mee worden gevormd. Het is de kunst een zo hoog mogelijke score te behalen.

Naast het Latijnse alfabet verschijnt Scrabble ook in andere alfabetten, zoals het Hebreeuws, Arabisch, Cyrillisch, Grieks, Chinees, Japans en meer. Er zijn naast de klassieke versie met letterblokjes een braille- en een digitale versieIn 2011 werd de digitale versie Wordfeud uitgebracht voor gebruik op onder andere smartphones. verkrijgbaar.

Spelmateriaal Het spel wordt gespeeld op een bord bestaande uit 15 × 15 = 225 vakjes, waarbij 61 gekleurde vakjes (8 rode, 17 roze, 24 lichtblauwe en 12 donkerblauwe) een bijzonder karakter hebben. De overige 164 zijn groen. Er zijn in de Nederlandstalige versie 102 blokjes (100 letters en 2 blanco blokjes) te verdelen. De blokjes werden in het begin uit hout vervaardigd, maar later (ook) van kunststof. Letterblokjes kunnen in een (stoffen) zakje worden bewaard, waaruit de blokjes blind gepakt kunnen worden. Bij oudere versies pakte men de letters gewoon uit de doos, waarbij de letters eerst ondersteboven werden gelegd en door elkaar geschoven.

Er worden zeven blokjes gekozen, welke naast elkaar op een houten of kunststof rekje worden gezet, zodanig dat de medespelers elkaars letters niet kunnen zien. In de doos van het Nederlandse spel is een notitieblok bijgesloten met een schets van het speelbord, waarop alle gelegde letters en woorden kunnen worden genoteerd. Aan de ommezijde van elk vel kunnen voor elke speler de behaalde punten per beurt worden genoteerd. Bij oudere versies zit geen notitieblok. In dat geval worden de punten voor alle spelers op een vel papier genoteerd.

+ Het scrabblespeelbordABCDEFGHIJKLMNO13×2×3×2×3×22×3×3×2×32×2×2×2×42×2×2×2×2×52×2×63×3×3×3×72×2×2×2×83×2×2×2×3×92×2×2×2×103×3×3×3×112×2×122×2×2×2×2×132×2×2×2×142×3×3×2×153×2×3×2×3×

Vakjesnotatie In oudere Nederlandstalige versies (en nog steeds in competitiescrabble) worden de bordkolommen, zoals hierboven, aangeduid met de letters A tot O en de bordrijen met de getallen 1 tot 15, een indeling die vergelijkbaar is met die van een werkblad (spreadsheet).

In veel niet-Nederlandstalige versies en ook in de nieuwste Nederlandstalige edities staan die getallen echter voor de kolommen en de letters voor de rijen. Een bordvakje wordt – zoals een werkbladcel – aangeduid met de combinatie van zijn kolom en zijn rij. A1 is dus het vakje in de linkerbovenhoek, H8 het centrale vakje en O15 het vakje in de rechteronderhoek.

Spelregels Elke speler probeert tijdens zijn beurt door het aanleggen van ten minste een van de zeven gepakte letters aan de al op het bord gelegde woorden een woord van ten minste twee letters te vormen, zodanig dat een zo hoog mogelijk aantal punten wordt behaald. De blanco blokjes mogen door de speler voor eender welke letter worden gebruikt (te vergelijken met een joker). Ze leveren zelf geen punten op. Vervolgens vult de speler zijn aantal letters weer blind aan tot zeven, tenzij er aan het eind van het spel minder over zijn. Het spel is voorbij als een van de spelers geen letters meer heeft (of als niemand meer een woord kan bedenken).

Het bord ziet eruit zoals hierboven afgebeeld. De letterwaarde wordt op de lichtblauwe vakken verdubbeld en op de donkerblauwe verdrievoudigd. De woordwaarde wordt op roze vakken (inclusief het centrale vak met de ster) verdubbeld en op de rode, die het meest in trek, verdrievoudigd. Bij het berekenen van de behaalde punten wordt eerst de letterwaarde bepaald en daarna de woordwaarde. Een letter die op een donkerblauw vakje wordt gelegd en deel uitmaakt van een woord dat ook op een roze vakje wordt gelegd, levert zo zesmaal zijn punten op.

Aanvullende regels Woorden worden als bij een kruiswoordpuzzel horizontaal of verticaal gevormd, niet diagonaal. Het eerste woord van een spel wordt gelegd met een van de blokjes op de zwarte ster in het roze vakje in het midden. De woordwaarde wordt verdubbeld. Gelegde letters moeten (na de eerste beurt) altijd horizontaal of verticaal contact maken met minstens een letter die al op het bord ligt. Woorden die op het bord liggen mogen met een of meer letters worden aangevuld tot een nieuw bestaand woord om een woord te kunnen leggen. Zo mag van het woord DAG bijvoorbeeld VERDAGEN worden gemaakt of van AGENT het woord AGENTE, en later AGENTEN. Voegt men een letter toe, dan kan men die letter gebruiken in een woord dat haaks daarop staat. Gekleurde vakjes gelden alleen voor de speler die ze voor het eerst bedekt. Wie alle zeven letters in een beurt weet te leggen krijgt 50 punten extra. Een speler mag zijn beurt ook gebruiken om een of meer van zijn letters te ruilen. Pas de volgende beurt mag dan weer een woord gelegd worden. Twee of meer letters die horizontaal of verticaal tegen elkaar liggen moeten altijd een woord vormen. Bij het einde van het spel wordt het puntenaantal van elke speler verminderd met de punten van de blokjes die hij nog over heeft. Heeft een speler geen blokjes meer over dan mag hij de restpunten van de andere spelers bijtellen.

Hoge puntenaantallen Veel punten zijn te behalen door: Gebruik van "dure" letters, zoals de Q10, X8, Y8 en de F5 en die te leggen op een lichtblauw of donkerblauw vakje, waardoor de letterwaarde verveelvoudigt. Rode of roze vakjes te benutten en zo de woordwaarde te verveelvoudigen. Gelegde letters zowel in horizontale als in verticale zin een woord laten vormen, tot twee woorden naast of boven elkaar toe. Een al gelegd "duur" woord met een letter te verlengen tijdens het leggen van een ander woord dwars hierop. Een al gelegd "duur" woord met een deel te verlengen waardoor de woordwaarde (opnieuw) verveelvoudigt. Alle zeven letters in een beurt leggen. Extreem voorbeeld: een Q10 die op een donkerblauw vakje deel uitmaakt van zowel een horizontaal als een verticaal woord levert alleen al 60 punten op.

Over het algemeen is het woordenboek (in Nederland en Vlaanderen veelal de Dikke Van Dale) de geaccepteerde scheidsrechter voor de toegestane woorden, hoewel ook de officiële ScrabbleWoordenLijst (gebaseerd op de Dikke Van Dale) in populariteit toeneemt. Tevens zijn er officieuze woordenlijsten in boekvorm, op cd-rom en online verkrijgbaar. Dergelijke lijsten zijn ook in de verschillende appstores te verkrijgen als app voor op de telefoon. De spelregels rond de toegestane woorden kunnen per taal verschillen. Door de spelers kunnen hierover onderling bepaalde afspraken worden gemaakt.

Het resultaat van een scrabblepartij met een puntentotaal (van alle spelers samen) tussen 600 en 700 wordt beschouwd als "goed", tussen 700 en 800 als "zeer goed" en boven de 800 als "uitstekend". Voor het vergelijken van individuele scores moeten deze getallen worden gedeeld door het aantal deelnemers. De hoogst haalbare score van het scrabblespel is onbekend.

Uitbreidingen Spelers bedenken vaak extra regels: Een gelegd blanco blokje mag tijdens iemands beurt worden omgewisseld voor de letter waar dit voor was gebruikt. In deze beurt mag wel of geen (afhankelijk van de afspraak) woord gelegd worden. De blanco telt niet voor punten. Officieel is het spel direct afgelopen als een speler geen blokjes meer heeft, maar meestal wordt daarna doorgespeeld tot alle blokjes op het bord liggen of niemand meer een woord kan maken. Officieel wordt de eindscore vermeerderd (door de winnaar) en verminderd (door de andere spelers) met de punten van ongebruikte blokjes, maar dat wordt oneerlijk gevonden en daarom niet toegepast. Vetoregel: een speler die nog niet aan de beurt is kan het woord van een andere speler afkeuren als hij zelf op dezelfde plek van het bord een woord kan maken dat meer punten oplevert (of minstens twee keer zo veel punten). De speler waarvan het woord werd afgekeurd neemt zijn blokjes terug en moet een ander woord maken. Je mag geen 2 blanco blokjes in een woord gebruiken. Spelen met een dubbele blokjesset, dus 2×102 blokjes op een bord van 21 bij 21 vakken met de premievakken van het originele spel en dit patroon dan 'doorgetrokken' met vakken met 4× woordwaarde en 5× woordwaarde en ook met vakken met 4× letterwaarde en 5× letterwaarde. De Q10 kan in zo'n geval in een keer 100 punten opleveren als hij op '5×' ligt en zowel horizontaal als verticaal gebruikt wordt.

Puntennotatie Er bestaan twee manieren van noteren van punten: sequentieel en accumulatief. Sequentiële notatie houdt in dat van elke beurt het behaalde puntenaantal wordt opgeschreven. Pas aan het eind van het spel worden per speler al deze aantallen bij elkaar opgeteld. Het nadeel hiervan is dat er tijdens het spel geen duidelijk zicht is op de stand tussen de partijen. Accumulatieve notatie houdt in dat de behaalde punten per beurt bij de vorige wordt opgeteld. Het resultaat geeft op elk moment inzicht in de stand tussen partijen. Nadelen hiervan zijn de grotere kans op fouten en het ontbreken van de soms opmerkelijke puntenaantallen per beurt.

Software Er zijn verschillende versies van Scrabble beschikbaar, natuurlijk de analoge versie in bordspelvorm. Daarnaast is het spel op verschillende online wijzen speelbaar. Deze versies zijn doorgaans beschikbaar binnen spellen met andere namen.

Het spel is op computers beschikbaar onder de naam Scrabble, Maven en Quackle. Voor spelcomputers is het spel beschikbaar op onder meer Game Boy, Game Boy Color, Game Boy Advance, Playstation, en Wii. Op iOS- en Android-apparaten is Wurdian een online variant van het bordspel.

Er bestaan ook elektronische versies van dit spel. Zo is bij Crossplay van de New York Times een bot actief die na elke partij een compacte analyse geeft van sterke zetten, gemiste kansen en terugkerende speelpatronen. Omdat deze beoordeling direct in het spel is ingebouwd, ontstaat een snellere leercurve dan bij Scrabble, waar zulke hulpmiddelen alleen via externe tools beschikbaar zijn. Crossplay vs Scrabble: Key Differences Explained, Connections Hintz, geraadpleegd op 2 mei 2026. Webversies Facebook bood aanvankelijk een variant van Scrabble aan, genaamd Scrabulous, als een applicatie-add-on van derden. Op 24 juli 2008 heeft Hasbro een rechtszaak wegens inbreuk op het auteursrecht aangespannen tegen de Facebook ontwikkelaars. Vier dagen later werd Scrabulous uitgeschakeld voor gebruikers in Noord-Amerika en verscheen uiteindelijk in september 2008 weer als "Lexulous", met wijzigingen om het te onderscheiden van Scrabble. Op 20 december had Hasbro zijn rechtszaak ingetrokken.

Letters

+ Letters in het Nederlandse scrabblespel Letter Aantal Letter Aantal Letter Aantal Letter Aantal Letter AantalA16G33M33S25Y81B32H42N110T25(IJ4)(2)C52I14O16U43Z42D25J42P32V42Blanco2E118K33Q101W52F42L33R25X81

Bovenstaande tabel geeft de letterwaarden van het Nederlandse scrabblespel, zoals door de Nederlandse Scrabblebond gehanteerd wordt.https://web.archive.org/web/20170822042737/http://www.scrabblebond.nl/downloads_files/spelreglement.pdf Er bestaan ook Nederlandse uitgaven die een andere nummering volgen: oudere versies van Scrabble (zie ook de afbeelding boven dit artikel) gebruiken bijvoorbeeld waarden C3, G2, Z6.

Problematische letters zijn in het Nederlands de C5 (die vaak overblijft aan het einde) en de Q10 (die nauwelijks zonder U gebruikt kan worden).