thumb|300px|Het nationaal monument Bastion Veere op Fort Zeelandia met de namen van alle slachtoffers, op 8 december 2009 onthuld door president Ronald Venetiaan De Decembermoorden of ook wel Acht-decembermoorden is de gangbare term voor het in de nacht van 7 op 8 december en op 9 december 1982 martelen en vermoorden van vijftien tegenstanders van het militair regime in Suriname onder leiding van Desi Bouterse. In Suriname en bij de Surinamers in Nederland heeft deze gebeurtenis diepe sporen achtergelaten. De Nederlandse regering bevroor als reactie de ontwikkelingshulp aan Suriname.
Vanaf 2007 vond een proces voor de Surinaamse krijgsraad plaats. Op 29 november 2019 werd hoofdverdachte Desi Bouterse bij verstek tot twintig jaar gevangenisstraf veroordeeld. Nog zes andere verdachten werden tot straffen van tien of vijftien jaar veroordeeld.Nog zes verdachten veroordeeld voor Decembermoorden, Algemeen Dagblad, 30 november 2019. Gearchiveerd op 21 mei 2022. Op 20 december 2023 werd hoofdverdachte Desi Bouterse definitief veroordeeld tot 20 jaren cel.Starnieuws, Doek valt voor Bouterse, 20 jaar celstraf, 20 december 2023 Handlangers van Bouterse – Ernst Geffery, Iwan Dijksteel, Benny Brondenstein en Stephanus Dendoe werd een celstraf van 15 jaar opgelegd.Starnieuws, Vier medestanders 8 decembermoorden krijgen 15 jaar cel, 20 december 2023
Vooraf Op 25 februari 1980 kwamen door de Sergeantencoup in Suriname militairen aan de macht. Door de grote onvrede in het land over de oude politiek was de staatsgreep voor een deel van de bevolking aanvankelijk niet eens onwelkom, maar betekende die hoop op verandering. In 1982 was de steun voor het militaire regime in Suriname steeds verder afgebrokkeld, in zowel het leger als onder de bevolking. Op 11 maart mislukte een tegencoup van Wilfred Hawker en Soerinder Rambocus, waar Bouterse op 25 maart op reageerde met de definitieve vestiging van de militaire dictatuur. Aan het eind van het jaar was bijna de gehele samenleving tegen hem gekeerd. De reactie in november van Maurice Bishop van Grenada – "Elimineer wie tegen je is, anders elimineren ze jou." – tijdens de protesten in oktober en november worden wel als de aanloop naar de Decembermoorden beschouwd.
De moorden Op 8 december 1982 werden op Bastion Veere in Fort Zeelandia vijftien critici van dit militaire regime zonder vorm van proces doodgeschoten. De vermoorde personen waren eerder gearresteerd en werden volgens de officiële lezing van de legerleiding neergeschoten toen ze trachtten te vluchten. Volgens critici moest dit de ware toedracht verhullen dat de critici van het militaire regime waren gemarteld en vervolgens standrechtelijk werden geëxecuteerd.
De militairen die de moorden pleegden stonden onder bevel van legerleider Desi Bouterse. Hoewel hij altijd zijn betrokkenheid ontkend heeft, bood hij in 2007 wel zijn excuses aan voor de moorden.Bouterse biedt excuses aan voor decembermoorden. Gearchiveerd op 10 april 2022. Een getuige beweerde dat Bouterse twee van de gearresteerden, Daal en Rambocus, persoonlijk zou hebben gedood.Getuige: Bouterse schoot slachtoffers zelf dood. Gearchiveerd op 10 april 2022.
Arrestatie In de nacht van 7 op 8 december 1982 werden zestien prominente Surinamers die het militaire regime van legerleider Desi Bouterse bekritiseerden van hun bed gelicht en overgebracht naar Fort Zeelandia, het toenmalige hoofdkwartier van het Militair Gezag, waar ze de volgende nacht gemarteld en gefusilleerd werden.Hans Ramsoedh, Surinaams onbehagen, pagina 164-165, 2018, Executies in Paramaribo, De Waarheid, 11 december 1982
Liquidatie Volgens verklaringen van getuigen werden de slachtoffers na hun arrestatie eerst 'voorgeleid' aan Bouterse, waarna vakbondsleider Fred Derby werd vrijgelaten en de overige vijftien werden doodgeschoten op Bastion Veere, een van de open ruimtes van Fort Zeelandia.
De militairen die deel uitmaakten van het vuurpeloton, werd verteld dat het ging om personen die een coup tegen het militaire regime beraamden. Op 8 december 1982 rond 9 uur 's avonds zei Bouterse in een verklaring die uitgezonden werd op de Surinaamse televisiezender STVS dat tijdens kerstnacht 1982 een tegencoup gepleegd zou worden met hulp van buitenlandse krachten en dat deze coup vroegtijdig onschadelijk gemaakt was.Coup voorkomen in Suriname, zegt legerleider Bouterse, NRC Handelsblad, 9 december 1982D. Bouterse: poging tot staatsgreep voorkomen, Nederlands Dagblad, 10 december 1982 Na de verklaring van Bouterse werd een fragment uitgezonden van de gearresteerde Jozef Slagveer. Deze had een met name aan de linkerkant gezwollen gezicht en las in aanwezigheid van Roy Horb voor de televisiecamera een verklaring voor. Hierin verklaarde hij dat er inderdaad een samenzwering was om met buitenlandse hulp het militaire regime af te zetten. Slagveer zou deze verklaring onder druk hebben afgelegd. Ook André Kamperveen had een soortgelijke verklaring voor de camera afgelegd, maar omdat hij er erg toegetakeld uitzag, werd van zijn verklaring alleen het geluid uitgezonden.
Plaats delict
Links van de gedenkplaat zijn de kogelgaten nog in de muur zichtbaar. Ze zijn groter dan na de executies, omdat ze uit de muur gesneden werden en voor technisch onderzoek naar Nederland werden gebracht.Trouw, Fort Zeelandia heeft Zeeuwse wortels, 30 november 2007 Uit dat onderzoek bleek dat er twee vuurpelotons op de slachtoffers vuurden: een vanaf het bastion zelf en een vanuit een raam van boven naar beneden.Omroep West, Kogelgaten nog altijd in muren na Decembermoorden: 'Lijken lagen opgestapeld bij mortuarium', 8 december 2022
De vijftien slachtoffers Hier volgen de vijftien slachtoffers van de Decembermoorden:Parbode, De slachtoffers, 1 december 2007 John Baboeram (36), advocaat Bram Behr (31), journalist verbonden aan het communistisch weekblad Mokro Cyrill Daal (46), voorzitter van de Moederbond (op dat moment de grootste vakbond van Suriname) Kenneth Gonçalves (42), advocaat en president van de plaatselijke Orde van Advocaten Eddy Hoost (48), advocaat André Kamperveen (58), ondernemer, eigenaar van ABC Radio, voormalig minister van Jeugdzaken, Sport en Cultuur en vicepresident van de FIFA Gerard Leckie (39), psycholoog en decaan van de Economische Faculteit van de Universiteit van Suriname Sugrim Oemrawsingh (42), wis- en natuurkundige en voormalig parlementslid voor de Vooruitstrevende Hervormings Partij.Rapport over de mensenrechtensituatie in Suriname van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten Broer van Baal Oemrawsingh, een docent aan de Medische Faculteit van de Universiteit van Suriname, die dood en met een zwaar bebloed lichaam werd gevonden na de couppoging van maart 1982 Lesley Rahman (28), journalist verbonden aan het dagblad De Ware Tijd Soerinder Rambocus (29), luitenant die de leiding had van de couppoging van maart 1982 tegen Bouterse en in november 1982 door de Krijgsraad was veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf Harold Riedewald (49), advocaat Jiwansingh Sheombar (25), militair die beschuldigd werd van betrokkenheid bij de couppoging van maart 1982 en hiervoor door de Krijgsraad veroordeeld werd tot 8 jaar gevangenisstraf Jozef Slagveer (42), journalist en directeur van nieuwsagentschap Informa Robby Sohansingh (37), ondernemer Frank Wijngaarde (43), journalist en radio-omroeper werkzaam bij ABC Radio
De enige overlevende, de vakbondsleider Fred Derby, deed op 8 december 2000 verslag van zijn ervaringen waarin hij zei dat Bouterse hem had gezegd dat hij moest blijven leven om voor kalmte te zorgen bij de toen "opstandige" vakbonden van Suriname.
Enkelen zijn de dans mogelijk ontsprongen: Wilfred Lionarons was hoofdredacteur van De Vrije Stem en stond op de dodenlijst, maar verbleef op dat moment in de Verenigde Staten.Waterkant, Oud-journalist Wilfred Lionarons op 89-jarige leeftijd overleden, 2 mei 2015 Paul Somohardjo zat gevangen vanwege verdenking van betrokkenheid bij de Rambocuscoup. Hij stond op 7 december 1982 onder huisarrest en kreeg ontheffing om de begrafenis van zijn oma te bezoeken.Starnieuws, Somohardjo terug en meteen aan de slag, 28 maart 2012 Hij miste de boot en besefte de dag erna hoeveel geluk hij had gehad. Hij vluchtte hierna met hulp van militair attaché Bas van Tussenbroek naar Nederland.De Stem, Somohardjo blijft rekenen op terugkeer naar Suriname, 24 december 1985
Rambocuscoup Tijdens de Decembermoorden hadden, naast Soerinder Rambocus zelf, acht andere slachtoffers iets met hem of met de Rambocuscoup (maart 1982) te maken, zij het soms slechts langs de kantlijn,De Telegraaf, Rambocus had Suriname in handen, maar wilde geen bloed vergieten, 15 januari 1983 namelijk zijn advocaten John Baboeram, Kenneth Gonçalves, Eddy Hoost en Harold Riedewald, de medepleger Jiwansingh Sheombar, de broer van een medepleger Sugrim Oemrawsingh (Baal Oemrawsingh), vermeend financier Robby Sohansingh en de kandidaat voor de Nationale Bevrijdings Raad Cyrill Daal. In het laatste geval haatte Bouterse Daal ook persoonlijk (zie protesten van 1982).
Overige slachtoffers Roy Horb werd op 30 januari 1983 gearresteerd. In de nacht van 2 februari 1983 werd hij dood in zijn cel aangetroffen. Indien dit geen zelfdoding betrof, kan hij in verband met zijn rol en deze wending ook worden aangemerkt als een (later) slachtoffer van de gebeurtenissen. De Nederlandse journalist Willem Oltmans repte in zijn Is één oog koning (2003) over een aantal van maar liefst "47 Surinaamse moorden". Hij beschouwde de moorden als deel van een ruimer verband en stelde een betrokkenheid van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA via de activiteiten van oud-president Henk Chin A Sen en Horb. Daarbij verwees hij naar de moorden op Maurice Bishop en zijn ministers op Grenada en eerdere moorden in 1965 in Jakarta: "Wanneer de Amerikanen en de CIA buitenlandse regeringen omverwerpen, of staatshoofden vermoorden of vervangen, dan slagen ze er buitengewoon vakkundig in om de sporen van wat werkelijk gebeurde uit te wissen". Oltmans haalde aan dat Horb naar eigen zeggen door de CIA was benaderd.Is éénoog koning..., pag.56. Gearchiveerd op 2 februari 2023.
Verklaring van Bouterse De omstandigheden waaronder de vijftien personen omkwamen, zijn tot op heden nooit volkomen opgehelderd. Bouterse zei in een verklaring die op 10 december 1982 op de Surinaamse televisiezender STVS door de nieuwslezer werd voorgelezen: "Toen woensdagmiddag (8 december) het transport van de verdachten van het Fort Zeelandia naar de kazerne op technische problemen stuitte, werd besloten dit transport in de avonduren plaats te doen vinden. Bij dit transport ondernam een aantal der aangehoudenen, vermoedelijk op instigatie van twee der aangehouden militairen, een wilde vluchtpoging. Nadat schoten in de lucht hen niet van hun ontsnappingspoging konden weerhouden, moest gericht worden geschoten waarbij een deel der aangehouden samenzweerders het leven liet".
Majoor Edy Ruimveld bracht de boodschap van de overleden slachtoffers over aan de familieleden. Ook hij kreeg de opdracht om de boodschap te brengen dat ze tijdens een vluchtpoging zouden zijn omgekomen.De Volkskrant, Bloedend, 16 april 1983
Rapport van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten Het Decembermoordenrapport van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM), uitgebracht op 14 februari 1983 in Leiden, is een samenvatting van wat getuigen die tussen 9 en 13 december 1982 in het mortuarium van het Academisch Ziekenhuis zijn geweest hebben waargenomen op de lijken van de slachtoffers.