thumb|Duitse soldaten in Parijs (1940) thumb|Poolse krijgsgevangenen, geëxecuteerd door de Wehrmacht (1939)
De Wehrmacht was de krijgsmacht van Nazi-Duitsland die vanaf 1935 tot 1945 onder politieke en later directe leiding van Adolf Hitler is opgebouwd.Sönke Neitzel; Harald Welzer: Soldaten: Protokolle vom Kämpfen, Töten und Sterben. S. Fischer, Frankfurt am Main 2011 Voordien, tijdens de Weimarrepubliek, stonden de Duitse strijdkrachten bekend als de Reichswehr. De Wehrmacht bestond uit het Heer (landmacht), Kriegsmarine (zeemacht) en Luftwaffe (luchtmacht). Alle militairen in dit leger moesten een eed van trouw aan Hitler persoonlijk zweren. Ook droegen alle militairen minstens drie partijsymbolen van de nazipartij NSDAP op hun uniformen, de swastika oftewel het hakenkruis.
Toen de nazipartij in 1933 de macht greep, besloot Hitler zo snel mogelijk en met veel durf tot het inrichten van de Wehrmacht, een moderne en nadrukkelijk offensieve strijdmacht, die de langetermijndoelen van de nazi's ondersteunen kon om verloren gebied terug te winnen en nieuw te veroveren. Dit vereiste het herstel van de dienstplicht en enorme investeringen en uitgaven in de wapenindustrie. De Wehrmacht werd in 1935 feitelijk opgericht met Hitler zelf als hoogste bevelhebber tot zijn dood en met een verplichte eed van trouw aan hem van alle WM-leden. De Wehrmacht kreeg de swastika als logo op alle uniformen en veel gebruiksartikelen en op voer-, vaar- en vliegtuigen het Balkenkreuz.Kitchen, Martin (1994). Nazi Germany at War, London & New York: Routledge, .
De Wehrmacht heeft een cruciale rol gespeeld in de Tweede Wereldoorlog bij het verwezenlijken van de politieke doelstellingen van nazi-Duitsland. Ook was de Wehrmacht aan één kant medeverantwoordelijk voor het plegen van oorlogsmisdaden op enorme schaal, voornamelijk aan het oostfront tegen de Sovjet-Unie en in de Balkan (zie ook het artikel 'Vebrechen der Wehrmacht' op de Duitse WP). Ook aan Hitlers Holocaust heeft de Wehrmacht voor een deel bijgedragen (door logistieke ondersteuning aan en medewerking aan massamoorden begaan door de Einsatzgruppen).
Aan de andere kant werd er reeds vanaf 1938 vanuit de Wehrmacht ook verzet gepleegd tegen het naziregime, met als bekendste voorbeeld de mislukte aanslag en staatsgreep door een groep rond Claus Schenk von Stauffenberg. Ook hebben een aantal bevelhebbers orders tot executies van joden en/of krijgsgevangenen genegeerd en zijn er gevallen bekend van Wehrmachtsoldaten die joden hebben geholpen onder te duiken.
Geschiedenis Bij het Verdrag van Versailles werd de schuld van de Eerste Wereldoorlog (vanaf het begin was dit al omstreden) helemaal bij Duitsland neergelegd, en er werden strafmaatregelen tegen de Duitse staat afgekondigd. Een van deze maatregelen betrof een eis met betrekking tot de maximale omvang van de strijdkrachten waaraan Duitsland zich diende te houden.
Binnen officierskringen heerste grote weerstand tegen de eenzijdigheid van de conclusies van Versailles. Hoewel het noodzakelijk was zich (in ieder geval formeel) aan de beperkingen van Versailles te onderwerpen, werd vanaf het midden van de jaren twintig organisatorisch en tactisch de grondslag gelegd voor de herbewapening van Duitsland.
Doordat het leger noodgedwongen een vrij kleine organisatie was geworden, en de personeelsquota liever door officieren dan door manschappen opgevuld werden, kregen jonge officieren en radicalen de mogelijkheid nieuwe tactieken te ontwikkelen die een mogelijke compensatie zouden kunnen zijn voor de beperkte omvang van de strijdkrachten. Waar de klassieke militaire doctrine bij de overwinnaars onaantastbaar bleef, richtte deze nieuwe generatie van officieren haar aandacht met name op twee wapens, die in de Eerste Wereldoorlog nog een zeer kleine rol gespeeld hadden, en daarom minder aan beperkingen onderhevig waren: de gemechaniseerde strijdkrachten (tanks), en de luchtmacht. Er werd een theorie opgebouwd over hoe deze beide wapens optimaal zouden kunnen functioneren op het slagveld van de toekomst: het Blitzkrieg-concept was geboren. Dit concept hield in dat gemechaniseerde divisies (vooral tanks) de vijand snel zouden omsingelen en vervolgens vernietigen met hulp van de Luftwaffe.
Na de machtsovername van de nazi's in 1933 kwam de Wehrmacht onder leiding van de nazi's en kreeg zodoende een hoofdrol in de aanstaande oorlogen. Hitler stelde veel belang in de vorming van een militaire macht om zijn enorme buitenlandse ambities te realiseren en gaf politieke dekking aan de eerste overschrijdingen van de Versailles-verplichtingen. Daarnaast ruimde hij de Sturmabteilung, op dat moment de enige concurrent voor de militaire macht van nazi-Duitsland, uit de weg in de Nacht van de Lange Messen.
Tegen het einde van de jaren dertig werd zelfs de schijn van het gehoorzamen van de Versailles-bepalingen niet meer opgehouden, en was het leger weer een trots onderdeel van het vernieuwde Duitsland geworden. De eerste campagnes van de oorlog bewezen de doeltreffendheid van de vernieuwende Blitz-Krieg methode. Daarmee werden de ouderwetse doctrines eenvoudig verslagen (Polen, Noorwegen, Denemarken, Nederland, België, Luxemburg, Griekenland, Joegoslavië, Frankrijk, (en de Sovjet-Unie tot 1942) en het leger won enorm aan prestige.
De grote vergissing van Hitler was de Blitzkrieg in Rusland in te zetten. De zware, langdurige gevechten om o.a Stalingrad, putte de Wehrmacht uit en de Blitzkrieg was duidelijk ten einde. Dit feit, tezamen met de zware geallieerde bombardementen op de Duitse industrie en het falen van de Wehrmacht om de olievelden in de Kaukasus in handen te krijgen, maakte definitief een einde aan het imago van de Wehrmacht als zijnde 'onoverwinnelijk.'
Na de oorlog werd de Wehrmacht ontbonden en in 1955 werd uiteindelijk in de Bondsrepubliek Duitsland een nieuw leger, de Bundeswehr, gevormd. Een jaar later werd in de Duitse Democratische Republiek de Nationale Volksarmee opgericht. Beide legers namen veel soldaten van de voormalige Wehrmacht in hun rangen op.
Onderdelen De Wehrmacht bestond uit de onderdelen: Heer (landmacht) Kriegsmarine (zeemacht) Luftwaffe (luchtmacht)
De Wehrmacht was een dienstplichtleger en zou initieel worden opgebouwd rond zesendertig divisies en twaalf legerkorpsen.
Van de circa achttien miljoen soldaten die in totaal bij de Wehrmacht hebben gediend zijn er ongeveer vijf miljoen gesneuveld.
Rangen
Bijzondere kenmerken Sterktes Op diverse gebieden stond de Wehrmacht vooraan in de ontwikkeling, zoals met: Tactiek en strategie: Nauwe samenwerking van tactische luchtstrijdkrachten met grondtroepen: "combined arms"; Alle tanks en veel ondersteuningsvoertuigen werden met radioapparatuur uitgerust (in tegenstelling tot bv het Sovjetleger); Hierdoor aldus gebruik van penetratietactieken door een snelle, kleine tankmacht, gevolgd door insluiting met infanterie. Later is dit als Blitzkrieg betiteld, alhoewel dit nooit een uitgeschreven doctrine was. Het zeer succesvolle optreden van groepen U-Boten in zg. 'wolfpacks'; Het ontwikkelen van luchtlandings- en para-aanvallen (waarbij die op Den Haag en Rotterdam op 10 mei 1940 de eerste grote ter wereld was en overigens mislukte). Bevelvoering en training van de manschappen: De Duitse soldaten waren in het begin van de oorlog beter en uitvoeriger getraind dan hun geallieerde tegenhangers (naarmate de oorlog verder liep, ging deze ervaring steeds meer verloren en de steeds jongere en onervarenere manschappen betaalden daarvoor de prijs). Hoewel strikt hiërarchisch, handelde de Wehrmacht op efficiënte wijze met "Auftragstaktik". Bewapening: De luchtmacht (Luftwaffe) was aanvankelijk het speerpunt van de successen en uiterst gevreesd. De Luftwaffe had aan het begin van de Tweede Wereldoorlog uitstekende toestellen, zoals de met injectiemotor uitgeruste Messerschmitt Bf 109, maar door de vlugge ontwikkeling en het steeds groter wordende strijdgebied van het conflict en bijhorende stijgende nood aan hoge autonomie begon de slagkracht af te nemen; Het 88-mm luchtdoelkanon bleek - alhoewel enkel als luchtafweer ontwikkeld - inzetbaar als succesvol multifunctioneel kanon (luchtdoel, antitank, artillerie,...) en bleek het beste in zijn soort en zeker ook het meest gevreesde; Het MG 34 machinegeweer was licht, multifuntioneel (in/op voertuigen, tanks, infanterie) en bezat een hoge vuurkracht. Hoogwaardige techniek die leidde tot o.m. de Me 262, het eerste operationeel ingezette straalvliegtuig ter wereld, de V1, het eerste kruisvluchtwapen en de eerste operationele raket, de V2 (die te laat kwamen om het tij te kunnen keren); ook de ontwikkeling van codeerapparatuur zoals de Enigma stond op een hoog niveau.
Zwaktes Opvallende zwaktes van de Wehrmacht waren: Logistiek: de Blitzkrieg had een gevaarlijk nadeel: als de voorhoede te snel doorstootte, raakte de bevoorrading in het gedrang. De Wehrmacht had in tegenstelling tot vooral de westerse geallieerden geen uitgebreide mechanisatie in de vorm van vrachtwagens. Alhoewel het spoorwegenvervoer goed geregeld was, was het netwerk beperkt tot West-Europa en waren daarenboven de sporen in Russisch gebied van een ander formaat. Duits legermateriaal werd vaak met paard en wagen vervoerd. Ook had het Derde Rijk een gebrekkige toevoer van veel grondstoffen, waaronder edelmetalen en olie. Benzine was nauwgezet gerantsoeneerd vanaf de eerste oorlogsdag. Bij elke operatie moest tevoren worden nagedacht over de consequenties voor de brandstofsituatie. Productie en industrie: de gecentraliseerde oorlogseconomie kwam vertraagd op gang in het Derde Rijk. In feite brak de oorlog een paar jaar te vroeg uit om productie en oorlogsvoering op elkaar af te kunnen stemmen. Pas in 1942-1943 stond de Duitse economie helemaal ten dienste van de oorlogsproductie. Het gevolg was een continu gebrek aan vervangingsmateriaal en problemen bij de productie van nieuwe ontwerpen omdat van de industrie steeds het uiterste werd gevraagd. Buitgemaakt buitenlands wapenmateriaal zoals Skoda tanks en voertuigen werden op grote schaal ingezet om de tekorten te compenseren. De Duitse industriële capaciteit was steeds te klein, zelfs als het ging om basismaterialen.