Rotsgekko's (Afroedura) zijn een geslacht van gekko's (Gekkota) uit de familie Gekkonidae.
Naam De groep werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Arthur Loveridge in 1944. Veel soorten behoorde lange tijd tot het geslacht Oedura. Er worden tegenwoordig 34 verschillende soorten erkend. Het soortenaantal verandert echter regelmatig; negen soorten zijn pas in 2014 wetenschappelijk beschreven en vier soorten zijn pas bekend sinds 2021. De Nederlandstalige naam slaat op het feit dat veel soorten gespecialiseerd zijn in het leven tussen de rotsen.
Uiterlijke kenmerken Alle soorten hebben een afgeplat lichaam, kop en staart. De lichaamslengte is ongeveer 4,5 tot 8 centimeter exclusief staart. De lichaamskleur is lichtbruin tot roze, veel soorten hebben een patroon van onregelmatige vlekken op het lichaam en de staart. De buikzijde is lichter en ongevlekt. De kop is duidelijk van het lichaam te onderscheiden en heeft grote goed ontwikkelde ogen.
De staart is ongeveer even lang als het lijf en breekt gemakkelijk af bij predatie (caudale autotomie) maar groeit ook snel weer aan. Vaak is de staart dan dikker en soms groeien meerdere staartpunten uit de oorspronkelijke staart. De poten eindigen in vier vingers of tenen, die altijd twee of drie groepen hechtlamellen hebben. De vingers en tenen dragen geen klauwen.
Verspreiding en habitat De verschillende soorten komen voor in delen van Afrika en leven in de landen Angola, Botswana, Lesotho, Mozambique, Namibië, Swaziland, Zimbabwe, Zuid-Afrika, Zululand. Het overgrote deel -achttien soorten- komt endemisch voor in Zuid-Afrika.
De habitat is heel verschillend, sommige soorten komen voor op zeeniveau en anderen leven hoog in de bergen. Van de sneeuwrotsgekko (Afroedura nivaria) is bekend dat het dier op besneeuwde bergtoppen nog actief is. Veel soorten leven in rotsige omgevingen met gesteenten als gneis, graniet, schist of zandsteen.
Twee soorten worden door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN beschouwd als 'gevoelig' (Near Threatened of NT), zoals de soort Afroedura major. Deze rotsgekko heeft een geschat verspreidingsgebied van minder dan 700 vierkante kilometer.
Levenswijze Alle soorten schuilen overdag in nauwe kieren in de rosten. Sommige soorten leven op bomen, maar dan wel met schuilplaatsen zoals bomen met losse boombast waaronder geschuild kan worden of rottende, holle bomen. Op het menu staan vooral insecten zoals kevers, vliegen en vlinders en andere ongewervelden zoals spinnen.
Er worden door de vrouwtjes twee eieren afgezet die rond van vorm zijn en een harde schaal hebben. Ze worden in kieren en spleten gedeponeerd en zijn erg kleverig zodat ze niet snel loskomen.
Soortenlijst Soorten uit het geslacht Afroedura Naam Auteur Verspreidingsgebied Afroedura africana Boulenger, 1888 Namibië, Zuid-Afrika Afroedura amatolica Hewitt, 1925 Zuid-Afrika Afroedura bogerti Loveridge, 1944 Angola, Namibië Afroedura broadleyi Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura donveae Branch, Schmitz, Lobón-Rovira, Baptista, António & Conradie, 2021 Angola Afroedura gorongosa Branch , Guyton, Schmitz, Barej, Naskrecki, Farooq, Verburgt & Rödel, 2017 Mozambique Afroedura granitica Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura haackei Onderstall, 1984 Zuid-Afrika Afroedura halli Hewitt, 1935 Zuid-Afrika Afroedura hawequensis Mouton & Mostert, 1985 Zuid-Afrika Afroedura karroica Hewitt, 1925 Lesotho, Zuid-Afrika Afroedura langi Fitzsimons, 1930 Zuid-Afrika Afroedura leoloensis Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura loveridgei Broadley, 1963 Mozambique Afroedura major Onderstall, 1984 Zuid-Afrika Afroedura maripi Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura marleyi FitzSimons, 1930 Swaziland, Zululand Afroedura multiporis Hewitt, 1925 Zuid-Afrika Afroedura namaquensis FitzSimons, 1938 Zuid-Afrika Sneeuwrotsgekko(Afroedura nivaria) FitzSimons, 1938 Lesotho, Zuid-AfrikaAfroedura otjihipa Conradie et al., 2022 Namibië Afroedura pienaari Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura pondolia Hewitt, 1925 Zuid-Afrika, Swaziland Afroedura pongola Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura praedicta Branch, Schmitz, Lobón-Rovira, Baptista, António & Conradie, 2021 AngolaAfroedura pundomontana Conradie et al., 2022 Angola Afroedura rondavelica Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura rupestris Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura tembulica Hewitt, 1926 Zuid-Afrika Afroedura tirasensis Haacke, 1965 Namibië Afroedura transvaalica Hewitt, 1925 Botswana, Mozambique, Zimbabwe, Zuid-Afrika Afroedura vazpintorum Branch, Schmitz, Lobón-Rovira, Baptista, António & Conradie, 2021 Angola Afroedura waterbergensis Jacobsen, Kuhn, Jackman & Bauer, 2014 Zuid-Afrika Afroedura wulfhaackei Branch, Schmitz, Lobón-Rovira, Baptista, António & Conradie, 2021 Angola
Externe links Animal Diversity Web
Bronvermelding
Categorie:Gekkonidae