Steinheim an der Murr is een plaats in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg, gelegen in het Landkreis Ludwigsburg. De stad telde op de peildatum van de meest recente statistiek inwoners.

Stadsindeling

De gemeente bestaat uit drie stadsdelen: het stadje Steinheim an der Murr zelf Kleinbottwar, ruim één kilometer ten noorden van Steinheim zelf, met 1.600 à 1.700 inwoners.Volgens medio 2025 door de gemeente aan de Duitse Wikipedia verstrekte cijfers. Höpfigheim, circa 3½ kilometer ten noordwesten van het stadje, met 2.200 à 2.300 inwoners.

Geografie en infrastructuur

Steinheim an der Murr heeft een oppervlakte van 23,19 km² en ligt in het zuidwesten van Duitsland, aan de benedenloop van het riviertje de Murr. In Steinheim mondt de beek Bottwar in de Murr uit. Ten oosten van de gemeente ligt een beboste heuvelrug met de naam Hardtwald.

Aangrenzende plaatsen In het noorden: Großbottwar en Mundelsheim In het oosten: Rielingshausen, gemeente Marbach am Neckar In het zuiden: Erdmannhausen, Pleidelsheim en Marbach am Neckar In het westen: Murr en verderop Pleidelsheim

Een grotere stad, die niet ver ten zuidwesten van Steinheim en Marbach ligt, is Ludwigsburg, dat zelf enkele tientallen kilometers ten noorden van Stuttgart is gelegen.

Verkeer en vervoer Ten westen van Steinheim loopt, in noord↔zuidrichting, de Autobahn A 81. Afrit 13 van deze snelweg ligt tussen Mundelsheim en Großbottwar, aan de Bundesstraße 328, op 7 kilometer ten noordwesten van Steinheim; afrit 14, aan de oostkant van Pleidelsheim, ligt circa 5½ kilometer ten zuidwesten van het stadje, en 4 kilometer ten westen van Murr.

Steinheim is niet per trein bereikbaar. Wel rijden er streekbussen van en naar aangrenzende plaatsen. Het dichtstbij gelegen spoorwegstation staat te Marbach am Neckar en ligt aan een kleine spoorlijn Backnang - Ludwigsburg vice versa. In Ludwigsburg is aansluiting op treinen naar het verder zuidelijk gelegen Stuttgart Hauptbahnhof.

Economie De belangrijkste middelen van bestaan in de gemeente zijn de wijnbouw en het toerisme. Steinheim ligt in de wijnstreek Württemberg.

Aan de zuidwestkant van Steinheim ligt een bedrijventerrein (Gewerbegebiet), waar voornamelijk ondernemingen zijn gevestigd, die als lokaal midden- en kleinbedrijf kunnen worden beschouwd.

Geschiedenis

In de Romeinse tijd, van circa 90-260, leefden in deze streek Romeinen. Daarna maakten deze plaats voor Germanen. Rond 500 waren dit Merovingische Franken.

Steinheim is sedert de middeleeuwen een door lokale edelen, en later kloosters, gedomineerd marktplaatsje. Keizer Karel IV stond omstreeks 1360 aan de Steinheimers, blijkens een bewaard gebleven document, vrijdom van belastingen toe, om een stadsommuring te kunnen bekostigen, maar stadsrechten werden niet verleend.

Van 1254 tot 1582 bestond te Steinheim het invloedrijke dominicaner nonnenklooster Mariental, dat van 1271 tot aan de Reformatie van 1564 ook wereldlijk gezag over de plaats uitoefende. In 1564 kwam Steinheim aan het Hertogdom Württemberg. Het kloostercomplex ging in 1643 door brand verloren.

In de Dertigjarige Oorlog hadden Steinheim en de omliggende plaatsen zeer veel te lijden van plunderingen, brandstichtingen en moordpartijen. Vooral de jaren 1634 en 1643 waren rampzalig voor Steinheim. Tijdens de Negenjarige Oorlog, in 1693, herhaalde deze rampspoed zich.

Aan het eind van de 19e en in het begin van de 20e eeuw waren er in en om Steinheim enige meubelfabrieken gevestigd.

Van 1894 tot 1966 reden er passagierstreinen over een spoorlijntje van Marbach am Neckar via Steinheim naar Beilstein (Württemberg) v.v.. Daarna werd deze treindienst wegens onvoldoende rendement beëindigd. Op dit traject rijden sindsdien bussen.

Over de geschiedenis van Steinheim tijdens de Nazi-periode en de Tweede Wereldoorlog (1933-1945) is weinig bekend.

Pas in 1955 verwierf Steinheim officiële stadsrechten. In 1973 respectievelijk 1971 werden Höpfigheim en Kleinbottwar in het kader van een gemeentelijke herindeling aan Steinheim toegevoegd.

Steinheimmens

In 1933 werd door Karl Sigrist in een zandgroeve bij Steinheim een fossiele schedel van het genus Homo gevonden, de steinheimmens. Deze werd oorspronkelijk geclassificeerd als Homo steinheimensis, tegenwoordig als Homo heidelbergensis.

Bezienswaardigheden Het Urmensch-Museum, waar naast een reconstructie van de Steinheimmens (volgens de stand van de wetenschap in 2017; de sculptuur wordt ter plaatse liefkozend Homo Lisa genoemd) en haar schedel onder andere fossielen van pleistocene dieren te zien zijn. Het meest markante skelet is dat van een circa 200.000 jaar geleden gestorven mannetjesolifant. In die tijd heerste er een aride klimaat met koude winters en warme, droge zomers. Er was een steppevegetatie. Het skelet werd in 1910 door arbeiders in een zandgroeve bij Steinheim ontdekt. De steppenolifant is intussen tot een Wahrzeichen van het stadje geworden en heeft van de inwoners de naam Steppi gekregen. Van het skelet is door een plaatselijke kunstenaar een stalen kopie vervaardigd. Deze stalen Seppi staat op een rotonde bij het voormalige station, aan het begin van een uitvalsweg, die westwaarts naar Murr loopt. Tussen 1910 en 1937 zijn ook 250.000 à 300.000 jaar oude resten gevonden van reuzenherten (Megaloceros giganteus). Een in 1937 ontdekt markant deel van het gewei van zo'n hert is in het museum te zien. Wijnfeesten en wijnproeverijen In zowel Steinheim als de omliggende plaatsen staan verscheidene oude vakwerkhuizen. Zuiderbuur Marbach am Neckar koestert de herinneringen aan de beroemde schrijver en dichter Friedrich Schiller. Wandelen naar de Burgberg of in het heuvelachtige, tot 390 m hoge bosgebied Hardtwald.

Afbeeldingen Urmensch-Museum

Overige

Geboren Elisabeth von Steinheim (geboren vóór 1235 in Steinheim an der Murr; aldaar ook omstreeks 1270 overleden), edelvrouwe, stichtster van klooster Mariental Philipp Christoph Zeller (1808), entomoloog Eduard Gottlob Zeller (geboren op 22 januari 1814 in Kleinbottwar; overleden op 19 maart 1908 in Stuttgart), theoloog (historisch-kritische methode) en filosoof (aanzet tot de kennistheorie); in Duitsland beschouwd als een belangrijk onderzoeker van de klassiek-Griekse filosofie

Varia De gemeente onderhoudt één jumelage, en wel, sinds 1990, met Sárvár in Hongarije.

Externe links (Duitstalig) www.stadt-steinheim.de/kultur-sport/urmensch-museum Webpagina gemeente Steinheim over het Urmensch-Museum

Categorie:Gemeente in Baden-Württemberg