Hoofdklasse 40px Hoofdklasse heren 2025/2640px Hoofdklasse dames 2025/26 Opgericht Heren: 1973Dames: 1981 Land Degradatie naar Promotieklasse Aantal clubs 12 Europese kwalificatie Heren: EHL (3x)Dames: EHL (2x) Titelhouders 2025/26 Heren: Amsterdam Dames: Den Bosch Record Hoofdklasse Heren:Bloemendaal (22)Amsterdam (22)Dames:Den Bosch (23) Website hockey.nl De Hoofdklasse hockey is de hoogste hockeyafdeling in Nederland. In de Hoofdklasse die een mannen- en een vrouwenafdeling kent wordt gestreden om het landskampioenschap hockey.
Algemeen De Hoofdklasse werd voor het eerst geïntroduceerd in 1973 in het mannenhockey, toen de twaalf beste clubs zich gingen verenigen in één landelijke competitie. Voorheen streden de kampioenen van de vier districten Noord, Oost, West en Zuid tegen elkaar in een kampioenscompetitie. In het vrouwenhockey volgde de invoering van de Hoofdklasse pas veel later, in 1981. Tot de invoering van de play-offs werd de hoogst geklasseerde club aan het eind van de competitie landskampioen. Sinds de invoering van de play-offs in de jaren 90 moet hiervoor door de vier hoogst geklasseerde clubs apart gestreden worden.
Internationaal behoort de Hoofdklasse bij zowel de heren als de dames samen met de Engelse, Duitse en Spaanse tot een van de toonaangevende hockeycompetities in Europa.
Merk & media Net als bij de Eredivisie (mannenvoetbal) liggen de mediarechten bij de deelnemende clubs die zich hebben verenigd in de Hoofdklasse Hockey cv (HHcv). Sinds het seizoen 22/23 zijn de live broadcast-rechten voor Nederland verkocht aan Viaplay, die sindsdien alle wedstrijden in de Hoofdklasse live uitzendt.
Sinds seizoen 2024/25 heeft de Hoofdklasse een eigen website: https://tulphoofdklasse.com/ en worden de samenvattingen op YouTube geplaatst.
Naamswijzigingen Vanaf 1992 besloot de KNHB naar het voorbeeld vanuit het voetbal deze competitie te laten sponsoren door kredietverzekeraar NCM (later Atradius), wat resulteerde in een naamsverandering naar NCM-competitie in de heren- en de dameshoofdklasse.
Per 1 juli 1996 nam de Rabobank het sponsorcontract over. Dit resulteerde in de nieuwe naam Rabobank-competitie. Ondanks deze naamsveranderingen, of misschien juist vanwege deze naamsveranderingen, bleef de competitie in het algemeen spraakgebruik steeds Hoofdklasse heten. In 2004 werd er dan ook voor gekozen om de naam te wijzigen in Rabo Hoofdklasse.
In 2012 stopte de Rabobank met het sponsoren van de hoogste competitie. Met ingang van het seizoen 2012/13 is de officiële naam weer Hoofdklasse. Bij de dameshoofdklasse heette de competitie sinds 11 oktober 2018 Livera Hoofdklasse Hockey Dames, vernoemd naar lingeriemerk Livera.Livera hoofdpartner van Hoofdklasse Hockey Dames, knhb.nl, 11 oktober 2018
Tulp Keukens was sinds seizoen 2020/21 de naamgevende sponsor van de Hoofdklasse Heren Hockey en vanaf 15 februari 2023 ook van de Hoofdklasse Dames Hockey. Vanaf seizoen 2026/27 is de Staatsloterij naamgevend hoofdsponsor van de dames- en herenhoofdklasse. Sindsdien heet de competitie Staatsloterij Hoofdklasse.
Competitie De competitie start doorgaans in september en loopt tot en met april/mei en kent tussen december en februari een winterstop van ongeveer acht weken, waarin door veel hoofdklasseteams wordt meegedaan aan de zaalhockeycompetitie. De hoofdklasse (veld) kent bij zowel de mannen als de vrouwen twaalf clubs die elk 22 wedstrijden spelen, elf thuis en elf uit. De wedstrijden in de Tulp Hoofdklasse worden doorgaans op zondag gespeeld, met uitzondering van enkele speelrondes op donderdagavond en zaterdagmiddag. De dameswedstrijden op zondag vangen om 12.45 uur aan en die van de heren om 14.45 uur. Indien een wedstrijd eerder is afgelast of omdat een team uitkomt in een Europees toernooi waardoor het dus op zondag is verhinderd kunnen dit soort wedstrijden ingehaald worden op een doordeweekse dag in de avond. Aan het einde van de competitie wordt aan de hand van de eindstand bepaald wie er deel mag nemen aan de Play-offs (plaats 1 t/m 4), wie aan de promotie-/degradatieplay-offs mag deelnemen (plaats 10 & 11) en wie er rechtstreeks degradeert naar de Promotieklasse (plaats 12).
Kampioenschap De winnaar van de play-offs is landskampioen van Nederland en mag in het volgend seizoen deelnemen aan de Euro Hockey League voor mannen of de Euro Hockey League voor vrouwen.
Play-offs Na de reguliere competitie volgt de ontknoping van de strijd om de landstitel in de vorm van play-offs (nacompetitie). Daarin spelen in de halve finales (best-of-three) de nummer één tegen de nummer vier, en de nummer twee tegen de nummer drie. Beide winnaars spelen vervolgens de finale, eveneens volgens het best-of-three-principe, en daaruit komt de landskampioen. Een best-of-three houdt in dat er in elk geval twee wedstrijden worden gespeeld, een keer thuis en een keer uit. Die wedstrijden moeten altijd een winnaar opleveren en wordt er dus bij een gelijke stand verlengd. Vanaf 2013 is de verlenging afgeschaft en worden bij een gelijke stand na de reguliere speeltijd direct shoot-outs genomen. Als beide ploegen na twee wedstrijden alsnog gelijk uitkomen, wordt een derde wedstrijd gespeeld op het veld van de club met het thuisvoordeel (de hoogst geëindigde in de reguliere competitie heeft het thuisvoordeel).
De vrouwen kennen het fenomeen play-offs sinds het seizoen 1992/93, bij de mannen volgde de introductie, op last van de KNHB, twee seizoenen later. Het gekozen systeem leidde aanvankelijk tot veel kritiek. Het zou 'niet eerlijk' zijn, want uiteindelijk zou de nummer vier zelfs kampioen kunnen worden. Het zou bovendien de reguliere competitie reduceren tot 'een niemendalletje'.
Al snel echter verstomde de kritiek. Menigeen zag in dat het Amerikaanse systeem een verrijking van de hockeysport betekende: meer spanning, meer toeschouwers, meer (bar)inkomsten en meer media-aandacht. Bovendien leren spelers en speelsters om wedstrijden onder druk te spelen, zo claimden de coaches, en daar konden met name de bondscoaches hun voordeel mee doen.
Pas in 2016/2017 claimde een ploeg die in het reguliere seizoen als vierde op de ranglijst was geëindigd ook de landstitel. De heren van Kampong presteerden dat, nadat 22 eerdere pogingen in de Heren Hoofdklasse en 24 in de Dames Hoofdklasse geen succes hadden opgeleverd.
Videoscheidsrechter In de play off-finales (heren en dames) van 2017 wordt voor het eerst gebruikgemaakt van de videoscheidsrechter. Bij wedstrijden op de internationale toernooien als het WK, de Olympische Spelen en de EHL werd deze al langer ingezet. Tijdens een wedstrijd hebben beide teams de beschikking over één zogeheten referral. Hiermee kan een beroep worden gedaan op de videoscheidsrechter, die de desbetreffende situatie vervolgens vanuit een besloten ruimte op meerdere beeldschermen kan terugkijken. Heeft het aanvragende team gelijk, dan behoudt het de referral. Echter, heeft het team ongelijk dan verliest het de referral voor het restant van de wedstrijd. Scheidsrechters mogen bij twijfel altijd een beroep doen op de videoscheidsrechter.
Finales Heren {| class="wikitable" width=75% |- ! align=right|Jaar !! Winnaar !! !! align=left|Finalist !! 1ste wed !! 2de wed !! 3de wed |- |align=center| 2027|| align="right" | || align="center" | - || || align="center" | - || align="center" | - |- |align=center| 2026|| align="right" | HC Rotterdam|| align="center" | - || Amsterdam H&BC|| align="center" | 3 - 2|| align="center" | 2 - 2 |- |align=center| 2025|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || HC Kampong || align=center|3 - 4 || align=center| 2 - 1 (AMD wns) |- |align=center| 2024|| align="right" |HC Kampong || align=center| - || HC Rotterdam || align=center|2 - 1 || align=center|2 - 2 |- |align=center| 2023|| align="right" |Pinoké || align=center| - || HC Bloemendaal || align=center|1 - 1 || align=center|4 - 0 |- |align=center| 2022|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || Pinoké || align=center|3 - 3 (BLO wns) || align=center|3 - 0 |- |align=center| 2021|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || HC Kampong || align=center|2 - 2 (BLO wns) || align=center|2 - 2 (BLO wns) |- |align=center| 2020|| align="right" |Geen ivm Corona* || align=center| - || || || |- |align=center| 2019|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || HC Kampong || align=center|2 - 1 || align=center|1 - 2 || align=center|2 - 0 |- |align=center| 2018|| align="right" |HC Kampong || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|1 - 1 (KAM wns) || align=center|1 - 2 || align=center|3 - 1 |- |align=center| 2017|| align="right" |HC Kampong || align=center| - || HC Rotterdam || align=center|1 - 1 (KAM wns) || align=center|2 - 2 (KAM wnv) |- |align=center| 2016|| align="right" |Oranje Zwart || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|1 - 2 || align=center|3 - 2 || align=center|3 - 2 |- |align=center| 2015|| align="right" |Oranje Zwart || align=center| - || HC Kampong || align=center|2 - 1 || align=center|2 - 1 (wnv) |- |align=center| 2014|| align="right" |Oranje Zwart || align=center| - || HC Bloemendaal || align=center|3 - 2 || align=center|3 - 2 |- |align=center| 2013|| align="right" |HC Rotterdam || align=center| - || Oranje Zwart || align=center|2 - 0 || align=center|2 - 3 || align=center|3 - 2 |- |align=center| 2012|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || HC Rotterdam || align=center|3 - 2 || align=center|2 - 1 |- |align=center| 2011|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || HC Bloemendaal || align=center|3 - 2 || align=center|1 - 1 (AMS wns) |- |align=center| 2010|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || HGC || align=center|2 - 1 || align=center|3 - 3 (BLO wns) |- |align=center| 2009|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|5 - 3 || align=center|2 - 3 || align=center|1 - 0 (wnv) |- |align=center| 2008|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|3 - 2 || align=center|1 - 0 |- |align=center| 2007|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || HGC || align=center|3 - 2 || align=center|2 - 1 |- |align=center| 2006|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|3 - 2 || align=center|0 - 4 || align=center|3 - 2 |- |align=center| 2005|| align="right" |Oranje Zwart || align=center| - || HC Bloemendaal || align=center|3 - 2 || align=center|1 - 1 (BLO wns) || align=center|3 - 1 |- |align=center| 2004|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || HC Bloemendaal || align=center|3 - 1 || align=center|3 - 0 |- |align=center| 2003|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || Oranje Zwart || align=center|3 - 2 (wnv) || align=center|3 - 2 |- |align=center| 2002|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|1 - 0 || align=center|2 - 1 |- |align=center| 2001|| align="right" |HC Den Bosch || align=center| - || Oranje Zwart || align=center|4 - 2 || align=center|2 - 1 |- |align=center| 2000|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || HC Den Bosch || align=center|1 - 3 || align=center|5 - 0 || align=center|5 - 0 |- |align=center| 1999|| align="right" |HC Bloemendaal || align=center| - || Oranje Zwart || align=center|2 - 2 (BLO wns) || align=center|3 - 4 || align=center|2 - 2 (BLO wns) |- |align=center| 1998|| align="right" |HC Den Bosch || align=center| - || Amsterdam H&BC || align=center|1 - 0 || align=center|1 - 1 (AMS wns) || align=center|2 - 1 |- |align=center| 1997|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || HC Den Bosch || align=center|2 - 0 || align=center|4 - 4 (AMS wns) |- |align=center| 1996|| align="right" |HGC || align=center| - || HC Bloemendaal || align=center|2 - 1 || align=center|4 - 1 |- |align=center| 1995|| align="right" |Amsterdam H&BC || align=center| - || HDM || align=center|1 - 1 (AMS wns) || align=center|4 - 3 |}