Argentinië

Argentinië (Spaans: Argentina), officieel de Argentijnse Republiek (Spaans: República Argentina), is een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika, tussen de Andes en de zuidelijke Atlantische Oceaan. Het grenst aan Uruguay, Brazilië, Paraguay, Bolivia en Chili. Het land telde in 2020 ruim 45,4 miljoen inwoners.

Argentinië heeft een oppervlakte van 2.780.400 km², het is daarmee het achtste grootste land ter wereld en het grootste van de Spaanstalige landen. De naam van het land is afgeleid van het Latijnse woord argentum (zilver), een edelmetaal dat een belangrijke rol speelde in de opkomst van het Europese kolonialisme. Argentinië is onafhankelijk sinds 1816, daarvoor was het gedurende drie eeuwen een Spaanse kolonie.

Buenos Aires, de hoofdstad, is met circa drie miljoen inwoners de grootste stad van het land, en het metropoolgebied Gran Buenos Aires is het op een na grootste van Zuid-Amerika (na São Paulo). Argentinië claimt de archipels Falklandeilanden en Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden, die beide onder gezag staan van het Verenigd Koninkrijk, en een deel van Antarctica.

Geschiedenis

In het begin van de 16e eeuw arriveerden de eerste Europeanen in de regio, waaronder Ferdinand Magellaan en Pedro de Mendoza. Zij zochten een doorgang van de Atlantische naar de Stille Oceaan. Deze laatste bouwde de nederzetting 'Nuestra Señora del Buen Aire', het huidige Buenos Aires rond 1536. Ook in het noordwesten van het land, waar men goede landbouwgronden vond, bouwden de Spanjaarden die vanuit het onderkoninkrijk Bolivia kwamen verschillende nederzettingen: Mendoza, Tucumán, Córdoba en Salta. Er werden paarden gefokt, er werd vee gehouden voor de vleesproductie, en er werden suiker, tabak en groenten geteeld. Het gebied kende een grote bloei in de 17e en 18e eeuw omwille van de handel met het onderkoninkrijk Peru, terwijl Buenos Aires slechts een tweederangs haven was. Daar kwam slechts verandering in in 1776, toen Buenos Aires het bestuurscentrum werd van het nieuwe vicekoninkrijk 'Río de la Plata', een gebied dat het huidige Argentinië, Uruguay, Paraguay en een deel van Bolivia bestreek.

In 1816 werd Argentinië onafhankelijk van Spanje, na een korte strijd met de Spaanse bezetters, onder de leiding van José de San Martín. Deze laatste wordt door de Argentijnen als een held beschouwd. In de eerste jaren van deze jonge natie ontstonden er diverse conflicten tussen de centralisten en de federalisten, tot in 1853, toen er een nieuwe grondwet werd aangenomen.

In 1865 moest Argentinië, dat nauwelijks een leger had, het hoofd bieden aan de landhonger van Paraguay (zie: Oorlog van de Drievoudige Alliantie). In een bloedige oorlog, die tot 1870 duurde, wisten de Argentijnen met hun Braziliaanse en Uruguayaanse bondgenoten Paraguay te verslaan. Een groot deel van de gesneuvelde soldaten bestond echter uit voormalige Afrikaanse slaven die verplicht werden ten strijde te trekken, wat zorgde voor een grote demografische klap voor deze gemeenschap.

In de tweede helft van de 19e eeuw kende Buenos Aires een grote bloeiperiode, mede door de komst van duizenden migranten. Nieuwe technologieën (invriezen van vlees, spoorwegen) stimuleerden de landbouw en veeteelt. Nieuwe gebieden zoals Patagonië werden veroverd. Immigranten uit Engeland en Wales begonnen schapenfokkerijen op grote estancias. Argentinië werd na de Verenigde Staten het tweede 'Beloofde Land' van Amerika. Tussen 1880 en 1920 was Argentinië een van de rijkste landen ter wereld. Na een korte opleving rond de Tweede Wereldoorlog zakte het land definitief terug.

Vervolgens werd Argentinië gekenmerkt door terugkerende politieke conflicten tussen conservatieven en liberalen en tussen burgers en militairen. Na de Tweede Wereldoorlog kwam het populistische peronisme, wat de verhouding op scherp zette. Op 24 maart 1976 werd de regering-Isabel Perón omvergeworpen door de rechtse militaire junta van generaal Jorge Videla. Videla werd president. De Argentijnse militaire dictatuur werd gekenmerkt door gedwongen verdwijningen en illegale arrestaties. Videla stond voor een sterke politiemacht. Tegenspraak werd direct onderdrukt. Videla zelf zou tot 1981 president blijven. Hij werd opgevolgd door Roberto Eduardo Viola Prevedini. Daarna volgden nog vier presidenten in een jaar tijd. Reynaldo Bignone was de laatste president van de dictatuur.

Het verlies van de Falklandoorlog tegen het Verenigd Koninkrijk in 1982 betekende een gezichtsverlies dat de junta niet meer te boven kwam. Er werden democratische verkiezingen gehouden en Raúl Alfonsín werd president. In 1983 werden Videla en zijn kompanen voor de rechtbank gebracht voor misdaden tegen de menselijkheid.

Eind jaren 80 begon de regering een nieuwe economische politiek, die leidde tot hoge groeicijfers in de jaren 90. In 2001 stortte de economie echter volledig in. De koppeling van de peso aan de dollar bleek niet houdbaar, waardoor de munt enorm in waarde daalde. Woedende Argentijnen verzamelden zich voor de banken, die echter door de regering gedwongen waren de spaarsaldi te bevriezen. Dit leidde tot sociale en politieke instabiliteit. In de jaren daarna, tijdens het bewind van president Néstor Kirchner (2003-2007), kwam aan deze economische crisis geleidelijk aan een eind. Kirchner werd in 2007 opgevolgd door zijn vrouw Cristina Fernández de Kirchner, de tweede vrouwelijke president van Argentinië. In 2015 was zij niet meer herkiesbaar, waarna Mauricio Macri aan de macht kwam. Hij werd in 2019 niet herkozen en opgevolgd door Alberto Fernández.

Geografie miniatuur|Satellietfoto van Argentinië miniatuur|Gezicht op Buenos Aires bij nacht

Argentinië heeft een totale oppervlakte van 3.669.711 km². Hiervan ligt 2.780.085 km² op het Zuid-Amerikaanse continent en 15.910 km² aan eilanden in de Atlantische Oceaan, dat is inclusief de Falklandeilanden (10.630 km²) en de Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden (3529 km²). Argentinië heeft ook claims op Antarctica ter grootte van 873.718 km². De grootste afstand op de noord-zuid as is 3694 km en op de as van oost-west 1408 km.

Argentinië heeft in totaal 9768 kilometer aan landgrenzen. De grens met Chili is 5308 kilometer lang, gevolgd door Paraguay (1699 km), Brazilië (1132 km), Bolivia (742 km) en Uruguay (887 km). De kustlijn heeft een lengte van 10.718 km.

Fysische geografie Argentinië kan ruwweg in drieën gedeeld worden: de vruchtbare vlaktes van de pampa's in de noordelijke helft van het land, de bron van de Argentijnse agrarische rijkdom; het licht geaccidenteerde plateau van Patagonië in de zuidelijke helft tot aan Vuurland, en het rotsachtige Andesgebergte langs de westelijke grens met Chili, met de Aconcagua als hoogste punt van heel Zuid-Amerika (6961 m). Het laagste punt in het land ligt in de provincie Santa Cruz. Hier ligt een endoreïsch bekken met het diepste punt op 105 meter onder de zeespiegel.

Belangrijke rivieren zijn de Paraguay, de Bermejo, de Colorado, de Uruguay en de langste rivier, de Paraná. De laatste twee komen samen in de Río de la Plata voordat ze in de Atlantische Oceaan uitmonden.

Klimaat Het Argentijnse klimaat is overwegend gematigd, droog in het westen, subtropisch in het noorden, koel en guur tot sub-Antarctisch in het zuiden. In het uiterste noorden van Argentinië heerst een subtropisch klimaat, in het noordoosten een tropisch klimaat, in de bergen een bergklimaat en in het zuiden een woestijnklimaat. De temperatuur is gemiddeld 22 graden. In de zomer kan dit oplopen tot 33 graden of zelfs warmer.Weather Underground. Gearchiveerd op 18 januari 2020. De nationale organisatie met als taak om het weer en klimaat te observeren is de Servicio Meteorológico Nacional.

Steden

De tien grootste steden van Argentinië (inclusief partido's) waren volgens de volkstelling van 2001: Argentinien - Die größten Städte, City Population, census van 2001. Gearchiveerd op 21 januari 2021. Plaats Inwoners Buenos Aires 3.068.000 Córdoba 1.267.521 La Matanza (GBA) 1.253.921 Rosario 908.163 Lomas de Zamora (GBA) 591.345 La Plata 563.943 Mar del Plata 541.733 Salta 535.303 San Miguel de Tucumán 527.150 Quilmes (GBA) 518.788 Almirante Brown (GBA) 514.491

Natuur Er zijn 31 nationale parken in Argentinië, waaronder de parken Los Glaciares, Tierra del Fuego, Nahuel Huapi, Iguazú, Ischigualasto en Talampaya.

Demografie De oorspronkelijke bevolking, ongeveer 900.000 mensen, leeft vooral in het noorden, noordwesten en het zuiden van het land. Aan het eind van de 19e en begin van de 20e eeuw kwamen veel immigranten uit diverse Europese landen. De Argentijnse bevolking vormt een mengeling van nationale en etnische groepen, waarbij de nakomelingen van Italiaanse (ong. 40%) en Spaanse (ongeveer 30%) immigranten overheersen. Andere grote groepen zijn Duitsers, zowel uit Duitsland als Rusland (Wolga-Duitsers) afkomstig, en Fransen (beide ongeveer 10%). Hierdoor heeft Argentinië een westerse cultuur. Overige groepen zijn Welshmen, Zwitsers en andere Europeanen. In Patagonië leeft nog een bijzondere groep Afrikanen uit Zuid-Afrika die na de Tweede Boerenoorlog door de Argentijnse regering werden uitgenodigd.

Massale immigratie uit China, Korea en Japan heeft er echter ook voor gezorgd dat Buenos Aires na Vancouver en São Paulo de grootste Aziatische bevolking van het Amerikaanse continent bezit. De Afrikaanse bevolking is door de emigratiegolf na 1880 vrijwel geheel opgegaan in de bevolking en wordt nog ruwweg op ±150.000 geschat. Uit recent DNA-onderzoek blijkt dat de overwegend Europese bevolking toch nog gemengde kenmerken vertoont van de Indiaanse en Afrikaanse oorsprong. Daarnaast wonen vooral in de stedelijke gebieden zo'n half miljoen afstammelingen van immigranten uit Syrië, Libanon en andere landen in het Midden-Oosten.

+Argentijnse bevolking sinds 1895JaarBevolking0-14 jaar15-64 jaar65 jaar en ouder(in %)18954.044.91141,356,62,119147.903.66240,157,62,3194715.893.82730,965,23,9196020.013.79330,763,85,5197023.364.43129,163,77,2198027.949.48030,361,58,2199132.615.52830,660,58,9200136.260.13028,361,89,9201040.117.09625,564,310,2202245.892.28522,166,111,8

In 2020 was de gemiddelde verwachte levensduur bij geboorte gemiddeld 78,1 jaar, voor mannen was dit 74,9 jaar en voor vrouwen 81,4 jaar.

Taal De enige officiële taal is het Spaans, hoewel de immigranten voor een deel hun eigen taal hebben behouden. De belangrijkste inheemse talen zijn het Guaraní, gesproken in het noordoosten, en het Quechua, gesproken in het noordwesten.

Religie miniatuur|Basiliek van onze vrouw van Luján, te Luján Argentinië kent godsdienstvrijheid. Veruit de meeste Argentijnen zijn katholiek (meer dan 90%). De Katholieke Kerk is er geen staatskerk. Ongeveer 20 procent van hen gaat regelmatig naar de kerk. Het Argentijns grondgebied is opgedeeld in 13 aartsbisdommen en 44 bisdommen. Spaanse kolonisten hebben het katholicisme naar Zuid-Amerika gebracht, waar het een blijvende stempel heeft gedrukt op de Argentijnse maatschappij. In sommige gebieden paste de Kerk zich aan de Indiaanse godsdiensten aan. Presidentskandidaten moesten tot voor kort katholiek zijn, maar in 1994 werd het betreffende artikel geschrapt.

2% van de bevolking (voornamelijk van Duitse afkomst) is protestants. 2% is joods.

Politiek Staatsstructuur miniatuur|Het Argentijnse parlementsgebouw in Buenos Aires