Sint-Niklaas (Frans: Saint-Nicolas) is een centrumstad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. Sint-Niklaas heeft een oppervlakte van 84,19 km² en telt ruim 83.000 inwoners,https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK die Sint-NiklazenaarsVRT-Taalnet worden genoemd. De stad is bekend om haar marktplein, het grootste van België.
Toponymie De naam Sint-Niklaas is afgeleid van Nicolaas van Myra, de patroonheilige van de stad. Begin 13de eeuw werd voor hem een parochie opgericht en een bijhorende kerk gebouwd, de Sint-Nicolaaskerk. Deze naam is men dan ook voor het omliggende dorp gaan gebruiken. In de schenkingsakte van Johanna van Constantinopel van 1219 wordt de nederzetting Sancti Nicolae in Bosco genoemd, oftewel Sint-Nicolaas-ten-Bos, verwijzend naar het Koningsforeest. Later is "Sint-Nicolaas" enigszins verbasterd tot de huidige naam. Varianten van de naam die ook ooit zijn gebruikt, zijn Sinte-Niclaus, Sint-Niclaes, Sint-Nicolaes, Sint-Nikolaas of simpelweg de Franse naam Saint-Nicolas. In het verleden zette men achter de stadsnaam soms ook nog -Waas of -Waes, verwijzend naar de ligging van Sint-Niklaas in het Waasland, maar deze gewoonte is buiten gebruik geraakt.Demey, A.; De Belie, A.; Bogaert, A.; Duys, A.; Van der Gucht; A.; Van den Branden, J.; Grumiau, D.; Van Roeyen, J. (2000) Stad in de tijd. Sint-Niklaas:Van Lijsebetten n.v. Enkel in het Frans wordt dit nog wel gedaan, om verwarring te voorkomen met Saint-Nicolas, een gemeente in de provincie Luik.
Geschiedenis
Ontstaan De geschiedenis van Sint-Niklaas begint in 1217, toen een zelfstandige parochie voor de heilige Nicolaas van Myra werd opgericht, los van Waasmunster. Deze stichting wordt beschouwd als de officiële ontstaansdatum van de stad. Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen, schonk de parochie zes bunders 'woestine' aan de parochie, de papenakkers of priesteragie. In 1241 promoveerde de gravin Sint-Niklaas het bestuurlijke centrum van het Waasland met de 'Keure van het Land van Waas'. Enkele jaren later, in 1248, schonk gravin Margaretha II van Vlaanderen een nieuw groot stuk grond aan de inwoners, op voorwaarde dat deze grond voor altijd onverdeeld en onbebouwd moest blijven. Hierdoor ontstond de Grote Markt, dat vandaag nog steeds het grootste marktplein van België is en een belangrijk symbool van de stad vormt.Laevaert, L. (1966). Stad Sint-Niklaas. Bijdrage tot de geschiedenis van de wijken, straten, pleinen, huizen en markt. Antwerpen: De Fraula
Crisis en heropbloei left|thumb|Sint-Niklaas in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641)De stad kreeg in 1513 van keizer Maximiliaan I het recht om wekelijkse markten en een jaarmarkt te organiseren. Tijdens de godsdienstoorlogen in de 16e eeuw lag de stad midden het strijdgewoel en werd het getroffen door de Beeldenstorm en een calvinistische bezetting door de Gentse Republiek, met de nodige schade tot gevolg.
In de 17e eeuw herstelde Sint-Niklaas zich geleidelijk en kende de stad economische groei. In 1690 werd Sint-Niklaas getroffen door een grote stadsbrand, waarbij zowat de hele kern werd verwoest. Desondanks zette de economische vooruitgang zich door onder Oostenrijkse voogdij, met een beginnende industrialisering. thumb|left|Sint-Niklaas op de Ferrariskaart van 1775Tijdens de Franse overheersing, van 1794 tot 1815, werden de oude bestuurlijke instellingen afgeschaft, waardoor Sint-Niklaas de status van regionale hoofdstad verloor. In 1804 verhief Napoleon Sint-Niklaas officieel tot stad op grond van het hoge inwoneraantal.
Nederlandse tijd en Belgische onafhankelijkheid Tijdens en na de Belgische Revolutie bleef het orangisme, de politieke stroming die trouw bleef aan koning Willem I der Nederlanden, langer aanwezig dan in veel andere Vlaamse steden. Een deel van de bevolking, vooral onder de burgerij en handelaars, bleef uit economische belangen het Nederlandse regime steunen.De Cock, B. (1991). Kroniek van Sint-Niklaas 1830–1919: Van revolutie tot oorlog – Van boerenstad tot nijverheidsstad. Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas.
Na de Belgische onafhankelijkheid kende Sint-Niklaas eerst een periode van economische achteruitgang. Vanaf het midden van de 19e eeuw zorgde de aansluiting op het spoorwegnet echter voor een nieuwe groeifase. De stad breidde daardoor sterk uit, met onder andere de Stationswijk. Ook het neogotische stadhuis en de Onze-Lieve-Vrouwekerk zijn dan gebouwd.
Wereldoorlogen en recente geschiedenis Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Sint-Niklaas vier jaar bezet door het Duitse leger. Tijdens het interbellum breidde de stad verder uit en werd o.a. de Monseigneur Stillemansstraat en de Elisabethwijk aangelegd. Sint-Niklaas werd opnieuw bezet door Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De stad kreeg te maken met verschillende bombardementen. Op 17 mei 1940 vielen er tijdens een bombardement 87 doden, waaronder 51 vluchtelingen uit Breda. In september 1944 bevrijdden de geallieerden Sint-Niklaas . Als herinnering aan de bevrijding nam burgemeester Romain De Vidts in 1948 het initiatief tot de eerste Bevrijdingsfeesten. Deze evolueerden later naar het stadsfestival Vredefeesten.
Na de Tweede Wereldoorlog verdween de traditionele textielindustrie geleidelijk. De stad evolueerde naar een handels- en dienstencentrum. Op 1 januari 1977 werden de gemeenten Belsele (inclusief het gehucht Puivelde), Nieuwkerken-Waas en Sinaai bij de stad gevoegd. Vanaf de 21e eeuw zet het stadsbestuur in op een herleving van het stadscentrum door projecten zoals de heraanleg van de Grote Markt, het Stationsplein en de Stationsstraat.
Geografie Sint-Niklaas ligt in het Waasland, dat op zijn beurt weer uitmaakt van Zandig Vlaanderen. De stad is 30 km verwijderd van Gent en 20 km van Antwerpen. Andere dichtbijgelegen steden zijn Dendermonde, Hulst, Lokeren en Mechelen. Het is de op twee na grootste stad van Oost-Vlaanderen en daarmee een van de dertien Vlaamse centrumsteden.
Kernen en wijken Deelgemeenten 420px|right|Kaart van Sint-Niklaas De stad telt naast Sint-Niklaas zelf nog de deelgemeenten Belsele, Nieuwkerken-Waas en Sinaai. In het noorden van Belsele ligt het dorpje Puivelde. Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Sint-Niklaas (I) 32,09 59.089 1.841 46021A 2 Nieuwkerken-Waas (II) 10,04 6.387 636 46021B 3 Belsele (III) 19,83 10.706 540 46021C 4 Sinaai (IV) 22,23 6.459 290 46021D
Wijken Sint-Niklaas hanteert sinds 2019 een wijkindeling van twintig wijken om een gespecialiseerdere dienstverlening aan te kunnen bieden, zoals de wijkteams van de politiezone of de wijkteams voor het onderhoud van het openbaar domein. Deze zijn:
Aangrenzende gemeenten De stad Sint-Niklaas grenst aan volgende gemeenten en deelgemeenten: a. Stekene b. Kemzeke (Stekene) c. Sint-Pauwels (Sint-Gillis-Waas) d. Sint-Gillis-Waas e. Vrasene (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht) f. Beveren (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht) g. Haasdonk (Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht) h. Temse i. Tielrode (Temse) j. Elversele (Temse) k. Waasmunster l. Lokeren m. Eksaarde (Lokeren) n. Moerbeke (Lokeren)
Andere nabijgelegen gehuchten en kernen, die geen gemeente of deelgemeente vormen, zijn: Klein-Sinaai, Sombeke, Velle en Westakkers.
Hydrografie Waterlopen thumb|De Sinaaibrug over de Moervaart Sint-Niklaas heeft twee stroomgebieden op het grondgebied, namelijk het Beneden-Scheldebekken (Nieuwkerken-Waas en (zuid-)oostelijk deel van het centrum van Sint-Niklaas) en het Bekken van de Gentse Kanalen (Sinaai, Belsele en het (noord-)westelijk deel van het centrum van Sint-Niklaas).Aquafin. (2024, oktober). Hemelwater- en droogteplan Sint-Niklaas. In opdracht van Stad Sint-Niklaas.
Voor het Beneden-Scheldebekken zijn er de volgende waterlopen:
De Barbierbeek, stroomt van Temse, via Sint-Niklaas, naar de Schelde in Kruibeke. De Kievitbeek De Klapperbeek, stroomt van het zuiden van Sint-Niklaas naar Kallo. Volgende waterlopen horen bij het Bekken van de Gentse Kanalen:
De Belselebeek ontspringt in Waasmunster en loopt door Belsele en Sinaai. De Fondatiebeek De Grote Astbeek De Grote Beek, ontspringt in het noorden van het stadscentrum en loopt via Sint-Pauwels naar de Molenbeek. De Moervaart en de Stekense Vaart vormen grotendeels de westelijke grens van de stad. De Moervaart is de enige bevaarbare waterloop op het grondgebied van Sint-Niklaas. De Molenbeek loopt van het noorden van het stadscentrum naar de Stekense Vaart en vormt een deel van de noordelijke grens met Sint-Gillis-Waas en Stekene. Historisch ontsprong deze ter hoogte van het Romain De Vidtspark. De Ransbeek
De Ringgracht is een in 2005 aangelegde waterloop om wateroverlast tegen te gaan. De gracht omringt het westen en zuidwesten van het stadscentrum.
Polders In Sint-Niklaas liggen er twee polders. De Polder Sinaai-Daknam beslaat een groot deel van de deelgemeente Sinaai en ook een stuk van de deelgemeente Belsele. De Polder Schelde Durme Oost beslaat een klein, zuidelijk stuk van het grondgebied van Sint-Niklaas, ter hoogte van de E17.
Hoofdstad Waasland Sint-Niklaas wordt door velen gezien als de hoofdstad van het Waasland. Dit heeft een geschiedkundige reden, aangezien de stad van 1241 tot 1795 de hoofdplaats was van de kasselrij Waasland. Voor die tijd werd het Waasland vanuit Waasmunster beheerd. Tegenwoordig is het de grootste stad van de regio en geeft het nog zijn naam aan het gelijknamige bestuurlijk arrondissement. Ook verschillende Wase instellingen hebben hier hun hoofdzetel gevestigd, zoals de Hulpverleningszone Waasland, de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van Waas, het katholiek Dekenaat Waasland, Toerisme Waasland, de Koninklijke Wase Kunstkring en de intercomunale Interwaas en de Erfgoedcel Waasland.
Demografie Sint-Niklaas telde op 1 januari 2023 81.138 inwoners en is daarmee de op twee na grootste gemeente van Oost-Vlaanderen, na Gent en Aalst. De stad is de op zes na grootste gemeente van het Vlaams Gewest en de op zeventien na grootste van heel België.
Bevolkingssamenstelling In 2017 zag de bevolking er als volgt uit. Van de 76.028 inwoners die de stad op dat moment had, waren er 17.857 19 jaar of jonger; 42.932 personen behoorden tot de groep van 20 tot 64 jaar; en 15.239 inwoners waren 65 jaar of ouder. Dit is respectievelijk 23,4%, 56,5% en 20,0%. Vergeleken met de Vlaamse cijfers van respectievelijk 21,6%, 58,7% en 19,7% voldoet de stad grotendeels aan het gemiddelde plaatje. In 2016 had Sint-Niklaas een geboortecijfer van 12 geboorten per 1.000 inwoners. Het sterftecijfer lag of 9,9 overlijdens per 1.000 inwoners. Daarmee had het een natuurlijke bevolkingsgroei van 2,1 personen met 1.000 inwoners. Dit cijfer ligt hoger dan het cijfers van het Vlaamse Gewest, dat slechts op 0,8 ligt.
In 2016 had 8,1% van de bevolking niet de Belgische nationaliteit, oftewel 6.070 inwoners. Van deze groep waren de Nederlanders het meest vertegenwoordigd, met 1.059 personen (1,4%). Dit aantal is een grote stijging tegenover tien jaar ervoor, toen slechts 4,3% van de bevolking geen Belg was. Cijfers uit 2016 tonen dat in totaal een kwart van de bevolking van buitenlandse herkomst is (24,83%). Dit komt overeen met 18.842 inwoners. Het overgrote merendeel hiervan, 14.214, had roots buiten de EU liggen.
Evolutie van het inwoneraantal