miniatuur|Techniek in de jaren 60 De jaren 1960-1969 (van de gangbare jaartelling), ook aangeduid als de jaren zestig, vormen het zevende decennium in de 20e eeuw.
Gebeurtenissen en ontwikkelingen Welvaartsstaat De wederopbouw wordt afgesloten, al blijft de woningnood nog schrijnend. In Nederland komt een einde aan de geleide loonpolitiek, en de ene loongolf volgt op de andere. Geleidelijk aan doen koelkast, wasmachine, telefoon, televisie en auto hun intrede in de huishoudens en het straatbeeld. De vrije zaterdag wordt ingevoerd. Door de toegenomen vrije tijd ontstaat een doe-het-zelfcultuur. Het favoriete cadeau voor vader is de Black & Decker. De introductie van de televisie veroorzaakt een complete verandering in het interieur van de woonhuizen. De (eet)tafel met de lamp erboven verdwijnt als het centrale punt van de huiskamer. Nieuw centrum is het bankstel, waarvan alle componenten gericht staan op het middelpunt: het televisietoestel.
Azië In het zuiden van Vietnam is een linkse guerrillabeweging actief, in het Westen bekend als de Vietcong. De prowesterse dictatuur van Ngo Dinh Diem slaagt er niet in om de guerrilla onder controle te krijgen. De Amerikanen sturen 'militaire adviseurs' naar Zuid-Vietnam, en raken geleidelijk aan steeds meer betrokken in de oorlog. Uiteindelijk wordt in 1964 de Amerikaanse aanwezigheid op grote schaal opgevoerd, met zowel grondtroepen als zware bombardementen op Noord-Vietnam. Ondanks steeds hardere militaire acties slagen Amerikanen en Zuid-Vietnamezen er niet in om de tegenstander echt terug te drijven. De Volksrepubliek China steunt politiek en militair Noord-Vietnam, maar is zelf vanaf 1966 in beslag genomen door de Culturele Revolutie, een campagne van studenten en arbeiders tegen het partijestablishment. De regie berust bij de Grote Roerganger Mao, rond wie een personencultus ontstaat. Leiders die bij hem uit de gratie zijn verdwijnen in de gevangenis, zoals president Liu Shaoqi.
Derde wereld De groene revolutie is een succesvol programma om de rijstproductie te verhogen door middel van veredeling, bemesting (kunstmest) en irrigatie. Het Westen steunt de projecten om de rode (communistische) revolutie de wind uit de zeilen te nemen. De Amerikaanse president John F. Kennedy geeft zijn schoonbroer Sargent Shriver opdracht tot de vorming van een "vredesleger", het Peace Corps. Jonge vrijwilligers worden uitgezonden naar arme landen in Zuid-Amerika, Azië en Afrika om er scholen te bouwen en de landbouw te verbeteren. Kennedy en Shriver geven met hun ontwikkelingshulp een voorbeeld dat door veel Europese landen spoedig wordt nagevolgd.
Afrika thumb|Kolonisatie in 1945 In hoog tempo worden de meeste overblijvende koloniën, vooral in Afrika, onafhankelijk. Met de onafhankelijkheid komen echter ook nieuwe problemen: veel landen worden al snel politiek instabiel. Op zoek naar een nieuwe identiteit na de koloniale periode wordt er geëxperimenteerd met diverse marxistische modellen, waaronder ook communisme. De Koude Oorlog leidt tot rivaliteit tussen westerse en communistische landen om de gunst van Afrikaanse machthebbers. Zo begint de USSR met de constructie van de Aswandam in 1960. De bouw verplicht duizenden mensen te verhuizen, en ook archeologische sites zoals Aboe Simbel moeten verplaatst worden. In 1970 is de dam gereed. In Congo (Léopoldville) probeert de provincie Katanga zich onafhankelijk te maken, en komt het tot een burgeroorlog. Wellicht nog bloediger is de Biafraoorlog tussen Nigeria en de opstandige provincie Biafra (1967-1970). In de Unie van Zuid-Afrika leidt de invoering van de pasjeswetten tot onrust en verzet tegen de apartheid. Het Bloedbad van Sharpeville roept internationaal veel protest op, en het land moet het Britse Gemenebest verlaten. Het Afrikaans Nationaal Congres wordt verboden en de leiders van deze groepering, Oliver Tambo en Nelson Mandela, krijgen lange gevangenisstraffen.
Koude Oorlog De Cubaanse Revolutie leidt tot spanningen tussen Oost en West die zelfs bijna tot een derde wereldoorlog voeren. De mislukte landing in de Varkensbaai door tegenstanders van Fidel Castro is feitelijk op touw gezet door de CIA, en president John F. Kennedy heeft er toestemming voor gegeven. De Russische regering bouwt op het eiland bases voor kernraketten. De Amerikaanse vloot neemt posities in om Russische schepen met raketten tegen te houden. De wereld slaakt een zucht van verlichting als de Russen de steven wenden en terugkeren naar hun land. Terwijl kardinaal Mindszenty nog steeds vastzit in de Amerikaanse ambassade te Boedapest, vinden onder János Kádár hervormingen plaats die Hongarije tot een liberaal land voor het Oostblok maken.
Amerika In november 1963 wordt John F. Kennedy in Dallas vermoord. Lyndon B. Johnson wordt de 36e president van de Verenigde Staten. Succes van de burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten. President Johnson ondertekent in 1964 de Civil Rights Act. Naast de vreedzame burgerrechtenbeweging groeit echter ook een militante stroming van zwarte jongeren: de Black Panther Party, die zich laat leiden door de visie van de vermoorde activist Malcolm X. Er zijn in de steden toenemende spanningen en botsingen tussen zwarten en de politie. En in de zuidelijke staten pleegt de racistische Ku Klux Klan aanslagen op zwarte burgers die gebruik willen maken van hun verworven burgerrechten. Uiteindelijk wordt in 1968 de leider van de burgerrechtenbeweging, Martin Luther King, in Memphis vermoord. In de Verenigde Staten ontstaat er weerstand tegen de oorlog in Vietnam. Sommigen, vooral jonge linkse mensen, achten de oorlog een foute inmenging in een binnenlands conflict. Hiertegenover stelt de gevestigde orde de dominotheorie: als Vietnam communistisch zou worden, zouden vervolgens een voor een ook de andere landen in de regio volgen. Daarnaast zijn er problemen wegens de vele doden die de oorlog eist, het schijnbare gebrek aan vooruitgang, en berichten van ernstige mensenrechtenschendingen (zoals het Bloedbad van Mỹ Lai) door de Amerikanen en Zuid-Vietnamezen. President Johnson maakt in maart 1968 bekend dat hij zich niet kandidaat stelt voor de presidentsverkiezingen in dat jaar. Na een rumoerige campagne, waarin Robert F. Kennedy wordt vermoord en studenten een varken kandidaat willen stellen op de Democratische Conventie, wordt de republikein Richard Nixon gekozen. In plaats van de beloofde vrede brengt hij voorlopig echter een intensivering van de oorlog.
België Sluiting van de steenkoolmijnen in de Borinage brengt grote werkloosheid in Henegouwen. De taalgrens wordt getrokken.
Nederland In 1960 wordt het Anne Frank Huis als museum geopend. De Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog wordt in 1965 bespreekbaar gemaakt door Jacques Presser in het tweedelige standaardwerk Ondergang. Voor een breder publiek zingt Zwarte Riek dat jaar het lied Amsterdam huilt. Onder invloed van de culinair journalisten Lydia Winkel en Wina Born worden de eerste mediterrane invloeden op de Nederlandse keuken zichtbaar in de winkels. De paprika en de knoflook doen hun intrede, alsook de Franse kaas. De Melkbrigade of M-brigade is een campagne die de melkconsumptie bij de Nederlandse en Belgische jeugd moet aanzwengelen. Stad en land
Aan alle steden en dorpen verschijnen uitbreidingswijken met doorzonwoningen, uniforme en monotone rijtjeshuizen met relatief veel comfort voor relatief weinig geld. Hele straten van Tilburg worden gesloopt en vervangen door grootschalige hoogbouw volgens plannen van het architectenbureau Van den Broek en Bakema. Veel Tilburgers zijn het met deze rigoureuze aanpak niet eens en geven burgemeester Becht de bijnaam "Cees de Sloper". In 1965 wordt begonnen met de bouw van Lelystad, in september 1967 worden de eerste huizen betrokken.
Suriname De Surinaamse politiek wordt gedomineerd door Jopie Pengel, die van 1963 tot 1969 premier is. Met de uitvoering van het Brokopondoplan krijgt Suriname elektriciteit uit waterkrachtcentrales om de aluminiumindustrie te voeden. Onder leiding van het Centrale Bureau voor Luchtkartering en de Geologisch Mijnbouwkundige Dienst wordt de Operation Grasshopper uitgevoerd, waarbij in het binnenland zeven eenvoudige vliegveldjes worden aangelegd, van waaruit de luchtkartering en de zoektocht naar bodemschatten kunnen worden uitgevoerd.
Scheep-, lucht- en ruimtevaart thumb|Ontwerper Wernher von Braun voor een testmodel van de Saturnus V-raket thumb|De Apollo 11-missie bracht de eerste mensen op de maan Vanaf 1960 cirkelen er kunstmatige satellieten in vaste banen rond de aarde. Weersatellieten maken het, door het verzamelen van gegevens in de dampkring, mogelijk om weersvoorspellingen voor vijf dagen te maken. Communicatiesatellieten maken het intercontinentaal telefoonverkeer gemakkelijker en goedkoper en maken rechtstreekse televisieverbindingen mogelijk. Ook wordt het eerste satellietnavigatiesysteem ontwikkeld: Transit, een systeem van de Amerikaanse marine, waarmee schepen wereldwijd, onafhankelijk van weersomstandigheden, hun plaats kunnen bepalen. Met het X-15-vliegtuig voeren de NASA en de Amerikaanse luchtmacht gezamenlijk een onderzoeksprogramma uit dat is gericht op het bereiken van hoge snelheden en grote hoogten (1959-1968). De luchtmacht beschouwt de hoogte van 50 mijl (80,5 kilometer) als de ondergrens voor een ruimtevlucht en geeft de militaire piloten een astronaut-insigne als ze die hoogte overschrijden. De ruimterace tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, met als hoogtepunt de eerste maanlanding. In de burgerluchtvaart nemen straalvliegtuigen de intercontinentale verbindingen over: de Amerikaanse Douglas DC-8 en de Boeing 707 en de Franse Caravelle. Fokker ontwikkelt de F28 Fellowship, maar het meest verkochte vliegtuig ter wereld is in deze jaren de Fokker Friendship.
Vrouwen Voor het eerst treden er vrouwelijke minister-presidenten aan: in 1960 Sirimavo Bandaranaike op Ceylon, in 1966 Indira Gandhi in India en in 1969 Golda Meïr in Israël. Zijn de eerste twee de weduwe van en de dochter van, Golda Meïr is op eigen kracht op haar belangrijke post gekomen. De Amerikaanse Betty Friedan publiceert in 1963 het boek The Feminine Mystique en Joke Smit in 1967 in Nederland het artikel Het onbehagen van de vrouw. Daarmee geven ze de aanzet tot de tweede feministische golf.
Gezin Introductie van de anticonceptiepil in 1962. Vooral in kerkelijke milieus is geboortebeperking een omstreden begrip, maar als in maart 1963 Mgr. Bekkers, de bisschop van Den Bosch, in het KRO-programma Brandpunt spreekt van "de gewetensvrijheid van katholieke echtparen", komt in die kring de discussie op gang. In januari 1966 meldt het CBS een onverwacht sterke daling van het geboortecijfer. In de nasleep van het huwelijk van prinses Irene en haar overgang naar de R.-K. Kerk komen katholieken en protestanten tot erkenning van elkaars doopsel en een soepeler opstelling tegenover het gemengd huwelijk. Seksualiteit als zodanig wordt meer bespreekbaar dankzij aansprekende persoonlijkheden als Mary Zeldenrust-Noordanus van de NVSH en Benno Premsela van het COC Nederland. Protestjaar 1968: Jongeren komen in opstand tegen de starre verhoudingen in de maatschappij. In universiteitssteden vinden studentenrevoltes plaats, met bezetting van universiteitsgebouwen.
Wetenschap en techniek Van 1960 tot 1963 vindt het experiment van Milgram plaats. Getest wordt de bereidheid van proefpersonen om opdrachten uit te voeren ten koste van anderen. Ze blijken in meerderheid bereid om elektrische schokken toe te dienen aan personen die een opdracht niet goed uitvoeren. IC's worden ontwikkeld, wat de rekenmachine binnen bereik van (vooralsnog rijke) particulieren brengt.
Natuur en milieu Het Wereld Natuur Fonds wordt opgericht.