miniatuur|Een grote brand in Canada, het (leegstaande) gebouw is verloren en de brandweer beschermt de naastgelegen kerk miniatuur|Brandweerlieden tijdens een oefening miniatuur|Nederlandse brandweerlieden tijdens een oefening in Sint Anthonis De brandweer is een opgeleid korps bestaande uit beroepslieden en vrijwilligers die zich bezighouden met basis- en gespecialiseerde opdrachten, zoals brandinterventies, het verlenen van hulp bij ongevallen, rampenbestrijdingen en explosies. Daarnaast voert de brandweer ook kleinere dagelijks taken uit, zoals de zorg en het bevrijden van mens en dier. Zowel beroepslieden als brandweervrijwilligers moeten over een geschiktheidsattest en medische keuring beschikken.
In België, Nederland en het grootste deel van Europa is het 112-alarmnummer van toepassing voor het bellen naar hulpdiensten, zoals brandweer en ambulance.
Kenmerken De brandbestrijding is in België en Nederland van oudsher een taak van de gemeentebesturen. Dit is in Nederland dan ook laatstelijk vastgelegd in de Wet veiligheidsregio's (Wvr) van 2010, waarmee de uitvoering van de brandweerzorg uit handen is gegeven aan de veiligheidsregio's. In Nederland zijn sinds 2014 de laatste gemeentelijke of gemeenschappelijke brandweerkorpsen opgeheven en bestaan er sindsdien nog maar 25 brandweerkorpsen, binnen elke veiligheidsregio een.
Nederland De Nederlandse brandweer beschikt over een wagenpark dat vuurrood van kleur is (kleurcode RAL 3000). Daarnaast zijn de voertuigen voorzien van BZK-striping (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), die in het leven is geroepen om de herkenbaarheid van de verschillende hulpverleningsdiensten te vergroten. Sinds 16 april 2019 worden nieuwe voertuigen voorzien van OOV-striping, speciaal gemaakt om 's nachts beter zichtbaar te zijn. De voertuigen van de brandweer zijn uitgerust met blauw zwaailicht en tweetonige hoorn.
België In België is dit vastgelegd in de wet op de Civiele Veiligheid van 15 mei 2007 die de wet van 1963 moet vervangen. Momenteel wordt de Belgische brandweer gestaag hervormd. Vrijwel alle gemeenten beschikken dan ook over een of meerdere brandweerposten (uitruklocaties), waarvan de grootte afhankelijk is van de omvang en het brandrisico van het uitruk- of verzorgingsgebied. Gemeentelijke brandweerkorpsen werken in België samen in hulpverleningszones. Op deze manier kunnen ze bepaalde taken efficiënter uitvoeren. Regionale brandweren richten zich primair op de voorbereiding van de rampenbestrijding en kunnen bij grote incidenten en rampen snel over voldoende mensen en middelen beschikken. In Nederland is de totale brandweerzorg én crisisbeheersing namens de gemeentelijke besturen via de 25 veiligheidsregio’s georganiseerd en bestaan er geen gemeentelijke brandweerkorpsen meer.
Het wagenpark van de Belgische brandweer is eveneens rood (RAL 3020 of equivalent) en is voorzien van vergelijkbare BVV-striping.
Structuur De brandweer heeft een strakke, hiërarchische commandostructuur. Dit stelt een brandweerkorps in staat om daadkrachtig en georganiseerd op te treden en samen te werken met andere brandweerkorpsen of met andere instanties, zoals politie en ambulancedienst.
De brandbestrijder Lange tijd werd het brandweervak nagenoeg uitsluitend door mannen uitgeoefend. Vooral de laatste decennia is daar verandering in gekomen en maken ook vrouwen deel uit van de korpsen. Het beroep brandweerman/-vrouw kennen we in twee verbanden: vrijwilliger en beroeps.
Brandbestrijder is een veeleisende baan, die een zeker risico inhoudt. Brandweerlieden moeten kunnen functioneren in extreme omstandigheden, een goede lichamelijke en geestelijke conditie is dus vereist. Sociale vaardigheden zijn belangrijk, omdat men steeds in een groep werkt en in contact komt met de burger in diverse hoedanigheden (slachtoffer, hulpverlener, omstander, dader etc.) en andere hulpdiensten.
miniatuur|Brandweerkazerne van Winterswijk
Kazerne De brandweer is nagenoeg altijd gevestigd in een brandweerkazerne. De grootte van dit gebouw is sterk afhankelijk van de grootte van de post en de taken en specialismen die de post heeft. Van oudsher was een kazerne de benaming van een uitruklocatie waar het personeel tijdens de dienst verbleef (gekazerneerd was). De onbemande locaties werden posten genoemd. Tegenwoordig is kazerne de term voor de uitruklocatie, het gebouw en met de term post wordt de organisatie van de daarbij behorende bemanning, het materieel en de locatie zelf bedoeld. Kantoren van de brandweer kunnen ook los van een uitruklocatie zijn ingericht.
Met een brandweerkorps wordt in Nederland de totale brandweer van elke veiligheidsregio bedoeld, in Nederland zijn er totaal 25 brandweerkorpsen vanuit de overheid georganiseerd.
Inzetbare materieel miniatuur|Een tankautospuit, het werkpaard van de brandweer miniatuur|Een Belgisch dienstvoertuig van de brandweer Materieel dat door de brandweer kan worden ingezet voor brandbestrijding en hulpverlening:
Vaartuig Blusboot (BRV) Voertuigen Tankautospuit (TS) - Multifunctionele autopomp of MFAP in België - dit kan bijvoorbeeld hoge druk/lage druk, alleen hoge druk of alleen lage druk zijn Schuimbluswagen (SB) Crashtender (CT) op vliegvelden Tankwagens (TW) of waterwagens Ondersteunende voertuigen (Technisch) Hulpverleningsvoertuig (HV) - Snelle hulpwagens en/of materiaalwagens in België Autoladder (AL), deze wordt thans in veel plaatsen vervangen door de Hoogwerker (HW) Waterongevallenauto (WO) in België oppervlakteredding (ORAD) Diverse soorten aanhangers of haakarmcontainers (pomp, hulpverlening, waterkanon, poeder etc.) Dienstauto (DA/CA) voor bijvoorbeeld de Commandant, Officier van Dienst of de afdeling preventie Manschappenwagen/Materieelwagen (PM of GM) Verbindings- en Commandovoertuig (VC), in België CP-OPS Specialistische voertuigen (vaak maar niet altijd in beheer bij de Regionale brandweer) Haakarmvoertuig met haakarmbakken (ontsmettingscontainer, ademluchtcontainer, verbindingscontainer etc.) Snel Interventie Voertuig ook wel SIE of SIV genoemd. (of Engels: Rapid Intervention Vehicle) of SNAP (B) Compressed Air/Foam System-voertuig Tankwagens (TW) (In Nederland) Personeel/materiaalwagen (PM) In België, maar ook in Duitsland, beschikt de brandweer vaak ook over Ambulancevoertuigen.
Elk materieel onderdeel is voorzien van een uniek nummer. Dit nummer wordt gebruikt bij alarmering, communicatie over portofoonverkeer en inzetcoördinatie. De indeling van deze nummers is beschreven in het Nationaal Nummerplan Brandweer Nederland. Nationaal Nummerplan Brandweer Nederland Versie 1.5 30-08-2007
DisciplineVeiligheids-regioDistrict/Kazerne/Sector/GemeenteType materieelVolg-nummer2 (brandweer)01-2501-990-90-92 (wordt weggelaten)133736Voorbeeld Tankautospuit Amsterdam kazerne Anton. Oproep: "AC, hier de (13) 3736.." Hierbij wordt het materieel ingedeeld in 10 hoofdcategorieën. CodeOmschrijving0Personenvervoer1Waterongevallen materieel2Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen3Tankautospuit4Autospuit (bos/duinbrandbestrijding)5Redmaterieel6Bijzonder brandbestrijdingsmaterieel7Hulpverleningsmaterieel8Overig materieel9Staf- en commandomaterieel
Er is veel verschillend materieel bij de brandweer. Daarom worden er veel afkortingen gebruikt. Hieronder staan veel van deze afkortingen gedetailleerd weergegeven. AfkortingBetekenis/TypeCode (kan verschillen per regio)UitlegABAdembeschermingsvoertuig80-89De AB wordt ingezet bij grootschalige branden om manschappen te voorzien van (nieuwe) adembescherming.AGSAdviseur Gevaarlijke Stoffen20-29De AGS wordt opgeroepen bij incidenten die gevaarlijke stoffen bevatten en schadelijk zijn voor mensen in de omgeving van het incident.ALAutoladder50-59 De AL valt onder een redvoertuig, wat betekent dat het voertuig beschikt over een bestuurbare ladder/hoogwerker om hoge plekken te bereiken. Zo kan het blussen vanaf hoogte, maar ook patiënten afhijsen.BBMBijzondere blusmiddelen40-49/60-69BBM wordt gebruikt in situaties waar normale blusmiddelen niet voldoende zijn om de brand te blussen.BMBijzonder materieelGeen vaste codeWanneer er behoefte is aan materieel waar een TS/HV niet over beschikt, kan er BM worden ingezet.BRBBlusrobot60-69De blusrobot wordt ingezet in situaties waar het te gevaarlijk is voor manschappen om te blussen of waar extra bluskracht nodig is.BRVBrandweervaartuig80-89Het BRV is een boot dat kan verschillen in grootte en wordt ingezet bij diverse ongevallen te water.CTCrashtender60-69De CT is een groot brandweervoertuig dat een sterk waterkanon heeft om grote branden te blussen. Hij wordt vooral ingezet op vliegvelden, maar kan ook worden opgeroepen bij zeer grote branden voor extra bluskracht.HAHaakarmvoertuig80-89De HA is een voertuig dat voor veel verschillende dingen ingezet kan worden. Door de haakarm kan het voertuig divers materieel aankoppelen en lossen bij incidenten. HOvDHoofd Officier van Dienst90-99Bij (zeer) grote incidenten waar veel coördinatie nodig is tussen verschillende hulpdiensten kan een HOvD ingezet worden. De HOvD zal ervoor zorgen dat het contact tussen de hulpdiensten en de meldkamer soepel verlopen.HVHulpverleningsvoertuig70-79Een HV is een groot voertuig met veel materieel dat een TS niet bij zich heeft. Het is gespecialiseerd in verschillende hulpverleningen, zoals bij een zwaar ongeluk. Meestal beschikt de HV ook over een uitklapbare kraan.HWHoogwerker50-59De HW valt onder een redvoertuig, wat betekent dat het voertuig beschikt over een bestuurbare ladder/hoogwerker om hoge plekken te bereiken. Zo kan het blussen vanaf hoogte, maar ook patiënten afhijsen.MCUMobiele Commando Unit90-99De MCU wordt gebruikt als centraal punt waar beslissingen worden genomen over een inzet en wordt overlegt met bijvoorbeeld de HOvD.OvDOfficier van Dienst90-99Een OvD wordt gealarmeerd vanaf een middel brand om zo de coördinatie bij het incident vloeiend te laten lopen. Hij heeft de leiding over het incident en houdt contact met de meldkamer.TSTankautospuit30-39De TS is het basisvoertuig van de brandweer dat beschikt over materieel dat nodig is om de meeste incidenten af te handelen. Het wordt altijd ingezet bij een incident.
Brandweer van Nederland
Wettelijke taken brandweer De taken van de brandweer zijn sinds 1 oktober 2010 in het Europese deel van Nederland bepaald op grond van de Wet veiligheidsregio's: Nederlandse WetWet(boek): Wet Veiligheidsregio'sArtikel: 25Omschrijving: 1. De door het bestuur van de veiligheidsregio ingestelde brandweer voert in ieder geval de volgende taken uit: a. het voorkomen, beperken en bestrijden van brand; b. het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand; c. het waarschuwen van de bevolking; d. het verkennen van gevaarlijke stoffen en het verrichten van ontsmetting; e. het adviseren van andere overheden en organisaties op het gebied van de brandpreventie, brandbestrijding en het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen met gevaarlijke stoffen. De taken van de brandweer zijn op de BES-eilanden bepaald op grond van de Veiligheidswet BES: Nederlandse WetWet(boek): Veiligheidswet BESArtikel: 27Omschrijving: (...) 2. Het brandweerkorps heeft in elk van de openbare lichamen in ieder geval tot taak: a. het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, het beperken van brandgevaar, het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en al hetgeen daarmee verband houdt; b. het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand; c. het verkennen van gevaarlijke stoffen en het verrichten van ontsmetting; d. het adviseren van het bevoegd gezag op het gebied van brandpreventie, brandbestrijding en het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen met gevaarlijke stoffen. thumb|260px|Brandweerregio's met brandweerkazernes in Nederland, 2013 De taken kunnen in de praktijk onderverdeeld worden in vier groepen: Brandbestrijding Technische hulpverlening Hulpverlening bij ongevallen met gevaarlijke stoffen