De Wederopbouwboerderij Beugel is een monumentaal agrarisch complex aan het Middendorp 5 in het Drentse dorp Hooghalen (gemeente Midden-Drenthe). De boerderij werd in 1949-1950 gebouwd ter vervanging van een historische voorganger die tijdens de bevrijding in april 1945 werd verwoest. Het pand is een representatief voorbeeld van de naoorlogse wederopbouwarchitectuur in Drenthe en geniet bescherming als provinciaal monument. Geschiedenis De oude boerderij (ca. 1800–1945)
De historie van de locatie aan het Middendorp gaat ver terug. De oorspronkelijke boerderij werd waarschijnlijk rond 1800 gebouwd, vermoedelijk door Jan Willems Eleveld. In 1832 stond hij geregistreerd als eigenaar en bewoner. Het pand was een karakteristiek voorbeeld van het Oud-Drentse boerenhuis van het 'overgangstype', met een rietgedekt schilddak en een aangebouwde hooischuur of schaapskooi (ook wel 'staart' genoemd) die loodrecht op het hoofdgebouw stond.
De boerderij bleef generaties lang in de familie. Via Pieter Eleveld kwam de boerderij door het huwelijk van zijn dochter Hendrikje met Jannes Beugel in handen van de familie Beugel. Hun zoon, Jan Beugel, nam later het bedrijf over. Het woongedeelte was naar verhouding ruim en werd doorgaans dubbel bewoond. Verwoesting en wederopbouw
Tijdens de bevrijding van Hooghalen op 12 april 1945 raakte de kern van het dorp, het Middendorp, zwaar beschadigd. Duitse troepen hadden zich verschanst achter de nabijgelegen spoorlijn en boden weerstand tegen de oprukkende Canadezen. Bij de daaropvolgende beschietingen gingen circa twintig Saksische boerderijen in vlammen op, waaronder die van de familie Beugel.
Na de oorlog woonde de familie enige tijd in een noodwoning. In het kader van de nationale wederopbouw werd op 28 juni 1949 door het Bureau Wederopbouw Boerderijen een aanvraag ingediend voor herbouw. Het ontwerp werd toevertrouwd aan de lokale architect Arend Hidding. Vanwege de herinrichting van de doorgaande weg Assen-Hoogeveen kon de nieuwe boerderij niet exact op de oude fundamenten worden herbouwd. In februari 1950 werd de moderne boerderij in gebruik genomen. Architectuur en indeling Hoofdgebouw
De boerderij is ontworpen in de voor de wederopbouwperiode kenmerkende sobere, maar doelmatige stijl. Het complex is oost-west georiënteerd en bestaat uit een asymmetrisch tegen de schuur aangebouwd woonhuis. In tegenstelling tot de oude boerderij is de woonkant nu naar de weg gericht.
Materiaalgebruik: De muren zijn opgetrokken uit grijze Waalsteen op een trasraam van donkere Waalklinker. Het hoofddak is rietgedekt en voorzien van een wolfseind aan de voorzijde.
Kenmerken: De entree aan de westzijde wordt geaccentueerd door een luifel met een bovenlicht en een rond ornament, waarbij het riet van het dak parallel aan de segmentboog is opgetrokken. De kleuren van het schilderwerk (groen voor de deuren, wit voor de kozijnen) zijn nog in authentieke staat.
Interieur: Het woongedeelte bevat op de begane grond een woonkamer, zithoek, keuken, hal en slaapkamer. Op de zolderverdieping bevinden zich nog drie slaapkamers en een badkamer. Het bedrijfsgedeelte was modern ingericht voor die tijd, met een stal voor twaalf koeien, een paardenstal voor vier paarden en een kalverenbox.
Bijgebouwen
Aan het hoofdgebouw is via een karakteristieke gebogen muur met een poortachtige doorgang een varkensschuur verbonden. Dit is een typisch kenmerk van het 'Hidding-type'. In 1956/1957 werd achter de boerderij een extra landbouwschuur gebouwd. Deze schuur, opgetrokken uit rode baksteen met een rietgedekt schilddak, werd ontworpen door J. Hidding (de zoon van de inmiddels overleden oorspronkelijke architect) en draagt bij aan de ensemblewaarde van het erf. Monumentale waarde
De boerderij werd aangewezen als provinciaal monument vanwege diverse factoren:
Cultuurhistorische waarde: Het is een belangrijke herinnering aan de verwoestingen in Drenthe tijdens de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende modernisering van het landbouwbedrijf.
Architectuurhistorische waarde: Het pand toont de innovaties in naoorlogse boerderijbouw en is een representatief voorbeeld van het werk van architect Arend Hidding.
Ensemblewaarde: Het maakt deel uit van een bijzondere cluster wederopbouwboerderijen in Hooghalen, die ontstonden door de collectieve herbouw na 1945.
Gaafheid: Ondanks de vervanging van enkele ramen in het woongedeelte is het ontwerp en de samenhang met de bijgebouwen uitzonderlijk goed bewaard gebleven.
Bewoning
De familie Beugel bleef eigenaar van de boerderij tot 1980. Na het overlijden van Jannes Beugel (de zoon van Jan en Luchien) werd het pand verkocht aan de familie Talens. Afbeeldingen
Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Midden-Drenthe Categorie:Provinciaal monument in Drenthe