De Donjon van Meldert is een middeleeuwse donjon in het Belgische dorp Meldert, provincie Vlaams-Brabant. Oorspronkelijk telde de donjon twee of drie verdiepingen, maar alleen de kelder en één verdieping zijn behouden gebleven.
De donjon is een beschermd monument, samen met de naastgelegen Prins Kardinaalhoeve.
Geschiedenis De oudste vermelding van de heren van Meldert dateert uit 1279. Over een hof te Meldert werd geschreven in 1293: ridder Iwein van Meldert zou op zijn hof een kapel bouwen, conform de afspraak met de Brabantse hertog Jan I.
In 1341 verwierf ridder Gautier van der Quaderbruggen een 'huis' van Jan en Raoul van Meldert. Dit huis was een leen van de hertog van Brabant. De eerste echte vermelding van de donjon zelf dateert pas uit 1408: Hendrik van Wencsele kreeg toen alle bezittingen van Gautier in bezit, waaronder het fortallicium dictum blochuys oftewel de donjon. Het is dan ook aannemelijk dat Gautier de donjon heeft gebouwd in de tweede helft van de 14e eeuw.
In 1392 had Lybrecht van Meldert (1356-1428) de rechtspraak over Meldert en Budingen ontvangen van hertogin Johanna van Brabant. Na zijn overlijden erfde zijn zoon Lybrecht (1425-1484) in 1433 alle goederen, inclusief de donjon. Deze zoon speelde als volwassene een rol in het bestuur van Leuven en was enkele jaren raadslid van het hertogdom Brabant.
In 1568 werd de donjon door brand ernstig beschadigd, waarna de heren van Meldert een nieuw kasteel bouwden aan de zuidzijde van het dorp. Dit kasteel werd in 1845 vervangen door het huidige Kasteel van Meldert.
De oude donjon verviel in de 18e eeuw tot een ruïne.
In 1984 vond een restauratie plaats.
Beschrijving De zandstenen donjon is waarschijnlijk in de tweede helft van de 14e eeuw gebouwd door Gautier van der Quaderbruggen. De donjon stond midden in het moerassige gebied tussen twee stromen van de Molenbeek in. De donjon fungeerde eeuwenlang als de zetel van de heerlijkheid Meldert, een leen van de hertog van Brabant. miniatuur|De donjon in 2025 Oorspronkelijk bestond de donjon uit een overwelfde kelder met daarboven twee of drie verdiepingen. Rondom de donjon lag een gracht. Een ophaalbrug bood toegang tot de eerste verdieping.
De eerste verdieping bevond zich direct boven de kelder en diende als ontvangstruimte. Hier was een schouw met aan weerszijden een venster met zitbank. De ruimte was afgedekt met een kruisribgewelf om het representatieve karakter te benadrukken. De binnenafmetingen zijn overigens aan de kleine kant: met een leefruimte van slechts 4,55 bij 4,60 meter zal de donjon meer een statussymbool zijn geweest dan een echt woonhuis. Waarschijnlijk verbleef een eigenaar als Lybrecht van Meldert slechts af en toe in de donjon, terwijl hij de meeste tijd doorbracht in een van zijn luxere woningen te Leuven en Brussel.
De slaapvertrekken zullen zich op een tweede verdieping hebben bevonden. Mogelijk was er nog een derde verdieping aanwezig.
Van de donjon zijn alleen de ontvangstruimte, de kelder en de traptoren behouden gebleven. De toegangsdeur met rondboogtimpaan is ook nog aanwezig; van de schouw zijn restanten bewaard.
Categorie:Kasteel in Vlaams-Brabant Categorie:Onroerend erfgoed in Hoegaarden