Het graafschap Aarlen, later het markgraafschap of markizaat Aarlen, was een kortstondig feodaal rechtsgebied van het Heilige Roomse Rijk, gecentreerd rond het kasteel van Aarlen. Het graafschap werd in de 9e eeuw opgericht. Er is echter zeer weinig informatie bewaard gebleven over de geschiedenis van het graafschap Aarlen tot de 11e eeuw, hoewel er gegevens zijn die erop wijzen dat het graafschap al in de 9e eeuw bestond. Want op 8 augustus 870 werd in het verdrag van Meerssen het koninkrijk Lotharingen tussen Lodewijk de Duitser en Karel de Kale verdeeld. Aarlen werd aan Karel de Kale toegekend. Het graafschap kwam vervolgens door het huwelijk van hertog Hendrik I van Limburg met de erfdochter van graaf Walram II van Aarlen, vermoedelijk Adelheid geheten,, Machts- en territoriumvorming: van Karolingische kernregio tot territoriale lappendeken, 900-1200, in Limburg. Een geschiedenis, tot 1500, I, Maastricht, 2015, p. 228. in handen van de Luxemburgse tak van het Huis Limburg-Aarlen en hierdoor vormde het een personele unie met het graafschap Luxemburg.
Grondgebied Het was gelegen in wat nu de Belgische provincie Luxemburg is.
Geschiedenis De eerste bij naam bekende graven waren Conrad van Aarlen en zijn zoon en opvolger Walram I van Aarlen over wie zeer weinig bekend is. De volgende graaf was Walram II van Aarlen, zoon van de laatste, die trouwde met Judith, dochter van Frederik II van Luxemburg, hertog van Neder-Lotharingen, van het graafschappelijke huis van de Ardennen (hertog 1046-1065), en die als bruidsschat de landen van Lengau (een gebied dat na 1070 het graafschap Limburg vormde) met zich meebracht. Zo werd het graafschap Aarlen verenigd met Lengau of Limburg en vormde zelfs het grootste deel ervan. Veel later verhief, Hendrik III van Limburg, hertog van Limburg en graaf van Aarlen, het graafschap tot markizaat, dat hij aan zijn zoon Walram afstond, markies van Aarlen (en toekomstige Walram III van Limburg) zodat hij het in 1214 als bruidsschat kon instellen voor zijn vrouw Ermesinde (1197-1247), erfgename van het graafschap Luxemburg, die eerst in 1196 trouwde met Theobald I van Bar (1158-1214), graaf van Bar en Luxemburg. Toen Walram IV in 1226 stierf, ging het markizaat over op zijn zoon uit zijn tweede huwelijk met Ermesinde, namelijk Hendrik V de Blonde van Luxemburg, die het markgraafschap Aarlen verenigde met de gebieden van het graafschap Luxemburg. Vanaf dat moment tot in 1839 bleef Aarlen verenigd in een personele unie met het graafschap Luxemburg.
Lijst van graven van Aarlen Hendrik, geattesteerd in 950/963, stierf op 6 oktober (Huis Ardennen/Wigeriche). ... Koenraad (ca. 985 - 1032), mogelijk een zoon van Giselbert, graaf van Moezelgouw (gestorven 1004) (Huis Ardennen/Wigeriche)Miroslav Marek / genealogy.eu: Rulers of Berg and Limburg. Walram I van Aarlen (ca. 972 - 1052), graaf van Aarlen Walram II van Aarlen (ca. 998/1000 - vóór 1082), vermeld tussen 1052-1070, graaf van Aarlen Hendrik I van Limburg (ca. 1059 - 1119), zoon of schoonzoon van Walram II, vanaf 1083 graaf van Limburg, van 1101 tot 1106 hertog van Neder-Lotharingen (Huis van Limburg-Aarlen) Walram II Paganus van Limburg (ca. 1085 - 1139), 1115-1119 graaf van Aarlen (onder de naam Walram III), vanaf 1119 graaf van Limburg, vanaf 1128 hertog van Neder-Lotharingen Hendrik II van Limburg (ca. 1111 - 1167), graaf van Aarlen in 1139, hertog van Limburg in 1140, zoon van Walram II. Hendrik III van Limburg (ca. 1140 - 1221), vanaf 1167 hertog van Limburg en graaf van Aarlen, zoon van Hendrik II. Hendrik III verhief het graafschap tot markizaat en schonk het aan zijn zoon Walram, zodat deze het als bruidsschat voor zijn vrouw Ermesinde van Luxemburg kon gebruiken.
Lijst van markiezen van Aarlen Walram III van Limburg, van 1221 tot 1226, markies van Aarlen (onder de naam Walram IV), heer van Montjoie, advocatus van Duisbourg, graaf van Luxemburg en hertog van Limburg. Hendrik V van Luxemburg, van 1226 tot 1264 markies van Aarlen, graaf van Luxemburg, La Roche en Namen. Hendrik VI van Luxemburg, van 1281 tot 1288 markies van Aarlen, graaf van Luxemburg. Hendrik VII van Luxemburg, keizer van het Heilig Roomse Rijk.
Bronnen
Noten
Categorie:Graaf van Vlaanderen Categorie:Historisch land in de Nederlanden Categorie:Geschiedenis van België Categorie:Aarlen