miniatuur|Een two-spirit-deelnemer aan een Pride-evenement in San Francisco in 2016 miniatuur|Contingent van de Two Spirit Society of Denver tijdens een Pride-evenement in Denver in 2011 miniatuur|Two-spirit-stand op Bemidji Pride 2025, Bemidji (Minnesota) miniatuur|De two-spirit-pridevlag Two-spirit of two spirit (2S) (Frans: of (2E); Ojibwe: ), vrij vertaald "van twee geesten", is een overkoepelende term voor inheemse Noord-Amerikanen (indianen) die binnen hun gemeenschappen een traditionele derde geslacht- of andere gendervariante sociale rol vervullen.
De overheid van Canada gebruikt officieel 2SLGBTQI+ als alternatief voor het gevestigde acroniem LGBTQI+. In Franstalig Canada wordt officieel 2ELGBTQI+ gebruikt.What is 2SLGBTQI+?, Government of Canada
Two-spirit als term en concept wordt niet algemeen gebruikt of geaccepteerd binnen de oorspronkelijke bevolking van Noord-Amerika. Inheemse culturen die traditionele rollen kennen voor gender-nonconforme personen hebben benamingen in hun eigen inheemse talen voor deze personen en de rollen die zij in hun gemeenschappen vervullen. De gender-nonconforme ceremoniële rollen die traditioneel werden belichaamd door sommige inheemse bewoners van Noord-Amerika en die onder hedendaagse two-spirit-personen kunnen vallen, variëren sterk, zelfs onder de inheemse individuen of culturen die de term gebruiken. Niet al deze culturen hebben historisch gezien rollen gehad voor gender-varianten, en onder degenen die dat wel hebben, zijn de gender- of seksualiteitscategorieën van geen enkele inheemse cultuur van toepassing op alle inheemse personen.
De term two-spirit werd in 1990 geïntroduceerd om inheemse opvattingen over gender en seksualiteit te onderscheiden van die van niet-inheemse lesbiennes en homoseksuelen en om de aanstootgevende benaming berdache te vervangen, een term die destijds nog wijdverbreid was. De term two-spirit is echter sinds de invoering controversieel geweest"Two Spirit 101 op NativeOut: "The Two Spirit term was adopted in 1990 at an Indigenous lesbian and gay international gathering to encourage the replacement of the term berdache, which means, 'passive partner in sodomy, boy prostitute.'" Geraadpleegd 23 sep 2015. Gearchiveerd op 10 december 2014. Vroege gebruikers van de term benadrukten dat een two-spirit-identiteit geen betekenis heeft buiten een inheems cultureel kader en dat het gebruik van de term door niet-inheemsen kan worden gezien als een vorm van culturele toe-eigening.Borresen, Kelsey. Here's What It Means To Be 'Two-Spirit,' According To Native People, via Huffington Post. 8 september 2022.
Een alternatieve term die door sommigen gebruikt wordt is indigiqueer, een samentrekking van indigenous (inheems) en queer. Deze term vermijdt het volgens sommigen binaire karakter van two-spirit.
Oorsprong
Het neologisme two-spirit werd ontwikkeld tijdens een reeks van vijf conferenties, culminerend in de Third Annual Inter-tribal Native American, First Nations, Gay and Lesbian American Conference, die werd gehouden in Winnipeg in 1990. De term wordt doorgaans toegeschreven aan meerdere deelnemers aan deze bijeenkomsten. De term werd eerst in het Engels ontwikkeld en voorgesteld. Vervolgens werd de Ojibwe-vertaling gemaakt als eerbetoon aan de inheemse volken op wier grondgebied de conferentie plaatsvond.
Zowel de Engelstalige als de Ojibwe-term werd tijdens de conferentie van 1990 gemunt en komen niet voor in historische bronnen. Two-spirit, in het Engels of vertaald in een andere taal, is een algemene term voor een breder publiek en is niet bedoeld om de traditionele termen of concepten die reeds in gebruik zijn binnen inheemse culturen te vervangen.
De term two spirit wordt sinds 1990 primair toegeschreven aan Albert McLeod (lid van de Nisichawayasihk Cree Nation), die ook de inbreng erkent van degenen die deelnamen aan de reeks van vijf conferenties die culmineerden in de discussies tijdens de Third Annual Inter-tribal Native American, First Nations, Gay and Lesbian American Conference in 1990. In 2021 meldde Myra Laramee (lid van de Fisher River Cree Nation) dat zij de term tijdens de bijeenkomst van 1990 voorstelde nadat de uitdrukking haar in een droom was ingegeven.
Journalist Mary Annette Pember (lid van de Red Cliff Ojibwe) merkte op dat "niet-inheemse antropoloog Will Roscoe veel van de publieke erkenning krijgt voor het munten van de term two spirit. Volgens Kristopher Kohl Miner van de Ho-Chunk Nation hebben echter inheemse personen zoals antropoloog Wesley Thomas van de Dineh- of Navajo-stam eveneens bijgedragen aan de totstandkoming. (Thomas is hoogleraar aan de School of Dine and Law Studies.)" Roscoe, evenals zijn niet-inheemse mentor Harry Hay, was betrokken bij de homoseksuele hippiegroep Radical Faeries, een niet-inheemse gemeenschap die inheemse spiritualiteit imiteerde en zich bezighield met andere vormen van culturele toe-eigening.
Gebruik
In de beginperiode werd de term two spirit vooral gebruikt als een bewuste daad om zich te onderscheiden van en afstand te nemen van niet-inheemse homoseksuelen en lesbiennes,Jacobs, Thomas & Lang (1997), pp. 2–3, 221 evenals van niet-inheemse Engelstalige terminologie zoals gay, lesbian en transgender. Bijzonder aanstootgevend was de term berdache, die eerder de voorkeursbenaming was onder niet-inheemse antropologen om te verwijzen naar inheemse personen die niet voldeden aan standaard Europees-Amerikaanse genderrollen. Berdache, wat "passieve partner bij sodomie, jongensprostitué" betekent, is altijd beledigend geweest voor inheemse volken. Journalist Mary Annette Pember (lid van de Red Cliff Ojibwe) en anderen hebben geschreven dat deelnemers aan de conferentie gemotiveerd waren door de wens een nieuwe term te creëren die de plaats kon innemen van de verouderde en beledigende antropologische term.
Two-spirited-vrouw Michelle Cameron (lid van de Cheslatta Carrier Nation) schreef: "De term two-spirit is dus een specifiek inheemse term van verzet tegen kolonisatie en niet overdraagbaar op andere culturen. Er zijn verschillende onderliggende redenen voor de wens van two-spirited inheemse personen om zich te distantiëren van de dominante queer-gemeenschap." De Duitse antropologe Sabine Lang schreef dat voor inheemse personen seksuele oriëntatie of genderidentiteit ondergeschikt is aan hun etnische identiteit: "De kern van hedendaagse two-spirit-identiteiten is etniciteit, een bewustzijn van het feit Native American te zijn, in tegenstelling tot wit zijn of lid te zijn van een andere etnische groep."
Hoewel de term aanvankelijk was gericht op ceremoniële en sociale rollen binnen de inheemse gemeenschap, heeft het voor sommigen een vergelijkbaar gebruik gekregen als de termen queer (herwonnen betekenis) of lgbtq/lhbtq als panindiaanse, overkoepelende term voor lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender inheemse personen in Noord-Amerika.
Kritiek Kritiek op “two-spirit” richt zich op de westerse oorsprong, interpretaties en invloed van de term, het gebrek aan nadruk op inheemse culturele tradities en het potentieel om tribale tradities ononderscheidbaar te maken of zelfs volledig te laten verdwijnen.
Two-spirit als neologisme De termen die worden gebruikt door stammen die rollen kennen voor gender-varianten, zowel hedendaagse als historische termen, vertalen zich niet naar enige vorm van two spirit, en ook de Ojibwe-vorm is modern – een vertaling uit het Engels die in 1990 werd gekozen, nadat de term in het Engels was gemunt. In werkelijkheid hebben sommige inheemse gemeenschappen of stammen hun eigen specifieke termen voor derde-gender- of niet-binaire genderrollen.
Met alleen al 574 door de federale overheid erkende stammen in de Verenigde Staten, stellen sommige critici dat het gebruik van de term two-spirit het risico inhoudt traditionele termen te wissen die specifiek zijn voor verschillende, unieke gemeenschappen, die reeds hun eigen terminologie hebben voor deze personen in hun inheemse talen (indien aanwezig). Aangezien personen die historisch als gender-variant werden aangemerkt vaak worden genoemd in de context van het vervullen van spirituele, ceremoniële rollen, kan het gebruik van de term two spirit – die mogelijk niets met die overtuigingen en ceremonies te maken heeft – leiden tot een ontkoppeling en het vergeten van de daadwerkelijke culturele overtuigingen en ceremonies.
Tijdens de reeks conferenties waar de term geleidelijk werd aangenomen (1990 was de derde van vijf) uitten sommige inheemse aanwezigen hun bezorgdheid dat reservaatsgemeenschappen het idee van two-spirit zouden verwerpen en de term nooit zouden overnemen.
Anderen zien de term two-spirit als een capitulatie voor verstedelijking en cultuurverlies dat, hoewel aanvankelijk bedoeld om mensen te helpen opnieuw verbinding te maken met de spirituele dimensie van deze rollen, niet uitpakte zoals bedoeld. In 2009 schreef Kylan Mattias de Vries in de Encyclopedia of Gender and Society:
Vrij vertaald: "Met de verstedelijking en assimilatie van inheemse volken begonnen individuen westerse termen, concepten en identiteiten te gebruiken, zoals homoseksueel, lesbisch, transgender en intersekse. Deze termen scheidden de inheemse culturele identiteit van seksualiteit en genderidentiteit, waardoor een kloof werd versterkt die door veel Native American/First Nations-personen werd gevoeld bij het onderhandelen over de grenzen van het leven tussen twee werelden (inheems en niet-inheems/westers). De term two-spirited werd gecreëerd om iemands gender- of seksuele identiteit opnieuw te verbinden met zijn of haar inheemse identiteit en cultuur. ... Sommige inheemse personen die vasthouden aan meer traditionele religieuze en culturele waarden beschouwen two-spirit als een culturele en sociale term, in plaats van een term met religieuze of spirituele betekenis. ... Aangezien historisch gezien veel berdache/two-spirit-personen religieuze of spirituele rollen vervulden, creëert de term two spirit een ontkoppeling met het verleden. De termen die door andere stammen heden en historisch worden gebruikt vertalen zich niet rechtstreeks naar de Engelse vorm van two spirit of de Ojibwe-vorm ."
Kritiek op het binaire karakter
Het binaire karakter van two-spirit, of het idee twee geesten in één lichaam te hebben, is geen thema dat voorkomt in de traditionele genderrollen van inheemse personen, en bezorgdheid over deze misrepresentatie is geuit sinds de conferentie van 1990 waar de term werd aangenomen."All My Relations Podcast – Indigiqueer". Geraadpleegd op 23 mei 2022 Traditionele inheemsen die naar het concept werden gevraagd, verwierpen de “westerse” implicaties van het genderbinaire systeem in de term two spirit, zoals de suggestie dat inheemse personen geloven dat deze individuen "zowel mannelijk als vrouwelijk" zijn.
Schrijvend over mogelijke misinterpretaties door Engelstaligen die binaire genderopvattingen hanteren, stelt Kylan Mattias de Vries in Encyclopedia of Gender and Society: Volume 2 (2009), een academisch handboek:
Vrij vertaald: "Het impliceert dat het individu zowel mannelijk als vrouwelijk is en dat deze aspecten in hen verweven zijn. De term wijkt af van traditionele inheemse culturele identiteiten en betekenissen van seksualiteit en gendervariatie. Hij houdt geen rekening met de termen en betekenissen van afzonderlijke naties en stammen. ... Hoewel two-spirit voor sommigen een spirituele aard impliceert, dat men de geest van twee bezit, zowel mannelijk als vrouwelijk, beschouwen traditionele inheemsen dit als een westers concept."
Traditionele inheemse rollen en termen