Gedurende het bestaan van de Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek en de Sovjet-Unie werden miljoenen mensen om politieke redenen vervolgd. Ten gevolge van deze vervolgingen stierven miljoenen mensen. De politieke repressie begon na de machtsovername door de communisten in 1917 en bereikte haar hoogtepunt tijdens de heerschappij van Jozef Stalin. Na de dood van Stalin bleef politieke vervolgingen plaatsvinden tot aan het einde van de Sovjet-Unie in 1991.
Achtergrond De Russische Revolutie van 1917 begon met de Februarirevolutie. Daarbij werd de tsaar afgezet en vervangen door de Voorlopige Regering geleid door liberalen en socialisten. De Voorlopige Regering voerde vrijheid van meningsuiting en persvrijheid in. Wettelijke discriminatie op basis van religie, klasse en etniciteit werd afgeschaft, net zoals de doodstraf. Er werden voorbereidingen getroffen voor de verkiezingen van de Russische Grondwetgevende Vergadering op 12 november 1917. De arbeiders en boeren begonnen zich te organiseren in sovjets en fabriekscomités met daarin mensjewieken, sociaal-revolutionairen, bolsjewieken, anarchisten en ideologieloze afgevaardigden. Vanaf juli 1917 werd de Voorlopige Regering voornamelijk geleid door de sociaal-revolutionairen en de mensjewieken. De bolsjewistische communisten weigerden om deel te nemen aan de Voorlopige Regering. Tijdens de Oktoberrevolutie werd de Voorlopige Regering afgezet met geweld en werd vervangen door een communistische regering onder leiding van Vladimir Lenin.
De bolsjewieken streefden doelbewust naar een machtsmonopolie. De rivaliserende partijen en organisaties werden uitgeschakeld. Het resultaat was een dictatoriale eenpartijstaat.Vladimir Lenin: “When we are reproached with having established a dictatorship of one party and, as you have heard, a united socialist front is proposed, we say, "Yes, it is a dictatorship of one party! This is what we stand for and we shall not shift from that position because it is the party that has won, in the course of decades, the position of vanguard of the entire factory and industrial proletariat.” Uit: Vladimir Lenin: Speech at The First All-Russia Congress of Workers in Education and Socialist Culture; First published in Pravda No. 170, 5 augustus 1919.Grigori Zinoviev: "Soviet rule in Russia could not have been maintained for three years - not even three weeks - without the iron dictatorship of the Communist Party. Any class conscious worker must understand that the dictatorship of the working class can be achieved only by the dictatorship of its vanguard, i.e., by the Communist Party . . . All questions of economic reconstruction, military organisation, education, food supply - all these questions, on which the fate of the proletarian revolution depends absolutely, are decided in Russia before all other matters and mostly in the framework of the party organisations . . . Control by the party over soviet organs, over the trade unions, is the single durable guarantee that any measures taken will serve not special interests, but the interests of the entire proletariat." (Geciteerd uit Oskar Anweiler: The Soviets; blz. 239-240).Zinoviev: “We have the dictatorship of the working class and for that very reason we also have the dictatorship of the Communist Party. (…) The dictatorship of the Communist Party is only a function, a characteristic, an expression of the dictatorship of the working class. What is our Party? You should not confuse it with other parties that are made up of barristers. It is made up of between 600,000 and 700,000 of the best workers, the vanguard of the proletariat. And it is clear that the affairs of the working class are well looked after by these, its best representatives. That is why the dictatorship of the proletariat is at the same time the dictatorship of the Communist Party. The supervision of the various organisations and the right to purge them belongs to the party. So it has to be during the proletarian revolution. The role of the party does not diminish after the victory, but on the contrary it increases.” Notulen van de tweede sessie van het tweede congres van de Communistische Internationale in 1920.Trotski beweerde in 1921 op het Tiende Partijcongres over de Arbeidersoppositie die meer democratie eiste: “They [the workers' opposition] have come out with dangerous slogans. They have made a fetish of democratic principles. They have placed the workers' right to elect representatives above the party. As if the Party were not entitled to assert its dictatorship even if that dictatorship clashed with the passing moods of the workers' democracy! . .. The Party is obliged to maintain its dictatorship … regardless of temporary vacillations even in the working class . . . The dictatorship does not base itself at every moment on the formal principle of a workers' democracy.” Geciteerd uit Maurice Brinton: The Bolsheviks and workers' control: the state and counter-revolution; 1970..
Voor de officiële Rode Terreur thumb|Vladimir Lenin Tijdens de Oktoberrevolutie op 7 en 8 november (25 en 26 oktober volgens de oude Russische kalender) werd de Voorlopige Regering vervangen door een communistische regering onder leiding van Vladimir Lenin. Op 9 november sloten de bolsjewieken de kranten van de oppositiepartijen en werden redacteuren gearresteerd.Figes, hoofdstuk XI, paragrafen 1 en 2.
De Voorlopige Regering had de verkiezingen voor de Grondwetgevende Vergadering gepland in november 1917. Tegen de wil van Lenin besloot de Sovnarkom om de verkiezingen door te laten gaan.Robert Service: Lenin: A Biography; 2000, , blz. 317 - 330. De sociaal-revolutionairen kregen 16 miljoen stemmen (38 procent). De bolsjewieken kregen 24 procent van de stemmen, met ongeveer negen miljoen stemmen.Figes, blz. 462 - 471. De opening van de Grondwetgevende Vergadering werd voor onbepaalde tijd uitgesteld door de communistische regering. Drie leden van de kiescommissie werden gearresteerd. De liberale partij Constitutioneel-Democratische Partij werd verboden. Tientallen liberalen werden gearresteerd inclusief gekozen leden van de Grondwetgevende Vergadering. Kort daarna werden ook leiders van de sociaal-revolutionairen, mensjewieken en de leden van de Boerensovjet werden gevangengezet door de communisten.Figes, blz. 625 - 636. Op 18 januari 1918 werd de Grondwetgevende Vergadering geopend. Naar schatting 50.000 demonstranten namen deel aan betogingen ter ondersteuning van de Grondwetgevende Vergadering. Meer dan tien personen werden gedood door de bolsjewistische troepen. Het was voor het eerst sinds de Februarirevolutie dat regeringstroepen op een ongewapende menigte schoten. Om vier uur ’s middags begon de Grondwetgevende Vergadering. Het belangrijkste wetvoorstel van de bolsjewieken werd verworpen. Het belangrijkste deel van dit wetvoorstel was dat de Grondwetgevende Vergadering haar wetgevende macht op zou geven.Robert Service: Lenin: A Biography; 2000, , blz. 325 - 337. De volgende dag werden alle afgevaardigden de toegang tot het gebouw geweigerd door de bolsjewieken, wat het einde van de Grondwetgevende Vergadering betekende.
Hierna begonnen de vervolgingen op grote schaal. In Taganrog werden vijftig liberalen levend in een staaloven gegooid.Figes, blz. 645 - 650. In Jevpatoria op de Krim kregen matrozen van de bolsjewistische autoriteiten de vrije hand met plunderingen. Tijdens drie dagen van plunderingen werden ongeveer 800 mensen vermoord. Ook in Jalta, Feodosia en Sebastopol waren zulke vormen van geweld en plunderingen. Op 9 mei 1918 schoten communistische troepen in de stad Kolpino op demonstrerende arbeiders met tien doden tot gevolg. Dit leidde tot stakingen bij verschillende fabrieken uit protest tegen het communistische geweld. Op dezelfde dag werd bij een fabriek nabij Jekaterinenburg ongeveer vijftien mensen doodgeschoten na een demonstratie tegen machtsmisbruik van bolsjewistische functionarissen.William G. Rosenberg and Diane P. Koenker: The limits of formal protest: Worker activism and social polarization in Petrograd and Moscow, March to October 1917; 1987.
De mensjewieken en sociaal-revolutionairen stelden zich verkiesbaar bij de sovjetverkiezingen als partijloze kandidaten omdat hun partijen verboden waren. De mensjewieken en sociaal-revolutionairen wonnen sovjetverkiezingen tijdens de lente en zomer 1918 in Toela, Jaroslavl, Kostroma, Briansk en andere steden. De meeste sovjets waar mensjewieken en sociaal-revolutionairen wonnen, werden met geweld opgeheven door de bolsjewieken.Vladimir Brovkin: The Mensheviks political comeback: The elections to the provincial City Soviets in spring 1918; Russian Review 42; 1983.
In de periode van december 1917 tot juli 1918 werden in de pers 884 executies vermeld die door de communisten waren gepleegd.Figes, blz. 773-788.
Rode Terreur
thumb|Lijken van gijzelaars in Cherson (Oekraïne) die zijn doodgeschoten door de Tsjeka in 1918. thumb|Slachtoffers van de Rode Terreur uit Jevpatoria in 1918.
De term Rode Terreur verwijst of naar de officiële campagne van de bolsjewieken met deze naam, maar het wordt ook gebruikt voor alle vervolgingen gedurende de Russische Revolutie. Schattingen van het aantal dodelijke slachtoffers door de Rode Terreur reiken van 50.000 tot anderhalf miljoen.Lajos Szaszdi: Russian civil-military relations and the origins of the second Chechen war; 2008, ; blz. 152. De conservatieve Witten deden soortgelijke handelingen, wat bekendstaat als de Witte Terreur.
Officiële terreurcampagne De officiële campagne genaamd Rode Terreur begon als een represaille voor de moord op Tsjeka-leider Mosej Oeritski op 17 augustus 1918 en de mislukte aanslag op Lenin op 30 augustus 1918. De communistische regering executeerde vijfhonderd leden van de “bourgeoisie” direct na de aanslag op Oeritski.Edvard Radzinsky: Stalin: The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives; 1997, , blz. 152–155. Op 5 september 1918 werd het decreet Over Rode Terreur uitgevaardigd. De communistische regering beval om sociaal-revolutionairen te arresteren en mensen in gijzeling te nemen die zouden worden vermoord als represaille voor aanvallen op bolsjewieken. Tijdens zijn herstelperiode gaf Lenin instructies om een terreurcampagne te beginnen.Werth, Bartošek, et al.: Hoofdstuk 3.
Op 15 oktober 1918 beweerde Tsjeka-leider Gleb Bokii bij het officiële einde van de campagne dat 800 mensen in Petrograd waren vermoord, terwijl er 6.229 mensen waren gearresteerd.Christopher Andrew and Vasili Mitrokhin: The Mitrokhin Archive: The KGB in Europe and the West; 2000, ; blz. 34. In de officiële pers, waaronder het weekblad van de Tsjeka, stond dat in twee maanden tussen 10.000 en 15.000 mensen waren geëxecuteerd.
In juli en augustus 1918 waren er ongeveer 200 gemelde opstanden tegen voedselbrigades. De arme boeren namen voornamelijk het initiatief, omdat hun laatste zaaigoed was ingenomen.Figes, blz. 760 en 761. De communisten stuurden strafexpedities naar de boerendorpen. Mensen werden gegijzeld en dorpshoofden werden doodgeschoten. Verschillende dorpen werden helemaal in brand gestoken door de communisten.Figes, blz. 731-736.
Na oktober 1918 Arbeiders begonnen stakingen tegen de bolsjewistische regering. In de herfst van 1918 werden meer dan honderd stakers doodgeschoten zonder enige vorm van rechterlijk proces. Op 16 maart 1919 werd de Poetilov-fabriek bestormd door de Tsjeka. Meer dan 900 stakers werden gearresteerd, waarvan ongeveer 200 mensen zonder proces werden geëxecuteerd. Ook in andere steden en dorpen werden honderden of duizenden mensen geëxecuteerd.Werth, Bartošek, et al.: Hoofdstuk 4.