Het Zuiderkwartier is in historische context (1573-1795) het deel van het gewest Holland dat ten zuiden van het oude IJ ligt. In het Kennemerland kwam de grens ongeveer overeen met de zuidgrens van de huidige gemeente Velzen. In vergelijking met het Noorderkwartier, was het Zuiderkwartier een stuk groter qua oppervlakte en inwoneraantal.
In het Zuiderkwartier lagen de baljuwschappen, hoogheemraadschappen, waarden en heerlijkheden:
"Noord-Holland" Zuid-Kennemerland met Brederode Amstelland Gooiland Rijnland Delfland en eiland Rozenburg Schieland Woerden met Oudewater Land van Bloemendaal (Gouda)
"Zuid-Holland" Krimpenerwaard Alblasserwaard Baronie IJsselstein Baronie Liesveld Land van Gorinchem Heerlijkheid Leerdam Land van Vianen Land van Altena met Heusden, Sprang-Capelle, Geertruidenberg en Klundert.
Op de Zuid-Hollandse eilanden: IJsselmonde met Rhoon en Poortugaal Zwijndrecht Eiland van Dordt Land van Voorne Land van Putten de Hoeksche Waard (Beijerland en Strijen) Goeree Overvlakke
Daarnaast vielen ook de vrije steden Dordrecht, Haarlem, Delft, Leiden, Amsterdam, Gouda, Rotterdam, Gorinchem, Schiedam, Schoonhoven, Brielle onder het Zuiderkwartier.
Categorie:Geografie van Noord-Holland Categorie:Geschiedenis van Holland