miniatuur|Dispuut over joodse geschriften. Links: Reuchlin, von Hutten en Luther, genoemd 'beschermers der vrijheid'. Middengroep met zwarte kap: de dominicanen van Keulen. Arnold Luyd van Tongeren (Tongeren, circa 1468 – Luik, 28 augustus 1540) was kanunnik afkomstig uit het prinsbisdom Luik. Luyd was inquisiteur in Keulen en nadien in Luik. In Keulen werkte hij nauw samen met de dominicanen-inquisiteurs en, in Luik, samen met Theodoricus Hezius, die afkomstig was van Heeze in het prinsbisdom.
Levensloop Luyd groeide op in Tongeren, gelegen in het prinsbisdom Luik. Daar startte hij zijn carrière in de Roomse Kerk met een ambt van kanunnik in het Sint-Jan-de-Doperkapittel.
Vanaf 1486 studeerde hij aan de universiteit van Keulen artes en theologie. In 1502 zegde hij zijn prebende in Tongeren op om zich te concentreren op zijn werk in Keulen. In 1509 promoveerde hij tot doctor in de theologie en bleef verbonden met het aartsbisdom Keulen.Destijds was het bisdom Luik suffragaan aan het aartsbisdom Keulen. Zie hervorming der bisdommen in 1559 onder Super universas.
Vanaf 1513 was Luyd kanunnik van de Maria ad Graduskerk. Het was de periode van het dispuut rond het boek Augenspiegel van de humanist Johannes Reuchlin, die een studiegenoot geweest was. Reuchlin had zich verdiept in Joodse mystiek en de band tussen Joodse en Griekse filosofen; Reuchlin was een tegenstander van het verbranden van Joodse geschriften. Het Vijfde Lateraans Concilie (1512-1517) verbood weliswaar elke atheïstische filosofie doch vond in de Talmoed geen antichristelijke uitspraken. Voor Reuchlin begon een lange procedureslag bij de Inquisitie.
Luyd keerde zich af van Reuchlin. Hij sloot zich aan bij het standpunt van de dominicanen-inquisiteurs in Keulen, waar het hoofdkwartier van de orde in het Rooms-Duitse Rijk gevestigd was. Luyd plaatste de Augenspiegel op de index van verboden boeken in het bisdom Luik.In 1520 verbood paus Leo X de Augenspiegel. Luyd bestreed eveneens de nieuwe leer van Luther.
Kanunnik Luyd werd tot hoofd benoemd van de priesterschool Sint-Laurentius in Keulen. Hij stimuleerde het onderwijs van de Hebreeuwse taal doch bleef in lijn met de inquisitie, die onder leiding stond van Jacob van Hoogstraten, prior van de Keulse dominicanen. De dominicanen benoemden Luyd tot een van de inquisiteurs in Keulen.
Luyd verhuisde in 1533 van Keulen naar Luik. Everhard van der Marck, prins-bisschop van Luik, liet Luyd toe als kanunnik van de Sint-Lambertuskathedraal. Als inquisiteur werkte Luyd er samen met inquisiteur Hezius. Hij overleed in Luik. Hezius was zijn testamentair uitvoerder.
Werken Tractatus de indulgentiis, circa 1495: een essay over de aflaten, dat zich thans bevindt in de bibliotheek van de universiteit van Luik Epitomata logice veteris et nove Aristotelis, 1500 Reparationes lectionum et exerciciciorum tractatuum parvorum logicalium Petri Hyspani, 1500 Avisamentum de concubinariis non absolvendis quibuscumque ac eorum periculis quampluris, 1504 Liber de invocatione sanctorum contra Lutheranos, 1536
Categorie:Persoon in het prinsbisdom Luik Categorie:Zuid-Nederlands kanunnik (voor 1830) Categorie:Duits theoloog Categorie:Neolatijns schrijver Categorie:Inquisiteur Categorie:15e-eeuws schrijver Categorie:16e-eeuws schrijver