miniatuur|Frans Alkemade, zelfportret, 1950 Frans J. A. Alkemade (Sint-Oedenrode, 2 juni 1925 - aldaar, 21 mei 2015) was een Nederlandse schilder en beeldhouwer. Zijn carrière begon in zijn tienerjaren, en omvat een periode van bijna 70 jaar. Zijn oeuvre bestaat voornamelijk uit abstracte schilderijen, stillevens, landschappen, en diverse objecten. Samenvatting van leven en werk Al als tiener vulde Alkemade vele schetsboeken met afbeeldingen uit het kleine dorpje Sint-Oedenrode waar hij opgroeide. Naast zijn studie geneeskunde in Amsterdam volgde Alkemade kunstlessen in de ateliers van Piet van Wijngaerdt en Jeroen Voskuyl. De technische vaardigheden die hij bij Van Wijngaerdt verwierf, boden een vrijheid die ruimte gaf voor persoonlijke ontwikkeling. Bij Voskuyl werd de drang om los te laten wat al verworven was en te experimenteren versterkt.

Samen met zijn vrouw Tille nam Alkemade in 1959 de huisartsenpraktijk van zijn vader in Sint-Oedenrode over. Als huisarts bleef hij zeer intensief schilderen. Gedurende 23 jaar was hij voorzitter van Pincet & Penseel, de vereniging van schilderende artsen. miniatuur|Brabantse vennetjes, 1949 Na zijn pensionering werd schilderen zijn belangrijkste bezigheid en kon hij zich ook meer gaan richten op tentoonstellingen. Alkemade ontwikkelde zijn talent met gebruikmaking van vele technieken. Hij maakte abstracte schilderijen, maar ook stillevens en landschappen die soms bijna weer abstract werden. Zijn eerste solotentoonstelling vond plaats in Galerie Van Bokhoven in Delft in 1953, waarna vele tentoonstellingen in Nederland en in het buitenland volgden. Zo nam hij in de jaren negentig meerdere malen deel aan de Salon d'Automne in Parijs. Hij won ook verschillende prijzen, waaronder de eerste en tweede prijs in de Salon International du Val d'Or in Noirlac. alt=Brabants winterlandschap 1951|miniatuur|Brabants winterlandschap 1951 In een schilderscarrière van bijna 70 jaar ontwikkelde Alkemade een herkenbaarheid die niet verward moet worden met een consistente stijl. De mogelijkheden van collages en reliëfs worden verkend en toegepast in allerlei experimenten. Hoewel abstractie in de loop der jaren steeds meer de boventoon voerde, behoudt de kunstenaar herkenbare thema's. Het Brabantse landschap is een steeds terugkerend onderwerp, met daarin algemene thema's als boerderijen, de bevolking en de bossen, maar bijvoorbeeld ook specifiekere motieven als woonwagens en vogelverschrikkers. De grootste constante in Alkemades werk wordt gevormd door de landschappen. Hij blijft ze schilderen, zelfs in periodes waarin hij zich bijvoorbeeld voornamelijk bezighoudt met non-figuratieve collages. Ook hiervan zijn enkele voorbeelden te vinden op een aan de kunstenaar gewijde internet pagina.

Zijn inspiratie haalde Alkemade naar eigen zeggen voornamelijk uit zijn vroege jeugdherinneringen, en uit de magische en ontroerende belevingswereld van een kind. Zoals hij het zelf toelichtte: "Daarin vind ik de intense warmte en kleurenrijkdom waarmee alledaagse voorvalletjes ervaren werden. De genade die men op die prille leeftijd nog bezit om ongerept te proeven van dromerige mysteries achter de werkelijkheid." Wam de Moor omschreef dit als volgt: "Kijken naar Alkemades werk is kijken naar een leven van zeventig jaar met de intense blik van een vijfjarige" . alt=Portret van Marjetje Brodhaag, 1949|miniatuur|Portret van Marjetje Brodhaag, 1949 Alkemade was in 1976 een van de oprichters van het Roois Kultuur Kontakt (RKK), een organisatie die in zijn geboortedorp St. Oedenrode (kortweg 'Rooi'), mensen samen wil brengen door middel van kunst en cultuur.

Op 30 april 1996 werd Alkemade geridderd in de orde van de Nederlandse Leeuw, als erkenning voor zijn werk en zijn bijdragen aan internationale culturele contacten.

Nalatenschap Na het overlijden van Alkemade in 2015 namen twee experts in kunstrestauratie (Bert de Graaf en Jos Wijn) het initiatief om zijn oeuvre, bestaande uit circa 900 schilderijen, tekeningen en sculpturen, te ordenen, te indexeren en te beschrijven. Nadat dit project was afgerond heeft kunsthistoricus Jaap Nijstad het werk van Alkemade bestudeerd, geanalyseerd en becommentarieerd, en vijftig werken geselecteerd voor een aan Alkemade gewijde tentoonstelling in Den Haag in 2017. miniatuur|Het geheim van de molen, 1947 In 2025 werd er ter ere van Alkemade's 100ste geboortdag een grote overzichtstentoonstelling georganiseerd door Roois Kultuur Kontakt.

Technieken en materiaalkeuze De veelheid van de technieken en materiaalkeuzes die Alkemade door de jaren heen heeft toegepast zouden als volgt kunnen worden samengevat:

Jaren '40-'50: crayon-conté en krijt-Oostindische inkt (zwart-wit periode) Vanaf ongeveer 1950: aquarel olieverf collages en objecten Jaren '60: korte periode waskrijttechnieken miniatuur|Landschap, 1972Vanaf de jaren '70: Een eigen ontwikkelde techniek, Acryl-erosiegrafiek: Alvorens verf aan te brengen wordt in een geprepareerde kartonachtige papieren ondergrond gekerfd met een etsnaald,en de aldus ontstane groeven worden door uitwassen naar believen verbreed. Vanaf 1988: Een eigen ontwikkelde techniek: Reliëfbewerkingen: alvorens verf aan te wenden worden in het papier kreukeleffecten aangebracht. In de jaren '80: Een eigen ontwikkelde techniek: "les objects des cylindres pressés": Platgereden bier-en frisdrankblikjes (men vindt ze bij bushaltes) worden geappliceerd op een stevige ondergrond,waarna aanbrengen van verflagen volgt. Door alle jaren heen vanaf circa de jaren '50: olieverf en acrylverf. miniatuur|'Afrikaanse nacht', 1991

Tentoonstellingen, prijzen en onderscheidingen

Eenmanstentoonstellingen

1953: Delft, Galerie Bokhoven 1957: Sint-Michielsgestel, Guldenberg 1972: Veghel, Instituut Pieter Breughel 1972: Eindhoven, Academische Vereniging 1975: Bergen op Zoom, Galerie enz 1975: Tilburg, Middenstandsbank 1975, 1979, 1986: Eindhoven, Mattheus Kerk 1993: Kunstgalerie Bianca Landgraaf, Blaricum 1995 Overzichtstentoonstelling gemeentehuis Sint-Oedenrode miniatuur|Nocturne, 19912019: Den Haag: vijftig werken van Frans Alkemade tentoongesteld ter ere van zijn artistieke nalatenschap 2025: Sint-Oedenrode: Overzichtstentoonstelling

Groepstentoonstellingen, prijzen en onderscheidingen

1951: Amsterdam, Galerie Frederiksplein 1956: Sint-Oedenrode, Moderne Brabantse Schilders 1962: Oostende (B), Internationale Tentoonstelling 1982: Alzenau 1990: Parijs, Salon d'Automne (Grand Palais) 1991: Noirlac, Salon Internationale du Val d'Or, 2e prijs schilderkunst/compositie 1991: Auvergne, La Biennale Internationale d'Auvergne, Médaille d'or des beaux arts 1992: Noirlac, "L'Exposition d'Honneur", 1e en 2e prijs compositie abstract miniatuur|'Nocturne', 20001992: Parijs, Salon d'Automne (Grand Paleis) 1993: Parijs, Salon Société des Artistes Français (Grand Palais) 1993: Edingen (België), Académie Internationale des Arts Contemporains, Médaille d'or des beaux arts 1993: Blaricum, Galerie Bianca Landgraaf 1994: Parijs, Salon d'Automne 1994: Edingen (België), Académie Internationale des Arts Contemporains: Médaille d'or des arts contemporains, Palm Académique d'or des Arts Contemporains, Officier in de orde Chevaleresque d'Académie Internationale des Arts Contemporains 1994: Parijs, Salon des Artistes Français 2016: Jaarexpositie Pincet en Penseel, Deurne miniatuur|Ovaal, 2005

Categorie:Nederlands kunstenaar