Suzanna is een schilderij van Rembrandt van Rijn uit 1636. Het stamt uit zijn vroege Amsterdamse periode. Sinds 1822 maakt het werk deel uit van de collectie van het Mauritshuis in Den Haag.
Voorstelling De voorstelling is gebaseerd op het apocriefe bijbelverhaal uit het boek Daniël, waarin wordt verteld hoe de deugdzame Suzanna tijden het baden in haar tuin wordt belaagd door twee ouderlingen. Als zij niet ingaat op hun avances, dreigen deze mannen haar valselijk te beschuldigen van overspel, een vergrijp waarop de doodstraf stond. Rembrandt concentreert zich op het moment waarop Suzanna gechanteerd wordt. Anders dan zijn leermeester Pieter Lastman, die een horizontaal formaat gebruikte waarbij de ouderlingen prominent aanwezig waren, koos Rembrandt voor een verticaal formaat. Hierdoor valt alle nadruk op Suzanna en wordt haar kwetsbaarheid onderstreept. De ouderlingen zijn bijna volledig verborgen in de duistere achtergrond,Van een van hen is weinig meer dan een tulband met veer te zien. waardoor de dreiging beklemmender aanvoelt.
Suzanna draagt parelsieraden om haar nek en aan beide armen. Haar blonde haar hangt over haar rug en rechterschouder, en op de stenen bank liggen de karmozijnrode jurk en het geborduurde witte hemd dat ze heeft uitgetrokken.
Rembrandts weergave van het vrouwelijk naakt is opvallend onopgesmukt. Suzanna is een vrouw van vlees en bloed, wat wordt geaccentueerd door alledaagse details zoals de lichte striemen op haar kuiten, achtergelaten door de kousen die zij zojuist heeft uitgetrokken. Haar houding is een variatie op de klassieke Venus pudica-pose, maar bij Rembrandt dient dit gebaar niet ter verhoging van de erotiek, maar als een uiting van schaamte en angst. Met haar betraande ogen en rode neus kijkt zij de toeschouwer direct aan.
Technisch onderzoek heeft uitgewezen dat het schilderij oorspronkelijk een halfronde bovenkant had. In de achttiende eeuw werd een strook van circa twee centimeter aan de rechterkant weggezaagd, vermoedelijk wegens schade door houtworm. Om het werk weer rechthoekig te maken, werd een nieuwe houten strook toegevoegd en bijgeschilderd. Tijdens een grote restauratie in 2003 is getracht de oorspronkelijke compositie te herstellen door het schilderij in een lijst met een gebogen binnenkant te plaatsen.
Herkomst In de achttiende eeuw was het schilderij in het bezit van de schilder en verzamelaar Petrus Johannes Sneijers in Antwerpen. Na diens overlijden werd het werk op 23 mei 1758 geveild en voor 157 gulden aangekocht door een zekere Fierens. Nog in datzelfde jaar kreeg de Haagse verzamelaar Govert van Slingelandt het in bezit. Na zijn dood werd zijn volledige collectie aangekocht door Willem V, de laatste stadhouder van de Nederlanden. In de inventarissen uit die tijd werd het werk abusievelijk als 'Batseba' omschreven.
Tijdens de Franse bezetting in 1795 werd de stadhouderlijke collectie als oorlogsbuit naar Parijs overgebracht. Daar werd het schilderij tentoongesteld in het Louvre, tot het na de val van Napoleon in 1815 werd teruggegeven. Het schilderij kreeg aanvankelijk een plek in de Galerij Prins Willem V in Den Haag, maar verhuisde in 1822 naar het Mauritshuis.
De artistieke waardering voor het werk is door de eeuwen heen wisselend geweest. De beroemde Engelse schilder Joshua Reynolds, die het werk in 1781 in de collectie van Willem V bekeek, bekritiseerde de figuur als "lelijk" omdat deze niet voldeed aan zijn classicistische schoonheidsidealen. Tegelijkertijd loofde hij echter Rembrandts meesterschap in het gebruik van licht en kleur.
Afbeeldingen
Literatuur (2005). Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis: Een vorstelijke verzameling. Den Haag. p. 150 (1915). A Catalogue Raisonné of the Works of the Most Eminent Dutch Painters of the Seventeenth Century. Volume VI. Londen: McMillan and Co. p. 53-54
Externe links
Categorie:Schilderij in het Mauritshuis Categorie:Werk van Rembrandt