De Zonnehorst is een monumentaal complex van bejaardenwoningen met een voormalig verzorgingshuis, gelegen aan de straat Zonnehorst en de Vosbergerlaan in Eelde, in de Nederlandse provincie Drenthe. Het complex is tussen 1953 en 1956 gebouwd in opdracht van de N.V. Bouwkas Noord-Nederlandse Gemeenten. Het geldt als de eerste specifieke woonwijk voor ouderen in Eelde en is aangewezen als provinciaal monument van Drenthe.
Geschiedenis en context Na de Tweede Wereldoorlog ontstond er in Nederland een grote behoefte aan aangepaste woonvormen voor ouderen. Door de bevolkingsgroei en verbeterde gezondheidszorg nam het aantal senioren toe, terwijl zij vaak nog in te grote eengezinswoningen woonden. De bouw van De Zonnehorst was bedoeld om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen: door bejaarden een passende, kleinere woning te bieden, kwamen de grotere huizen weer beschikbaar voor jongere gezinnen.
De architect van het complex was Frans Klein (1918-1971), die een ruime ervaring had met systeembouw en een innovatieve benadering van de wederopbouwarchitectuur hanteerde. Het interieur van de modelwoning werd ontworpen door binnenhuisarchitecte Cora Chaillet. In april 1954 werd deze modelwoning opengesteld voor het publiek, waarna het complex in juni van dat jaar officieel gereedkwam.
Architectuur en indeling Het complex is opgezet in een landelijke, bosrijke omgeving en heeft een parkachtig karakter. De woningen zijn gegroepeerd rondom een centraal gelegen gemeenschapsgebouw aan de achterzijde van het terrein.
Woningtypen: Er zijn in totaal 32 bungalows (één bouwlaag), verdeeld over twee typen. Type A komt voor in blokken van twee of vier woningen, terwijl type B uitsluitend in blokken van vier is gebouwd. Bij de opening waren er 24 woningen met één slaapkamer en acht met twee slaapkamers. Gemeenschapsgebouw: Dit centrale gebouw, ook wel het "moederhuis" genoemd, beschikte oorspronkelijk over een ziekenkamer met een gediplomeerd verpleegster en logeerkamers voor gasten. In 1981 is dit gebouw verbouwd tot zes eenpersoons wooneenheden. Kenmerken: De gevels zijn opgetrokken in rode gesinterde baksteen met details zoals gele decoratieve ceradurtegels onder de vensters. De wooneenheden worden van elkaar gescheiden door opvallende, hoge schoorstenen van donkere baksteen. De woningen waren modern uitgerust met centrale verwarming en boden de mogelijkheid om zelf te stoken.
Beheer en coöperatie Het beheer van het complex was georganiseerd via de Coöperatieve Woningbouwvereniging "Zonnehorst". De bewoners waren lid van de coöperatie en beschikten over het woonrecht van hun huis. Zij vormden een actieve gemeenschap die zelf het bestuur koos en verantwoordelijk was voor het onderhoud van de woningen en de tuinen. Dit systeem bood de bewoners de mogelijkheid om zelf invloed uit te oefenen op de samenstelling van de woongemeenschap.
Waardering Het complex is van algemeen regionaal belang voor de provincie Drenthe. De waardering is gebaseerd op de cultuurhistorische waarde als representatief voorbeeld van naoorlogse ouderenhuisvesting en de architectuurhistorische waarde van het werk van F. Klein. Daarnaast wordt de stedenbouwkundige kwaliteit geprezen, met name de samenhang van de woningblokken binnen de parkachtige aanleg en de innovatieve, functionele plattegronden die voor verschillende doelgroepen zijn ontworpen. Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Tynaarlo Categorie:Provinciaal monument in Drenthe