De waterwerken van Shushtar (Perzisch: سازههای آبی شوشتر) zijn een complex irrigatiesysteem van de eilandstad Shushtar uit het Sasanidische tijdperk. Het bestaat uit 13 dammen, bruggen, kanalen en constructies die samenwerken als een waterbouwkundig systeem.
Gelegen in de Iraanse provincie Khuzestan, werd het in 2009 opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO als de 10e culturele erfgoedlocatie van Iran die op de lijst van de Verenigde Naties is geregistreerd.
Het technische meesterwerk is uniek, zowel in Iran als in de wereld. De Sassaniden, wier economie voornamelijk afhankelijk was van de landbouw, ontwikkelden uitgebreide irrigatiesystemen in deze regio.
De infrastructuur omvatte watermolens, dammen, tunnels en kanalen. De Gargar-brugdam werd gebouwd op de watermolens en watervallen. Het Bolayti-kanaal ligt aan de oostkant van de watervallen en zorgt voor de aanvoer van water van achter de brugdam naar de oostkant van de watermolens, waarbij het water wordt gekanaliseerd om schade aan de molens te voorkomen. De Dahaneye Shahr-tunnel (stadsopening) is een van de drie belangrijkste tunnels die water van achter de Gargar-brugdam naar verschillende watermolens leiden. Het Seh Kooreh-kanaal leidt water van achter de brugdam naar de westkant van het complex. In de watermolens en watervallen zien we een perfect voorbeeld van een systeem om molens draaiende te houden.
De Band-e Kaisar ("Caesars dam"), een ongeveer 500 meter lang Romeinse stuwdam over de Karun, was de belangrijkste structuur van het complex dat, samen met de Mizan-dam (Band-e Mizan), rivierwater vasthield en omleidde naar irrigatiekanalen in het gebied. Gebouwd in de 3e eeuw AD door Romeinse arbeidskrachten in opdracht van de Sassaniden, was het de meest oostelijke Romeinse brug of dam en de eerste constructie in Iran die een brug met een dam combineerde.
Delen van het irrigatiesysteem zouden oorspronkelijk dateren uit de tijd van Darius de Grote, een heerser van de Achaemeniden. Het bestaat onder andere uit een tweetal primaire omleidingskanalen in de Karun, waarvan er één nog steeds in gebruik is. Via een netwerk van tunnels wordt water naar de stad Shushtar getransporteerd. Het gebied omvat het kasteel van Selasal, dat de as vormt van de waterwerken. Dit heeft een toren voor het meten van het waterpeil, samen met bruggen, dammen, molens en bassins.
Het water stroomt vervolgens de vlakte ten zuiden van de stad in, waar het onder andere de mogelijkheid biedt tot lokale landbouw en het aanplanten van boomgaarden. Het gebied tussen de omleidingskanalen (Shutayt en Gargar) van de Karun wordt Mianâb genoemd, een eiland met de stad Shushtar aan het noordelijke uiteinde.
De site is door UNESCO omschreven als "een meesterwerk van creatief genie".
Locaties De waterwerken van Shushtar zijn een complex van dammen, bruggen, kanalen en constructies, gelegen op 13 verschillende locaties, die samenwerken als één hydraulisch systeem.
Mizan-dam Kolah-Farangi-toren Gargarkanaal Gargar-brug en -dam Gebied met watermolens en watervallen Borj Ayar-brug-dam en Sabein-heiligdom Khoda-Afrain brug-stuwdam Kasteel Salasel Dariun-kanaal Band-e Kaisar Band-e Khak-dam Lashkar-brug-dam Sharabdar-dam
Categorie:Werelderfgoed in Iran Categorie:Wetenschap in Iran Categorie:Khuzestan