De West-Iraanse talen vormen een tak van de Iraanse talen, waarvan de oorsprong teruggaat tot de tijd van het Oudperzisch (6e eeuw v.Chr.) en het Medisch.
Talen De traditionele Noordwestelijke tak is een conventie voor niet-Zuidwestelijke talen, en geen genetische groep. Het omvat de volgende talen:
Oud-Iraanse periode Uit de Oud-Iraanse periode zin de volgende talen bekend:
Noordwest: Medisch† Zuidwest: Oudperzisch†
Midden-Iraanse periode Uit de Midden-Iraanse periode zin de volgende talen bekend:
Midden-West Iraans Noordwest: Parthisch† Zuidwest: Middelperzisch†
Moderne periode (Neo-Iraanse talen) Glottolog stelde een gedetailleerde taalkundige classificatie van Iraanse talen voor, die vele subgroepen en dialecten omvat:
Noordwest-Iraans
Adharisch Adhari (Oud-Azeri)† Zazaki Noordelijk Zazaki (Kirmanjki) (Tunceli, Varto) Zuidelijk Zazaki (Dimli) (Dumbuli, Hazzu, Kori, Motki, Sivereki) Tatisch (Tati-Talysh) Alamuti Centraal-Tatisch (Khalkhali (Kajali, Karanisch [Diz, Gandomabi, Hezarrudi Karan (Khoresh-e Rostam) Karnaq, Kelasi, Lerd, Nowkiani], Shahrudi-Zuidelijk Talysh ([Shali-Kolur, Shandermani, Zuidelijk Talysh, Massali Masulei]), Khoini, Maraghei [Dikini], Noord-Centraal Talysh (Centraal Talysh [Asalemi, Hashtpari], Noordelijk Talysh [Astara, Lenkoran, Lerik], Taromisch [Kabate, Kalasi, Upper Taromi], Noordelijk Tatisch: Harzandi-Kilit (Harzandi, Kilit†), Karingani-Kalasuri-Khoynarudi (Karingani, Kalasuri-Khoynarudi), Zuidelijk Tatisch: Alviri-Vidari (Alviri, Vidari), Vafsisch (Ashtiani [Amorei, Kahaki, Nuclear Ashtiani, Tafresh], Vafsi), Ramand-Karaj: Eshtehardi, Razajerdi,Takestani (Khalkhal, Kharaqani, Ramandi, Tarom, Zanjan)) Gorani Gurani Shabaki-Bajelani (Bajelani, Chabak, Sarli) Beloetsji Oostelijk Beloetsji (Bugti, Kasrani, Leghari, Marri, Mazari, Boven-Sindhi Beloetsji) Zuid-Westelijk Beloetsji Zuidwestelijk Beloetsji-Koroshi Koroshi (Kust-Koroshi, Binnenland-Koroshi) Zuidelijk Beloetsji (Kust-Beloetsji [Kechi, Barahuwi, Bashgaadi, Huuti Karachi-Beloetsji Makrani], Kechi) Westelijk Beloetsji Lashari (Bampuri, Iranshahr) Rakhshani (Kalati-Beloetsji, Panjguri, Sarhaddi-Beloetsji [Afghanistaans-Beloetsji, Sistani-Beloetsji, Turkmenistaans-Beloetsji]) Kaspische talen Gorgani† Gilaki-Rudbari Gilaki Westelijk Gilaki (Anzali, Fumani Rashti) Oostelijk Gilaki (Lahijani, Langerudi, Machiani) Galeshi Rudbari Mazanderani-Shahmirzadi Mazanderani (Centraal Kaspisch, Gachsari, Galeshi van Mazanderan, Kern-Mazanderani, Velatru) Shahmirzadi Komisenisch Lasgerdi Sangisari Sorkhei-Aftari Sorkhei Aftari Semnani-Biyabuneki Semnani Biyabuneki Centraal Iraans-Kermanisch Kavir (Farvi, Garme'i, Khuri, Mihrijan) Nuclear Centraal -Kermanisch Gazisch (Judeo-Esfahani, Ardestani, Gazi, Jarquya'i, Kafrudi, Kuhpa'i, Nohuji, Rudashti, Sedehi, Zefra'i) Judeo-Hamedani-Borujerdi (Judeo-Hamedani, Judeo-Borujerdi) Kashanisch Natanzisch (Abyane'i, Badi (Medisch), Badrudi, Bidhandi, Farizandi, Hanjani, Natanzi, Yarandi) Soisch (Abuzaydabadi, Arani-Bidgoli, Delijani, Jowshaqani, Judeo-Kashani, Soi) Khunsarisch (Judeo-Khomeini, Judeo-Khunsari, Khunsari, Mahallati, Vaneshani) Judeo-Kermanisch-Nayini Nayinisch (Abchuya'i, Anarak, Keyjani, Nayini, Tudeshki) Zoroastrisch Yazdi (Gabri [Iraans], Judeo-Yazdi-Kermanisch, Parsi [Zoroastrisch], Zoroastrisch Dari) Sivandi Laki-Koerdisch Koerdisch Kurmanci (Noordelijk Kurmanci, Zuidoostelijk Kurmanci, Zuidelijk Kurmanci, Westelijk Kurmanci) Soranî (Mukri, Sine'i, Sorani) Zuidelijk Koerdisch (Ilami, Lakisch-Zuidelijk Koerdisch, Periferaal Kermanshahisch) Laki
Zuidwest-Iraans
Bashkardi Noord-Bashka (Garmsiri, Noord-Bashkardi) Zuidelijke Bashaka (Garahven, Gwafr, Parmont, Pirou, Shahbavek) Fars-dialecten (Ardakani, Buringuni, Davani, Judeo-Shirazi, Kalati, Kondazi, Masarmi, Papuni, Somghuni, Xullari, Heshnizi, Gavbandi, Dashtini, Kangani, Jami, Bardesuni (Bardestani) Perzisch-Kaukasisch Tat Kaukasisch Tat Judeo-Tat (Centraal Judeo-Tat, Noordelijk Judeo-Tat, Zuidelijk Judeo-Tat) Moslim-Tat (Absheron, Mədrəsə, Noord-Moslim-Tat, Şirvan Moslim-Tat, Xızı) Perzisch Oost-Perzisch (Aimaq, Dari, Dehwari, Hazaragi, Pahlavani) Tadzjikisch Bucharisch Tadzjieks (Badakhshani, Darwazi, Derbent, Goron, Hissar, Tadzjiek, Karatag, Kuljub, Lyuli, Matchin, Vaxio-Bolo) Judeo-Perzisch Iraans-Perzisch (West-Perzisch) Centraal-Perzisch (Esfahani, Kermanisch Perzisch) Oost-Perzisch (Khorasan-Perzisch, Sistani-Perzisch) Noord-Perzisch (Tehrani, Araki (Iran), Gorgani-Perzisch, Karbalai, Kermanshahi-Perzisch, Ketabi (literair), Mahalati Malayeri, Perso-Tabarisch [Damavandi, Neder-Jajrudi, Shemiran, Taleqan-Karaj], Qazvini-Perzisch, Qomi-Perzisch, Savei) Zuid-Perzisch (Bandari [Bandar Abbasi, Hajiab, Khamiri, Lengei, Qeshmi], Bushehri [Bahrein, Dashtestani, Dashti, Jami, Nucleair Bushehri, Tangestani], Fars-Perzisch [Abadei, Basseri, Jahromi, Kazeruni, Oud-Shirazi, Shirazi], Khuzestani [Abadani, Ahvazi, Behbahani, Ramhormozi]) Kumzari Achomisch Bastak, Bixa, Evaz, Gerash, Achomi, Xonj Luri-Dezfuli Dezfuli-Shushtari Dezfuli Shushtari Luri Bakhtiari - Zuidelijk Luri Bakhtiari (Charlang, Chelgerd, Haft-Lang, Kuhrang) Zuidelijk Luri (Boyerahmadi, Kohgiluyeh, Mamasani, Shuli, Yasuji) Noord-Luri (Andimeshki, Bala-Gariva'i, Borujerdi, Cagani, Khorramabadi, Mahali (Iran), Nahavandi)
Er is ook een recent beschreven en nog niet geclassificeerde taal, het Batu'i, die vermoedelijk West-Iraans is. Het uitgestorven Deilami wordt soms ingedeeld bij de Kaspische tak. Er is beweerd dat er een Iraanse Khalaj-taal bestaat, maar die bestaat niet; de Khalaj spreken een Turkse taal.
Veel van de talen en dialecten die in de provincies Markazi en Isfahan worden gesproken, maken in de jongere generaties plaats voor het Perzisch.
Het is belangrijk op te merken dat de Kaspische talen (inclusief Adhaars), de centrale dialecten, de Zazaki- en Gorani-talen waarschijnlijk afstammen van een latere vorm van het Medisch met wisselende hoeveelheden Parthische substrata, terwijl de Semnani-talen waarschijnlijk afstammen van het Parthisch.
Categorie:Iraanse taal Categorie:Taalfamilie