Jason Michael Bhugwandass (19 januari 1998) is een Nederlandse activist en ervaringsdeskundige, die zich uitspreekt tegen misstanden in de jeugdzorg.
Biografie Bhugwandass groeide op in Amsterdam-Noord, als kind van een Hindoestaanse vader en een Pools-Nederlandse moeder. Hij heeft twee oudere broers, van wie er een autisme en een licht verstandelijke beperking heeft. Op elfjarige leeftijd kreeg hij nog een broertje.
Bhugwandass kreeg al jong te maken met ingrijpende jeugdervaringen. Zijn vader had een alcoholverslaving, was agressief, zat in de gevangenis en was veel afwezig. Ook zijn moeder had weinig ruimte voor haar kinderen. Bhugwandass werd verwaarloosd, mishandeld door zijn broer en misbruikt door buurmannen. Hij had als tiener emotieregulatieproblemen en worstelde met suïcidaliteit.
Hij ging naar het vwo, waar hij vanaf moest toen hij in de vijfde klas werd opgenomen in de jeugdzorg. Hij studeerde social work aan de Hogeschool van Amsterdam. Ook studeerde hij een jaar psychologie.
Ervaringen in de jeugdzorg Bhugwandass werd op zestienjarige leeftijd opgenomen in de jeugdzorg. Hij werd in dertien maanden tijd opgenomen in vijf gesloten klinieken, zag ongeveer 135 verschillende hulpverleners en kreeg tien diagnoses. Hij beschrijft ervaringen met sondevoeding, fixatie, gedwongen medische handelingen, isolatie en het ontwikkelen van een angststoornis.
Op zeventienjarige leeftijd verbleef hij vier maanden op een gesloten jeugdzorgafdeling in Harreveld. Het ging om de toenmalige Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie (ZIKOS) bij kinderen met complexe psychiatrische problemen. Hier zat hij dagenlang alleen op zijn kamer of in een isoleercel. Toen Bhugwandass 18 jaar werd, stopte voor hem de jeugdzorg en ging hij begeleid wonen in Diemen.
Activisme Bhugwandass is aangesloten bij Stichting ExpEx (Experienced Experts), een organisatie die jeugdhulp wil verbeteren vanuit het perspectief van de ervaringsdeskundige jongeren zelf. Hij zet zich in als spreker, ervaringsdeskundige en vertrouwenspersoon.
In 2021 kwam de VPRO-documentaire Jason uit, over de EMDR-therapie die hij ontving voor zijn posttraumatische stressstoornis (PTSS). De film werd geregisseerd door Maasja Ooms en ging op 18 november 2021 in première op het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA).
In 2024 publiceerde Bhugwandass zijn onderzoeksrapport: Eenzaam gesloten. Onderzoek naar de ervaringen van jongeren met ZIKOS. Het rapport over de ZIKOS-instellingen en -afdelingen was een aanvulling op het onderzoek van Commissie-De Winter naar misstanden in de Nederlandse jeugdzorg van 1945 tot heden, dat in 2019 concludeerde dat kinderen onvoldoende beschermd werden tegen fysiek, psychisch en seksueel geweld.
Bhugwandass werd voor zijn onderzoek naar ervaringen met ZIKOS bijgestaan door Jolande uit Beijerse, hoogleraar justitiële jeugdinterventies aan de Erasmus Universiteit. Hij interviewde 51 jongeren die zelf opgenomen waren (geweest) op de crisisafdeling van de gesloten jeugdzorg. De publicatie van zijn rapport leidde direct tot de opnamestop op de drie locaties waar deze jongeren zaten. Uiteindelijk droeg het bij aan de sluiting van de ZIKOS-afdelingen.
Bhugwandass kreeg na publicatie van zijn rapport veel reacties vanuit medewerkers en bestuurders uit de jeugdzorgsector die volgens hem de ernst van de misstanden relativeerden. Hij stelde in de media dat dergelijke reacties de ervaringen van slachtoffers ondermijnen en noodzakelijke verandering in de weg staan. Bhugwandass stopte uiteindelijk in 2025 met zijn werk in de jeugdzorg vanwege deze weerstand, het uitblijven van echte verandering in de jeugdzorg en zijn wisselende gezondheid. In 2026 kondigde hij aan zijn werkzaamheden te hervatten.
In juni 2026 verscheen Bhugwandass' tweede onderzoeksrapport, Eenzaam gestorven, waarin hij beschrijft hoe het twee jaar later met de jongeren uit Eenzaam Gesloten gaat. Er was niet of nauwelijks nazorg voor de jongeren die op de ZIKOS-instellingen en -afdelingen (Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie) opgenomen waren geweest, en ondanks dat de staatssecretaris van Zorg had gezegd dat erkenning voor betrokken jongeren gepast zou zijn, was er vanuit de instellingen geen erkenning of spijt gevolgd. Zeven van de jongeren uit het eerste rapport waren op het moment dat het tweede rapport verscheen niet meer in leven. De minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Mirjam Sterk, zei op de dag voordat het rapport verscheen dat excuses aan de betrokken jongeren inderdaad lang op zich lieten wachten, en zegde toe dat deze wel zouden komen. Op de dag dat het rapport verscheen boden twee instellingen excuses aan aan de jongeren.
Transitie Bhugwandass is een transgender man. Op zijn dertiende merkte hij dat hij zich niet thuis voelde in zijn lichaam. Op zijn negentiende kwam hij uit de kast als transgender en in 2020 vond zijn medische transitie plaats, waar veel gesprekken met psychologen en hulpverleners aan vooraf gingen.
Erkenning In 2021 werd Bhugwandass Amsterdammer van het Jaar. Hij was genomineerd vanwege zijn werk bij Stichting ExpEx. Burgemeester Halsema noemde hem een rolmodel voor jongeren in Amsterdam en daarbuiten. Hij is sinds 2022 Pride Ambassadeur. Ook ontving hij de Clara Meijer-Wichmann Penning 2024, vanwege zijn bijdrage aan de bescherming van kinderrechten in de gesloten jeugdzorg.
Publicatie (Onderzoeksrapport) (Onderzoeksrapport)
Categorie:Nederlands activist