Het Dordtse Prinsenhof, de Berckepoort, ligt in het oude centrum van de Nederlandse stad Dordrecht (Nieuwstraat). Het is een combinatie van een klein stadspaleis met een wijnopslag. Het pand is 16e-eeuws. Het was onder meer het tijdelijke verblijf van Willem van Oranje.
Ontwikkeling van het pand Belening, wijnhandel en de naam van het pand In de 14e eeuw was op die plek het lombardhuis gevestigd (het Lombaerthuis), waarin pandgoed beleend werd. Dordrecht was een belangrijke wijnoverslagplaats, blijkend uit de straatnamen de Wijnhaven en de Wijnstraat. Eén van de wijnhandelaren was Hubert Tack. Hij kocht omstreeks 1530 het pand. De dochter van de wijnhandelaar trouwde later met Matthijs Berck, die ook een wijnhandelaar was. De naam ‘Berckepoort’ is van deze bewoner afgeleid. Hij werd in 1560 eigenaar.
Verbouwingen Berckepoort werd vergroot, en op de onderste etage werden overwelfde voorraadkelders aangebracht. Deze kelders werden gebruikt voor wijnopslag, wat nog steeds te zien is aan de laagliggende ronde luiken op de begane grond. De woning zelf was op de bel-etage en hogere verdiepingen. In de eerste helft van de 17e eeuw werd het pand verder uitgebreid tot een omvangrijk complex. Het pand kreeg een fraaie voorgevel, een ontvangsthal en een representatieve grote zaal. Het hoofdbordes lag niet aan de kant van de Nieuwstraat, maar aan de zijde van de Augustijnenkerk. Het Dordtse Prinsenhof Stadspaleis Matthijs Berck had het pand verbouwd tot een stadspaleisje. Het werd dan ook het gastenverblijf van Alva, Willem II van der Marck (geuzenleider) en Willem van Oranje.
Willem van Oranje De hofhouding van Willem van Oranje reisde rond langs (stads)paleizen in Brussel, Antwerpen, Breda, Delft en Dordrecht. De prins nam dan zijn hofhouding mee (60-100 personen). Dit personeel sliep in het naastgelegen voormalige Augustijner klooster. In stukken werd steeds gesproken over ‘het logement Synder Exellentie’. Willem trouwde met Charlotte de Bourbon in Delft, maar de bruiloft werd gevoerd in Dordrecht. Het eerste kind werd in Dordrecht geboren. Het pand bleef overigens al die tijd van Matthijs Berck.
Aan Willem van Oranje herinnert het standbeeld, dat naast Berckepoort staat. Ook herinneren de naastgelegen straatnamen Hof en Hofstraat mogelijk aan de stadhouder. Het is niet helemaal duidelijk of de Hofstraat is genoemd naar het prinselijk hof of naar het pandhof van het naastgelegen voormalige Augustijnerklooster. Verslechtering van de bouwkundige staat Na 1783 heeft het gebouw vele doeleinden gehad. Er vonden de nodige verbouwingen plaats. In de loop van de 19e eeuw ging het erg bergafwaarts. Het bordes werd naar de Nieuwstraat verplaatst en van de zalen werden in de 19e eeuw klaslokalen gemaakt voor de school van de dames Usener en Heil, de School Mühring en de Franse School. Aan het begin van de 20e eeuw was het verval zo groot, dat het gesloopt dreigde te worden om plaats te maken voor een school. Hiertegen kwam veel verzet, onder andere van kamerlid Victor de Stuers en de kunstschilder Jan Veth. Historische waarde van het monument De puntgevels zijn 16e-eeuws. Zij hebben renaissancistische kenmerken. Er zijn nog steeds zeer bewerkte consoles aanwezig uit 1570-1600. Hierop zijn familiewapens te zien. Herwaardering van het gebouw Vanaf 1975 werden de kappen hersteld. In 1986 werd de oostvleugel aan de Hofstraat opgeknapt. In 1990 bleek een restauratieplan tot veel kritiek te leiden, vanwege het weghalen van veel historische details. De kritiek leidde tot herbezinning. Na diverse bouwkundige en historische onderzoeken, vonden er tussen 1995 en 1997 restauraties plaats. Toekomstige functie De eigenaar beoogt het pand een horecabestemming te geven (hotel, café-restaurant en stadsbrouwerij), maar er is nog geen overeenstemming met de gemeente over gewenste verbouwingen. Referenties H.A. van Duinen; De Berckepoort, het Dordtse Prinsenhof; Oud-Dordrecht (Tijdschrift van de historische Vereniging Oud-Dordrecht); jrg. 43, 2025, vol. 2.; p. 118-131. Tevens verschenen in: Dordrecht Monumenteel (nr. 60, juli 2016). Lijst van rijksmonumenten in Dordrecht, object 13599.
Categorie:Rijksmonument in Dordrecht Categorie:Bouwwerk in Dordrecht