De khurramieten (ook khorramieten, chorramieten, of khorramdin, Perzisch: خرمدینان , ḫorram-dīnān, "(tot) het gelukkige geloof (behorend)", Arabisch: خُرَّميه ḫurramīya) waren volgelingen van een sekte die in de 9e eeuw onder leiding van Babak Khorramdin in Iraans-Azerbeidzjan een grote opstand tegen het kalifaat begon.
Oorsprong en geschiedenis De sekte werd gesticht door de Perzische geestelijke Sunpadh en was een heropleving van de eerdere mazdakitische beweging, die elementen van het zoroastrisme en het sjiisme had vermengd. Andere bronnen stellen de khurramieten echter gelijk aan de mazdakieten, hoewel sjiitische elementen een aanzienlijke invloed op de sekte hadden na de islamisering van Iran. De khurramieten bereikten pas bekendheid en belang onder leiding van Babak Khurramdin en tijdens de opstand tegen het Abbasidische kalifaat.
Een cruciaal moment voor de sekte was de executie van Abu Muslim in opdracht van de Abbasiden. Abu Muslim had aanzienlijk bijgedragen aan de machtsovername van de Abbasiden door een opstand in Khorasan tegen hun voorgangers, de Omajjaden. De inwoners van Khorasan beschouwden Abu Muslim niet als dood, maar beweerden dat hij zou terugkeren als de Messias. Deze opvatting werd verder verspreid door de profeet al-Muqanna, leider van een anti-Arabische en anti-islamitische opstand, die beweerde dat Mohammed, Ali en Abu Muslim manifestaties van God waren.
Opstand van Babak Khorramdin
Onder leiding van Babak riepen de khurramieten op tot de onteigening en herverdeling van alle belangrijke bezittingen, en een einde aan de despotische buitenlandse overheersing van de islamitische Arabieren. In 816 begonnen de khurramieten hun aanvallen op de islamitische troepen in Irak en Iran. De Abbasidische kalief al-Ma'mun stuurde in totaal vier legers tegen de khurramieten, maar ze werden allemaal verslagen.
Pas in 835 slaagde de Abbasidische generaal Afshin er met de hulp van Turkse milities in de rebellen uit grote delen van West-Iran te verdrijven. Met de verovering van het fort al-Badd in 837 werd de opstand neergeslagen. Babak Khorramdin wist naar het emiraat Armenië te vluchten, maar werd daar verraden aan Abbasidische troepen en na marteling op 4 januari 838 geëxecuteerd. Enkele van zijn volgelingen vluchtten in 834 en 837 naar het Byzantijnse Rijk. Ze bekeerden zich tot het christendom en werden opgenomen in het Byzantijnse leger.
Geloof Al-Maqdisi noemde enkele feiten over de sekte. Hij stelde dat de basis van hun leer het dualistische geloof in Licht en Duisternis is; meer precies, het principe van het universum is Licht, waarvan een deel is gedoofd en daardoor in Duisternis is veranderd. Ze vermijdden bloedvergieten zorgvuldig, behalve wanneer ze de banier van de rebellie hijsen. Ze waren zeer rein en zuiver en benaderden anderen met vriendelijkheid en naastenliefde.
Sommigen van hen geloofden in vrije liefde, mits de vrouwen instemden, en ook in de vrijheid om van alle genoegens te genieten en verlangens te bevredigen, zolang men anderen geen kwaad doet. Daarom wordt de naam van de sekte, khurram, vertaald als gelukkig/vrolijk. De sekte beschouwde alle profeten, ongeacht hun verschillende religies en wetten, als de belichaming van dezelfde geest.
Volgens Naubakht beschouwden de khurramieten reïncarnatie als de enige vorm van leven na de dood. Ze vereerden Abu Muslim en hun imams diep. In hun eenvoudige rituelen ontvingen ze het hoogste sacrament door middel van wijn en andere dranken. Al-Maqdisi beschreef de sekte als zoroastristen die zich verschuilden achter de schijn van de islam.
Erfenis Na de onderdrukking van de opstand in 838 werden er nog steeds geïsoleerde opstanden gemeld. Khurramieten-gemeenschappen zijn gedocumenteerd voor de 10e eeuw. De laatste vermelding van de khurramieten dateert uit de eerste helft van de 12e eeuw in het gebied rond Hamadan. Volgens de Turkse geleerde Abdülbaki Gölpinarli waren de Kizilbash uit de 16e eeuw, die medeoprichters waren van de Safavidische dynastie, de geestelijke erfgenamen van de khurramieten.
Categorie:Zoroastrisme Categorie:Religie in Iran Categorie:Perzië