Catullus 5 is een gedicht van Gaius Valerius Catullus (ca. 84-54 v.Chr.), een hartstochtelijke ode aan Lesbia, die geliefden aanmoedigt de gemene opmerkingen van anderen te negeren en alleen voor elkaar te leven, aangezien het leven kort is en de dood een nacht van eeuwige slaap brengt. Dit gedicht is vele malen vertaald en nagebootst en is een van zijn beroemdste gedichten.
Het gedicht is geschreven in het Phalaecische hendecasyllabische metrum (Latijn: hendecasyllabus phalaecius ) , dat verzen van 11 lettergrepen heeft, een veel voorkomende vorm in de poëzie van Catullus.
Tekst miniatuur| Catullus 5 in het Latijn
Latijnse tekst Het metrieke stelsel is ⏒ ⏒ | ‒ ⏑ ⏑ | ‒ ⏑ | ‒ ⏑ | ‒ ⏒ .
Vīvāmus, mea Lesbia, atque amēmus,
rūmōrēsque senum sevēriōrum
omnēs ūnius aestimēmus assis!
sōlēs occidere et redīre possunt:
nōbīs, quum semel occidit brevis lūx,
nox est perpetua ūna dormienda.
Dā mī bāsia mīlle, deinde centum,
dein mīlle altera, dein secunda centum,
deinde ūsque altera mīlle, deinde centum;
dein, quum mīlia multa fēcerīmus,
conturbābimus illa, nē sciāmus,
aut nē quis malus invidēre possit,
quum tantum sciat esse bāsiōrum.
Nederlandse vertaling
Laten we leven, mijn Lesbia, en laten we beminnen,
en laten we de praatjes van nogal strenge oude mannen
allemaal één cent waard achten!
Zonnen kunnen ondergaan en opkomen:
door ons moet, wanneer het korte licht eenmaal is ondergegaan,
één onafgebroken nacht geslapen worden.
Geef mij duizend kussen, vervolgens honderd,
vervolgens duizend andere, vervolgens een tweede honderd,
vervolgens ononderbroken duizend andere, vervolgens honderd.
Vervolgens, wanneer wij veel duizendtallen kussen zullen hebben gegeven,
zullen we die door de war gooien, opdat wij die niet (meer) weten,
of opdat een slecht iemand niet jaloers kan zijn,
wanneer hij weet dat er zoveel kussen zijn.
Poëtische effecten In regel 5-6 benadrukken de naast elkaar geplaatste woorden lux (licht) en nox (nacht) zijn twee vergelijkingen. Symbolisch gezien staat de "eeuwige nacht" voor de dood en het "kortstondige licht" voor het leven. Er is in deze regels ook een tweede chiasme te vinden : brevis lux nox perpetua A B B A
Vertalingen en bewerkingen In 1601 schreef de Engelse componist, dichter en arts Thomas Campion deze rijmende vrije vertaling van de eerste helft (waaraan hij twee eigen verzen en muziek toevoegde om er een luitlied van te maken):My sweetest Lesbia, let us live and love; And though the sager sort our deeds reprove, Let us not weigh them. Heaven's great lamps do dive Into their west, and straight again revive, But soon as once is set our little light, Then must we sleep one ever-during night.Ben Jonson baseerde zich op het gedicht in gedicht 5, "Song. To Celia", en gedicht 6, "Song. To the Same" in zijn bundel The Forrest .
Kort daarna nam Sir Walter Raleigh het volgende vers op, blijkbaar gebaseerd op de vertaling van Campion, in zijn The Historie of the World, dat hij schreef terwijl hij gevangen zat in de Tower of London : Review of McPeek's book.The Sunne may set and rise But we contrariwise Sleepe after our short light One everlasting night.Een 16e-eeuwse Franse vertaling van Jean-Antoine de Baïf werd gebruikt door Reynaldo Hahn in het nummer "Vivons, mignarde, vivons". Een vertaling van Georges Lafaye, eveneens in het Frans, werd gecomponeerd door Darius Milhaud als lied "Ma chérie, aimons-nous".
Henry Purcell gebruikte een anonieme vertaling in zijn lied "Let us, kind Lesbia, give away" (1684).
Dominick Argento gebruikte zijn Engelse vertaling in zijn lied "Let us live, my Clodia, and let us love".
Referenties
Bibliografie
Categorie:Latijns gedicht