Het ondergrondse station van het Frankfurt am Main Hauptbahnhof (Duits: Frankfurt (Main) Hauptbahnhof tief) is een station van de S-Bahn in het Duitse Frankfurt am Main en naast de stations Hauptwache en Konstablerwache een centraal knooppunt van het Rhein-Mainnetwerk.

Naast regionale en langeafstandsverbindingen biedt het station in de perronhal ook overstapmogelijkheden naar het metro- en tramnetwerk van de stad. Op drukke dagen passeren er ongeveer 800 S-Bahn-treinen het station.

Ligging Het ondergrondse station ligt onder het noordelijke deel van het stationsgebouw van het centraal station van Frankfurt en het voorplein daarvan, Am Hauptbahnhof. Dit gebied behoort grotendeels tot de wijk Gallus, ten westen van het stadscentrum. Het station maakt deel uit van de City-tunnel door het stadscentrum. Deze tunnel begint direct voor het centraal station op het perronterrein en loopt in oostelijke richting verder door de stationswijk naar de bankenwijk. Bij het centraal station komen alle S-Bahn-lijnen uit het westen en noorden van het Rijn-Maingebied samen en worden vanaf hier gebundeld door het stadscentrum geleid. Boven het S-Bahn-station bevindt zich het tegelijkertijd gebouwde metrostation Hauptbahnhof.

Het station ligt 20 m onder het centraal station. De diepte van het station is onder andere het gevolg van de onderdoorgang van de Hafenstraßentunnel en de metro onder het stationsplein. In westelijke richting sluiten de perrons eerst aan op een wisselgebied, dat overgaat in aanvankelijk vier (later drie) tunnelbuizen, die via drie hellingen met een stijgingspercentage tot 39 promille naar het spoorgebied van het centraal station worden geleid. In oostelijke richting sluit zich een 160 m lang wisselgebied aan, waarin de vier perronsporen worden samengevoegd tot twee hoofdsporen (in twee enkelsporige tunnelbuizen).

Architectuur Het ondergrondse station bestaat uit twee brede eilandperrons van 210 meter lang. De architectuur van het ondergrondse gedeelte is sober en modern, wat in schril contrast staat met het historiserende stationsgebouw. Tot 2013 werden de S-Bahn-hal gedomineerd door met oranje tegels beklede zuilen en witte wand- en plafondbekleding. De plafondbekleding is om brandveiligheidsredenen verwijderd. Op halve hoogte was op de wandbekleding een oranje band aangebracht. Deze werd afgewisseld met grootformaat lijnenkaarten en cirkels (ook oranje), waarin telkens een bordje met de stationsnaam was aangebracht. De bordjes zijn echter gedeeltelijk vervangen door nieuwere in het typische stationsbordblauw en de treindisplayborden zijn volledig vernieuwd. In 2013 werd het ondergrondse S-Bahn-station gerenoveerd. Daarbij werden de wand- en plafondbekleding en de pilaren opnieuw vormgegeven. De wandbekleding kreeg nu naast de witte ook dwarsstrepen in verschillende groentinten, de pilaren kregen een patroon van spiegelende mozaïeken.

Beide perrons hebben elk twee toegangen, waarvan er één via vier lange roltrappen uitkomt in de winkelgalerij („B-niveau“) onder het stationsplein, terwijl de andere – eveneens met vier roltrappen – via een tussenverdieping met dienstregelingen en kaartjesautomaten naar de perronhallen leidt. Aan het oostelijke uiteinde van het perron sluit een verbindingsgang aan op het metrostation, dat ook over twee perrons beschikt. Het metrostation zelf is verder alleen bereikbaar via twee ingangen vanaf het B-niveau. De twee S-Bahn-perrons zijn bovendien in het westelijke gedeelte via roltrappen met elkaar verbonden.

Vanaf beide perrons leidt telkens een lift naar de stationshal, vanwaar alle bovengrondse perrons en het stationsplein bereikbaar zijn. Om bij de metro te komen, moet vanaf het stationsplein een lift naar het B-niveau worden genomen en van daaruit nog een lift naar een van de twee metroperrons. Het S-Bahnstation bevindt zich op het D-niveau (derde kelderverdieping). In het midden van het station bevindt zich een toegang die naar een tussenverdieping leidt.

Geschiedenis

Begin jaren zestig ontstonden de eerste plannen om de Hauptwache,het centrum van de stad, te verbinden met het ten westen gelegen centraal station. In 1962 besloot de stad Frankfurt samen met de Deutsche Bundesbahn tot de planning van een zogenaamde Verbindungsbahn – ook wel V-Bahn genoemd.

Op 20 januari 1969 gaf de toenmalige bondsminister van Verkeer, Georg Leber, in het centraal station het startsein voor de bouwwerkzaamheden voor de eerste bouwfase van de S-Bahn Rhein-Main. In 1971 werd begonnen met de bouwwerkzaamheden aan het centraal station.

Vanaf januari 1972 werd de noordvleugel van het centraal station afgebroken om een 56 meter brede, 75 meter lange en 22 meter diepe bouwput voor de S-Bahn, de metro en het B-niveau te creëren. Het S-Bahn-station werd samen met het metrostation en een gezamenlijke winkelpassage – het B-niveau – in open bouwstijl gebouwd. Hiervoor werd de noordvleugel van het stationsgebouw afgebroken en werden de originele stenen opgeslagen, zodat het monumentale gebouw na de voltooiing van het ondergrondse station weer kon worden opgebouwd. In het kader van deze grote bouwplaats ontstond ook de ondergrondse parkeergarage van het centraal station.

Na negen jaar bouwen werd het S-Bahnstation samen met het eerste deel van de City-Tunnel tot aan het station Hauptwache op 28 mei 1978 geopend. Op dezelfde dag vond ook de opening plaats van de verlenging van metrolijn B met één station tot aan het centraal station.

Van 2016 tot 2018 was de S-Bahn-tunnel meerdere malen, soms wel wekenlang (in 2016 tijdens de zomervakantie, in 2018 tijdens de paas- en zomervakantie en tijdens de „lange“ weekenden), volledig afgesloten, voornamelijk om sporen te vervangen en nieuwe technische infrastructuur aan te leggen. Tegelijkertijd werden diverse stations, waaronder ook het ondergrondse station, gerenoveerd. Hiervoor werden de perrons tijdelijk afwisselend afgesloten en werd onder andere de vloer vernieuwd.

In de buurt van de S-Bahn-sporen 101 en 102 werden de roltrappen in 2019 en 2020 vernieuwd. De werkzaamheden begonnen op 22 juli 2019 met de vervanging van twee van de vier roltrappen die van het B-niveau naar de S-Bahn-sporen leiden. De overige roltrappen in het S-Bahn-gebied werden tot begin 2020 vervangen.

Verkeer Het S-Bahnstation beschikt over twee eilandperrons met elk twee sporen voor beide rijrichtingen. Om de sporen in het ondergrondse station te kunnen onderscheiden van de één- of tweecijferige spoornummering in de perronhal, wordt aan de vier sporen een 10 toegevoegd. Zo ontstaan driecijferige spoor nummers. Op het zuidelijke perron met de sporen 101 en 102 rijden de treinen naar het stadscentrum, terwijl op de noordelijke sporen 103 en 104 de treinen de stad uit rijden in de richting van de luchthaven, Höchst en het Westbahnhof.

Het is de bedoeling dat de buitenste sporen 101 en 104 tijdens normaal bedrijf doorgaans worden gebruikt door de S-Bahn-lijnen S3–S6, die na het verlaten van de City-tunnel afslaan naar het tracé van de Homburger Bahn, en de binnenste sporen 102 en 103 door de overige lijnen S1, S2, S8 en S9, die in het spoorgebied van het station rechtdoor rijden, worden gebruikt. Technisch gezien biedt het station echter een hoge mate van flexibiliteit en maakt het niet uit welk spoor door welke lijn wordt gebruikt. Er wordt daarom vaak van deze regel afgeweken; zo wordt bijvoorbeeld de aankondiging van de uitstapzijde in de S-Bahnen pas vlak voor het binnenrijden van het station afzonderlijk van de stationsaankondiging gedaan. De twee binnenste sporen zijn bovendien zo uitgerust dat ze in beide rijrichtingen kunnen worden bereden. Hierdoor kan bij storingen (ongevallen op een van de sporen, wisselstoringen enz.) de dienstregeling worden voortgezet.

Om het overstappen van het ene eilandperron naar het andere te versnellen, waren er naast de normale toegangen nog twee directe verbindingen tussen de sporen 101/102 en 103/104. Een van deze doorgangen aan het westelijke uiteinde van het perron werd al in de jaren 2000 afgesloten en dient nu alleen nog als nooduitgang. Constructief was deze overgang zo ontworpen dat een verbinding met de passagiers tunnel, die onder de sporen van het centraal station loopt, mogelijk zou zijn geweest. Deze variant is echter nooit gerealiseerd. De tweede overgang bevond zich ongeveer ter hoogte van het midden van het perron en beschikte per eilandperron slechts over één roltrap, waarbij deze zo waren ingesteld dat men ze kon gebruiken bij het overstappen van spoor 101/102 naar 103/104, wat ook overeenkomt met de hoofdstroom van de reizigers die daar overstappen. Deze overgang werd door reizigers die de omgeving niet kenden vaak ten onrechte als uitgang geïnterpreteerd, wat steeds weer tot verwarring leidde. In september 2017 werd ook deze verbinding gesloten om een einde te maken aan de genoemde verwarring en om ruimte te maken voor de lopende brandveiligheids- en moderniseringsmaatregelen op de perrons.

Frankfurt Categorie:S-Bahn Rhein-Main