Nicholas Omonuk Okoit (geboren circa 1999) is een Oegandese klimaatactivist en oprichter van End Fossil Occupy Uganda, een beweging die pleit voor de uitfasering van fossiele brandstoffen en een rechtvaardige transitie (een proces van transformatie van economieën en samenlevingen richting duurzaamheid, waarbij eerlijkheid en gelijkheid voor iedereen wordt gewaarborgd, met name voor degenen die het meest kwetsbaar zijn voor de veranderingen) in Afrika. Omonuk heeft een graad in landeconomie van de Kyambogo Universiteit, en heeft deelgenomen aan internationale klimaatcampagnes en -conferenties, waaronder wereldwijde klimaatevenementen zoals het Europees Forum Alpbach in Oostenrijk, en de jaarlijkse klimaatconferenties van de UNFCCC, zoals de jaarlijkse klimaatconferenties van de Verenigde Naties.
Vroege leven en opleiding Omonuk komt uit een pastorale familie in Pallisa, Oost-Oeganda. Hij behoort tot de Iteso- stam, waar elk kind specifieke huishoudelijke verantwoordelijkheden heeft. Volgens bronnen werd zijn activisme beïnvloed door het ervaren van de gevolgen van milieu-uitdagingen, zoals droogte, tijdens zijn jeugd. Opgroeiend in een plattelandsgemeenschap die sterk afhankelijk was van landbouw en veeteelt, ondervond hij tijdens zijn jeugd de directe gevolgen van klimaatverandering. In een interview gepubliceerd in Hermann (2024) herinnert hij zich dat hij als kind samen met zijn broers verantwoordelijk was voor de verzorging van het vee van de familie, waarbij zij aanvankelijk korte afstanden aflegden om water te halen uit een boorput. Na verloop van tijd dwongen toenemende droogteomstandigheden hen echter om steeds langere afstanden te reizen om water en grasland te vinden, wat het uiteindelijk onmogelijk maakte om de kudde in stand te houden. Volgens Omonuk was de familie gedwongen een groot deel van hun vee te verkopen, waarbij zijn vader zijn toevlucht nam tot het houden van kippen en het verkopen van eieren om het onderwijs van zijn kinderen te financieren.
Omonuk heeft een bachelor of science in Landeconomie, Land- en Vastgoedevaluatie (Landmeetkunde) van de Kyambogo Universiteit. Bij aankomst op de universiteit merkte Omonuk op dat de meerderheid van de studenten niet afkomstig was uit plattelandsgemeenschappen, ondanks het feit dat meer dan 70% van de Oegandese bevolking in landelijke en gemarginaliseerde gebieden woont. Volgens bronnen motiveerde deze observatie, gecombineerd met zijn persoonlijke ervaring van klimaatgedreven ontheemding van traditionele bestaansmiddelen en cultuur, zijn intrede in het klimaatactivisme.
Activisme End Fossil Occupy Uganda en de Agape Earth Coalition Omonuk richtte End Fossil Occupy Uganda op, een lokale klimaatbeweging die pleit voor de uitfasering van fossiele brandstoffen en een rechtvaardige transitie voor Afrika. Hij heeft deelgenomen aan klimaatcampagnes om regeringen en ontwikkelingspartners te dringen de financiering van fossiele brandstoffen wereldwijd te staken, teneinde een duurzame toekomst voor iedereen te waarborgen. In februari 2024 lanceerde hij samen met de beweging End Fossil Occupy Uganda een vijf weken durende campagne om de eisen voor klimaatrechtvaardigheid te versterken.
Tijdens het Europees Forum Alpbach in Oostenrijk teunde hij een klimaatstaking, waarbij hij via een podcast vertelde hoe klimaatverandering talloze mensen uit zijn thuisland dwingt hun bezittingen te verkopen en naar andere landen te vluchten.
Hij steunde een zwemmende klimaatactie bij de Dreirosenbrücke in Basel, Zwitserland, die tot doel had de verbinding tussen olieproductie en migratie aan te tonen.
Omonuk vertegenwoordigde de meest getroffen mensen en gebieden (MAPA) op COP27 en COP28 en pleitte voor de uitfasering van fossiele brandstoffen en de operationalisering van het Verlies- en Schadefonds.
In december 2023 woonde hij de COP28- klimaatconferentie in de VAE bij. De VN-klimaatconferentie, ook wel bekend als de Conferentie van de Partijen van het UNFCCC of COP, was de 28e jaarlijkse VN-klimaatconferentie die twee weken duurde.
In 2024 co-organiseerde hij de Agape Earth Coalition, een verenigde organisatie met als leden jonge klimaatcampagnevoerders, ngo's en basisbewegingsgroepen. In het late najaar van 2024 reisde Omonuk, samen met zijn Oegandese medeactivisten Evelyn Acham en Aidah Nakku, die verschillende bewegingen en initiatieven vertegenwoordigen die zijn verenigd onder de Agape Earth Coalition, door Europa om steun te vergaren voor klimaatfinancieringsonderhandelingen voorafgaand aan COP29. Volgens een gepubliceerd verslag bezocht de groep Londen, Straatsburg en Berlijn, met Bonn als volgende bestemming, waarbij zij in elk land ngo's, politici, academici en jongeren ontmoetten. Op 29 en 30 november 2024 bezochten zij de Freie Universität Berlin als onderdeel van een lezingenserie over film en de ecologische crisis, waar zij klimaatrechtvaardigheidsactivisme, bedrijfsverantwoordelijkheid en de realiteit van klimaatactivisme in het Mondiale Zuiden bespraken. Hij werd ook uitgenodigd voor de COP29 in Azerbeidzjan.
Kritiek op fossiele brandstoffen Fossiele brandstofprojecten zoals de East African Crude Oil Pipeline (EACOP) in Oeganda worden gezien als een potentiële motor voor economische groei en een betere toegang tot energie, hoewel ze milieuproblemen hebben veroorzaakt en door milieuactivisten, waaronder Omonuk, zijn bestreden. Omonuk heeft de betrokkenheid van bedrijven bij controversiële fossiele brandstofprojecten op lokaal en internationaal niveau bekritiseerd. Een belangrijk speerpunt van Omonuks activisme is zijn campagne tegen de East African Crude Oil Pipeline (EACOP), die met 1443 kilometer de langste pijpleiding voor verwarmde ruwe olie ter wereld moet worden. De pijpleiding loopt van de olievelden Kingfisher en Tilenga in Noord- Oeganda naar de kust van de Indische Oceaan in Tanzania. Het project wordt geïnitieerd door het Franse olie- en gasbedrijf TotalEnergies, waarbij ook het Chinese bedrijf CNOOC betrokken is. Volgens gepubliceerde bronnen heeft TotalEnergies een belang van 62 procent, terwijl CNOOC 8 procent bezit en Oeganda en Tanzania elk 15 procent via hun respectievelijke staatsbedrijven. Hij verzette zich tegen projecten voor fossiele brandstoffen vanwege hun potentiële gevolgen voor lokale gemeenschappen.
In oktober 2023 riep Omonuk, samen met mensenrechtenadvocaat Maxwell Atuhura, de EU-wetgevers op om de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) te steunen. Hij stelde dat de richtlijn mechanismen voor verantwoording zou kunnen creëren, waardoor rechtsmiddelen mogelijk zouden zijn voor milieu- en mensenrechtenschendingen door Europese bedrijven in Oeganda, waar de juridische mogelijkheden beperkt zijn.
De richtlijn stuit echter op verzet van sommige belangengroepen en EU-lidstaten die van mening zijn dat deze buitensporige regelgevingslasten zou opleggen, de nalevingskosten zou verhogen en mogelijk de concurrentiepositie zou schaden, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen.
Publicaties en auteurschap Omonuk zet zich ook in voor het schrijven van artikelen en het leveren van bijdragen aan academische en politieke discussies over maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven en klimaatrechtvaardigheid.
Hij is opgenomen in de academische en culturele bundel Climatic Subjects: Cultural Interventions, Writing Climate, and a Burning Planet, die hij samen met Evelyn Acham en Aidah Nakku schreef. In een gepubliceerd interview dat op 29-30 november 2024 aan de Freie Universität Berlin werd afgenomen, bespreekt hij de raakvlakken tussen klimaatrechtvaardigheid, maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven, inheemse kennis en de realiteit van klimaatactivisme in het mondiale Zuiden, inclusief de specifieke gevaren waarmee activisten in Oeganda te maken hebben.
Hij wordt ook geïnterviewd in het boek What Do We Want? Der Klimastreik – von Systemwandel bis Klimagerechtigkeit (Wat willen we? De klimaatstaking – van systeemverandering tot klimaatgerechtigheid), uitgegeven door Rotpunktverlag, Zürich, samen met mede-activiste Patience Nabukalu. In het interview, afgenomen door auteur Cyrill Hermann, bespreekt Omonuk uitvoerig zijn persoonlijke ervaringen tijdens zijn jeugd in Pallisa, de impact van het EACOP-project op lokale gemeenschappen, de successen van de Stop EACOP-campagne, de structurele ongelijkheden die ten grondslag liggen aan fossiele brandstofprojecten in Afrika, en zijn visie op een werkelijk rechtvaardige transitie.
In een publicatie met Konzeptwerk Neue Ökonomie betoogt Omonuk dat de straffeloosheid van transnationale bedrijven mensenrechtenschendingen en milieuvernietiging mogelijk maakt. Hij roept op tot de ontmanteling van onrechtvaardige rechtssystemen en de handhaving van echte bedrijfsverantwoordelijkheid om klimaatherstel te bewerkstelligen.
In een opiniestuk dat hij samen met anderen schreef voor Table.Briefings, bekritiseert Omonuk het gebrek aan vooruitgang tien jaar na het Akkoord van Parijs en pleit hij voor eerlijkere COP-onderhandelingsstructuren en een grotere betrokkenheid van jongeren bij mondiale klimaatbeleidsprocessen.
Zie ook Vanessa Nakate Greta Thunberg Hilda Flavia Nakabuye
Categorie:Oegandees activist