De dader heeft het gedaan is een Nederlandse musical van Annie M.G. Schmidt (libretto en liedteksten) en Harry Bannink (muziek), die op 6 januari 1983 in première ging in het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. Het is de zesde musical van het duo Schmidt en Bannink, opgevat als een persiflage op het whodunit-genre. De voorstelling, geproduceerd door Lancelot Nederlandse Theaterprodukties, was de laatste grote musical van Conny Stuart, die met deze rol afscheid nam van het grote musicaltoneel.

Achtergrond Na de eerdere musicals Heerlijk duurt het langst (1965), En nu naar bed (1971), Wat een planeet (1973), Foxtrot (1977) en Madam (1981) wilden Schmidt en Bannink eens iets anders: een detective op het toneel. Het werd hun zesde gemeenschappelijke musical. De aanloop verliep moeizaam. Op 3 december 1982, kort voor de geplande première, overleed producent John de Crane van Lancelot Nederlandse Theaterprodukties aan een hartstilstand. De dader heeft het gedaan werd zijn laatste productie.'De dader heeft het gedaan', op: annie-mg.com (Stichting Annie M.G. Schmidt).

In aanloop naar de première schreef Ton Olde Monnikhof op 19 november 1982 in het Algemeen Dagblad over de hectische voorbereiding onder de titel Pezen voor een nieuwe musical. De dader heeft het gedaan van Annie M.G. Schmidt in laatste fase.Lemma 'Lo van Hensbergen' op TheaterEncyclopedie, met verwijzing naar Ton Olde Monnikhof, 'Pezen voor een nieuwe musical. De dader heeft het gedaan van Annie M.G. Schmidt in laatste fase', Algemeen Dagblad, 19 november 1982.

Verhaal De handeling speelt zich af in een televisiestudio, waar tijdens de opnamen van een reclamespot een moord wordt gepleegd. Het onderlinge wantrouwen onder de aanwezigen brengt een reeks thema's aan de oppervlakte: commercie en reclame, werkloosheid, liefde en sleur, automatisering (vervangen door een chip), angst op straat en positief denken. De actrice Tonia Tudor, die zich op grond van haar lectuur van Agatha Christie in staat acht de zaak op te lossen, raakt verwikkeld in een competitie met inspecteur Van Dijk. De musical is opgezet als persiflage op het whodunit-genre.'De dader heeft het gedaan', op: rijzenspelers.nl, beschrijving bij heropvoering door Toneelvereniging de Rijzenspelers (1998).

Productie Regie en choreografie waren in handen van de Canadese choreograaf Paddy Stone, die ook eerdere musicals van Schmidt en Bannink had geregisseerd. De muzikale leiding was van Harry Bannink. Decor en kostuums werden ontworpen door Jan Beutener; een van zijn ontwerpen, het kostuum dat Conny Stuart droeg in het finalenummer De inspecteur heeft gelijk, is bewaard gebleven in de collectie van het Theater Instituut Nederland.'De dader heeft het gedaan – Lancelot Nederlandse Theaterprodukties BV – 1983-01-06', op: TheaterEncyclopedie.

Bezetting De oorspronkelijke bezetting bestond onder meer uit Conny Stuart (als Tonia Tudor), Lo van Hensbergen (inspecteur Van Dijk), Hans van der Woude en Carolien van den Berg. De rol van inspecteur Van Dijk was het musicaldebuut van Van Hensbergen, op 65-jarige leeftijd, en werd gemengd ontvangen. In de loop van 1983 werd Van Hensbergen vervangen door Piet Römer en Carolien van den Berg door Cilly Dartell.'De dader heeft het gedaan (1983)', op: musicaldatabase.nl.

Trudy Labij, die eerder in Foxtrot en Madam van het Schmidt/Bannink-duo had gespeeld, kreeg een rol in De dader heeft het gedaan aangeboden maar weigerde; zij wilde niet langer in het musicalvak worden ingedeeld en koos voor toneelwerk bij Toneelgroep De Appel.'Trudy Labij', op: TheaterEncyclopedie.

Liedjes Tot de liederen behoren onder meer: Paprikasaus (openingsnummer) Niemand mag het pand verlaten Je kunt er nooit van op an De laatste eer The pink poodle Vervangen door een chip Voorgevoelens Velours troubadour Fitness centre We zijn bang voor levenslang Donkere straten Zo verliefd Ballroomdancing Het gaat goed Het leven gaat door De inspecteur heeft gelijk (finalenummer)

Ontvangst De ontvangst van de musical was gemengd. Peter Liefhebber sprak in De Telegraaf van 8 januari 1983 van een wervelende show van Annie Schmidt en Harry Bannink.Peter Liefhebber, De dader heeft het gedaan. Wervelende show van Annie Schmidt en Harry Bannink, in: De Telegraaf, 8 januari 1983. Piet Koster oordeelde in Het Vrije Volk van 7 januari 1983 dat Conny Stuart schittert in schuimtaart.Piet Koster, Conny Stuart schittert in schuimtaart, in: Het Vrije Volk, 7 januari 1983.

Henk van Gelder schreef in NRC Handelsblad van 7 januari 1983 onder de titel Gemengde gevoelens bij musical van Annie Schmidt. Een detectiveverhaal met zang en dans een gereserveerde recensie.Henk van Gelder, Gemengde gevoelens bij musical van Annie Schmidt. Een detectiveverhaal met zang en dans, in: NRC Handelsblad, 7 januari 1983. Ook Renée de Haan was kritisch in de Haagsche Courant.Renée de Haan, recensie in: Haagsche Courant, 7 januari 1983.

Annie M.G. Schmidt zelf zou later verklaren dat zij het verhaal als een volstrekte mislukking beschouwde.

Afsluiting en afscheid De laatste voorstelling vond plaats op 30 april 1984 in Hoorn. Voor Conny Stuart markeerde deze datum het afscheid van haar musicalcarrière. Het afscheid werd gevierd met een bootreis vanuit Amsterdam, een koetstocht in Hoorn, een diner en toespraken. Op dezelfde dag ontving zij de zilveren legpenning van Amsterdam uit handen van burgemeester Ed van Thijn.'Conny Stuart: Biografie – De musicalster', op: TheaterEncyclopedie.

Registraties Van de voorstelling bestaat een integrale theaterregistratie uit december 1983, gemaakt in Carré toen de oorspronkelijke cast al gedeeltelijk was vervangen. Deze registratie is beschikbaar op YouTube.

Noten

Externe links De dader heeft het gedaan, op de website van Stichting Annie M.G. Schmidt Productiepagina op TheaterEncyclopedie De dader heeft het gedaan op De Musicaldatabase

Categorie:Nederlandse musical Categorie:Werk van Annie M.G. Schmidt Categorie:1983