Arie Pos (Boskoop, 1958) is een Nederlandse literair vertaler, biograaf en docent Nederlandse letterkunde, sinds 1989 woonachtig in Portugal. Hij is gespecialiseerd in literair vertalen in beide richtingen — Portugees-Nederlands en Nederlands-Portugees — en doceerde Nederlandstalige letterkunde en cultuur aan de universiteiten van Coimbra, Lissabon en Porto. Hij is de officiële biograaf van Gerrit Komrij (1944–2012); zijn Komrij-biografie zal in de Boekenweek van 2027 verschijnen bij uitgeverij Prometheus. In 2020 ontving hij van de Portugese vertaalvereniging APT en de auteursvereniging SPA de Grande Prémio de Tradução Literária Francisco Magalhães voor zijn Portugese vertaling van Stefan Hertmans' Oorlog en terpentijn.
Opleiding en promotie Arie Pos studeerde Nederlands en Algemene Literatuurwetenschap aan de Universiteit Leiden; daarnaast volgde hij studies Portugees en vertaaltheorie.'Arie Pos', auteurspagina op: debezigebij.nl.'Arie Pos', op: flandersliterature.be.'Nieuws: Arie Pos wordt biograaf Gerrit Komrij', op: Tzum.info, november 2014.
Voor zijn vestiging in Portugal werkte Pos enige tijd bij het Letterkundig Museum in Den Haag. In 2008 promoveerde hij aan de Universiteit Leiden op het proefschrift Het paviljoen van porselein. Nederlandse literaire chinoiserie en het westerse beeld van China (1250–2007), een studie naar de Europese beeldvorming van China in de literatuur vanaf de dertiende eeuw.Arie Pos, Het paviljoen van porselein. Nederlandse literaire chinoiserie en het westerse beeld van China (1250–2007) (proefschrift Universiteit Leiden, 2008).
Loopbaan Vestiging in Portugal en docentschap In 1989 vestigde Pos zich in Portugal; hij woont in Cete en is getrouwd met een Portugese.'De Portugal Post — Gerrit Komrij 10 jaar dood', op: tpo.nl, 3 juli 2022. Vanaf 1995 was hij als freelance docent letterkunde verbonden aan de afdeling Nederlands van de Universiteit van Coimbra, die in 1991 als bijvak was begonnen.'Neerlandistiek in Coimbra', op: neerlandistiek.nl, 2 januari 2025. Hij doceerde daarnaast aan de universiteiten van Lissabon en Porto.
Vertaalpraktijk Pos werkt als literair vertaler voor verscheidene Portugese uitgeverijen, waaronder Afrontamento, ASA, Dom Quixote, 7 Nós, Porto Editora, Relógio d'Água en Teorema.
Onder de Nederlandstalige fictieschrijvers wier werk hij in het Portugees vertaalde, bevinden zich Abdelkader Benali, Jeroen Brouwers, Hella S. Haasse, Harry Mulisch, Cees Nooteboom, Paul Van Ostaijen, Anne Provoost, Jan Slauerhoff, Dimitri Verhulst en Stefan Hertmans. Daarnaast vertaalde hij poëzie van Hugo Claus, Arjen Duinker, Gerrit Komrij en J. Slauerhoff, en toneelteksten en libretti van onder anderen Komrij en Verhulst.'Vertaalprofiel van Arie Pos', op: literairvertalen.org (Expertisecentrum Literair Vertalen).
In omgekeerde richting vertaalde Pos uit het Portugees in het Nederlands werk van onder anderen Luís de Camões (De Lusiaden), Fernão Mendes Pinto (Pelgrimsreis), Miguel Torga, Jorge de Sena, José Cardoso Pires, João Cabral de Melo Neto, Cristovão Tezza, Ana Luísa Amaral, Guilherme Mendes da Silva en J. Rentes de Carvalho.
De Lusiaden In 2000 besloten Pos en August Willemsen elk een deel van het werk van Luís de Camões in het Nederlands te vertalen. Willemsen maakte een selectie uit diens lyrische gedichten (Ware voor zo lange liefde niet zo kort het leven, 2007) en Pos vertaalde het Portugese nationale epos De Lusiaden (2012, Os Lusíadas, 1572).'Camões en Slauerhoff: een zielsverwantschap', op: lusophonia.com. In 2012 verscheen de integrale vertaling, voorzien van noten en een nawoord, bij uitgeverij L.J. Veen in Amsterdam (383 pagina's).Catalogusvermelding De Lusiaden / Luís de Camoes; vert. en van noten en een nawoord voorzien door Arie Pos, Amsterdam: Veen 2012, op: bibliotheek.antwerpen.be. Het werk wordt traditioneel in één adem genoemd met Dantes Divina Commedia en Miltons Paradise Lost; Slauerhoff zinspeelde op de Portugese dichter en diens werk in gedichten en in de roman Het verboden rijk. Een herziene heruitgave verscheen in het voorjaar van 2025.Arjan Peters, 'Een ellendig leven, een luisterrijk heldendicht', in: HP/De Tijd, 7 juli 2025.
Stefan Hertmans en de Grande Prémio (2020) In 2019 publiceerde uitgeverij Dom Quixote in Lissabon Pos' Portugese vertaling van Stefan Hertmans' Oorlog en terpentijn (origineel: 2013). De Grande Prémio de Tradução Literária Francisco Magalhães 2020, gezamenlijk toegekend door de Portugese vertaalvereniging Associação Portuguesa de Tradutores (APT) en de auteursvereniging Sociedade Portuguesa de Autores (SPA), bekroonde Pos voor deze vertaling.'Portugese prijs voor Arie Pos' vertaling van Oorlog en terpentijn', op: literairvertalen.org.
Biograaf van Gerrit Komrij Aanstelling In november 2014 maakte uitgeverij De Bezige Bij bekend dat Pos de biografie van Gerrit Komrij zou schrijven. Pos was reeds vicevoorzitter van Stichting Het Komrijk – Stichting Gerrit Komrij Huis in Vila Pouca da Beira, dat het literaire erfgoed en de bibliotheek van Komrij beheert, en hield zich onder meer bezig met de reorganisatie en ontsluiting van Komrij's archief. Hij maakte daarvoor reeds Portugese vertalingen van Komrij's operalibretto Vreemde melodieën en van de gedichtencyclus Faust, zoveelste deel.
Bezorging en biografisch portret In 2017 bezorgde Pos Komrij's verloren gewaande debuutroman De lange oren van koning Midas (1965), die hij voorzag van een uitgebreide inleiding.'Vergeten document toont het begin van een schrijverschap', op: literairnederland.nl.
Op 23 juni 2022 — tien jaar na Komrij's dood — verscheen bij De Bezige Bij Pos' De wording van Gerrit Komrij. Een biografisch portret (272 p.), een eerste biografisch deel dat zich richt op Komrij's jonge jaren in Amsterdam.
Overstap naar Prometheus In februari 2023 verliet Pos De Bezige Bij. Na ook bij De Arbeiderspers geen aanvullende subsidiemogelijkheden te vinden, stapte hij in januari 2025 over naar uitgeverij Prometheus van Mai Spijkers.'Nieuws: Biografie Komrij komt niet uit bij De Bezige Bij maar bij Prometheus; vanwege censuur of vanwege geldnood?', op: Tzum.info, mei 2025.
De biografie zal in de Boekenweek van 2027 (10–21 maart) bij Prometheus verschijnen, in vijf delen ondergebracht in één band: Onder een glazen stolp (1944–1963), En daarvan wilde hij leven! (1963–1972), De wilde jaren (1973–1983), Over de bergen (1984–1999) en Onder de mensen (2000–2012).'Een aanloop van meer dan een jaar naar de biografie over Gerrit Komrij', op: Tzum.info, december 2025. Voor de voltooiing van de biografie en de daarbij behorende culturele activiteiten werd in 2025 de culturele ANBI-stichting Vrienden van Gerrit Komrij opgericht. In aanloop naar de Boekenweek voerde Pos in maart en april 2026 op de website Neerlandistiek en in HP/De Tijd een meerdelig debat met historicus Lotfi El Hamidi, die in zijn boek Stakkers en wolven een zin uit Komrij's NRC-column van 1989 in zijn boektitel had opgenomen; Pos verweet El Hamidi dat hij de woorden uit hun historische context lichtte.Arie Pos, 'El Hamidi deelt graag uit, maar zijn Komrij-these klopt historisch van geen kant', in: HP/De Tijd, 29 maart 2026.
In de zomer van 2025 was Pos, samen met Arthur van Amerongen en Nick Muller, een van de redactionele initiatiefnemers van de eenmalige vriendenglossy VIC ter gelegenheid van de 75e verjaardag van uitgever Vic van de Reijt; het tijdschrift werd vormgegeven door Piet Schreuders en bevatte bijdragen van onder anderen Arnon Grunberg, A.F.Th. van der Heijden, Jean Pierre Rawie, Frits Spits en Arjan Peters.'Vic van de Reijt krijgt zijn eigen glossy', op: Tzum.info, juni 2025.
Wetenschappelijke publicaties (selectie) Pos publiceert geregeld over literair vertalen, internationale neerlandistiek en de receptie van Nederlandstalige literatuur in Portugal. Tot zijn wetenschappelijke en essayistische publicaties horen onder andere: 'Nederlandstalige literatuur in Portugal 1992–2006', in: Neerlandica extra Muros 45 (2007). '"Pinda! Pinda! Lekka! Lekka!" Honderd jaar Chinezen in liedteksten', in: Onze Taal 77 (2008). 'Nederlandse partikels in het Portugees', in: Internationale Neerlandistiek (2010). 'Exact en meeslepend. Arjen Duinker in het Portugees', in: Parmentier 19 (2010). (red. met Dolores Ross en Marleen Mertens) Ieder zijn eigen Arnon Grunberg. Vertaling, promotie, receptie in Italië, Spanje, Catalonië, Portugal en Roemenië. Gent: Academia Press 2012 (Lage Landen Studies 3). 'Kijkje in het Komrijk', column in: Vooys 32 (2014). Bijdragen aan het TalenDossier Portugees van het Expertisecentrum Literair Vertalen (vertalen in en uit het Portugees).
Bibliografie (selectie) Eigen werk Het paviljoen van porselein. Nederlandse literaire chinoiserie en het westerse beeld van China (1250–2007) (proefschrift Universiteit Leiden, 2008). De wording van Gerrit Komrij. Een biografisch portret. De Bezige Bij, Amsterdam 2022. 272 p., . [Biografie van Gerrit Komrij]. Prometheus, Amsterdam, aangekondigd voor de Boekenweek 2027.
Bezorgd Gerrit Komrij, De lange oren van koning Midas. De Bezige Bij, Amsterdam 2017 (inleiding en bezorging Arie Pos).
Vertalingen in het Nederlands (selectie) Fernão Mendes Pinto, Pelgrimsreis. Baarn: De Prom 1992; herziene editie Roeselare: Roularta Books 2001. Miguel Torga, Verhalen uit de bergen. Baarn: De Prom 1993. Jorge de Sena, De wonderdokter. Baarn: De Prom 1994. Jorge de Sena, Tekens van vuur. Baarn: De Prom 1995. João Cabral de Melo Neto, Gedichten. Een bloemlezing. Baarn: De Prom 1996. José Cardoso Pires, Lissabon, een logboek (met Catherine Barel). Amsterdam: Bas Lubberhuizen 1998. Jorge de Sena, De grootkapiteins. Baarn: De Prom 1999. Cristovão Tezza, Eeuwig kind. Amsterdam: Contact 2009. Cristovão Tezza, Een emotionele fout. Amsterdam: Contact 2011. Ana Luísa Amaral, Wachten op Odysseus. Gedichten 1990–2011. Utrecht: IJzer 2011. Luís Vaz de Camões, De Lusiaden. Amsterdam: L.J. Veen 2012. 383 p., . Herziene heruitgave 2025, .
Vertalingen in het Portugees (selectie) Jeroen Brouwers, Vermelho decantado (Bezonken rood; met Célia Bernardino). Lissabon: Teorema 1997. Hella S. Haasse, Uma ligação perigosa (Een gevaarlijke verhouding). Laurentien van Oranje & Sieb Posthuma, Mr Finney e o mundo de pernas para o ar (Mr Finney en de wereld op zijn kop). Lissabon: Esfera do Caos 2012. Stefan Hertmans, Guerra e terebintina (Oorlog en terpentijn). Lissabon: Dom Quixote 2019.
Prijzen en onderscheidingen 2020 — Grande Prémio de Tradução Literária Francisco Magalhães (APT/SPA), voor de Portugese vertaling van Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans.
Externe links Vertaalprofiel van Arie Pos op het Expertisecentrum Literair Vertalen Arie Pos op Flanders Literature Arie Pos op de DBNL Arie Pos op de website van uitgeverij De Bezige Bij 'Portugese prijs voor Arie Pos' vertaling van Oorlog en terpentijn', literairvertalen.org
Noten
Categorie:Nederlands vertaler Categorie:Nederlands biograaf Categorie:Vertaler vanuit het Nederlands Categorie:Vertaler naar het Nederlands Categorie:Nederlands literatuuronderzoeker