Het Vorstendom Navahroedak was een van de apanagevorstendommen van Zwart-Roethenië, dat vlak voor het einde van het Kyivse Rijk ontstond. De hoofdstad was Navahroedak, een van de centra van de regio Poniemnie of Panyamonne (in het huidige westen van Belarus). Het vorstendom ontstond enige tijd vóór de jaren 1220. Gedurende een periode in de 13e en 14e eeuw was het het toneel van strijd tussen het Gediminiden van het Grootvorstendom Litouwen en de Romanovytsji van het Koninkrijk Galicië-Wolynië (Roethenië). In de jaren 1390 werd het vorstendom opgeheven en opgenomen in het Grootvorstendom Litouwen. Vanaf 1317 tot 1378 was Navahroedak ook de zetel van de Metropolis Litouwen(-Wolynië) en daarmee een bestuurscentrum van de oosters-orthodoxe kerk, hoewel Litouwse adel nog goeddeels heidens was.
Geschiedenis Ontstaan De precieze datum waarop het apanage Navahroedak werd gesticht is onbekend. Navahroedak maakte deel uit van de apanage-vorstendom Toeraw-Pinsk, en later van het Vorstendom Wolynië (met als centrum Volodymyr). Het werd onderdeel van het Vorstendom Horoden (heden Hrodna) rond 1141. De eerste prins van Navahroedak was een van de zonen (Boris/Barys of Gleb/Hleb) van vorst Usevalad (Vsevolod) van Horoden, die dat jaar overleed. De Boris-en-Gleb-kerk werd tijdens hun heerschappij gebouwd.
13e eeuw Navahroedak ontstond in de jaren 1220 als een zelfstandig vorstendom, dat zich afscheidde van het vorstendom Horoden. In 1237 wordt vorst Izjaslav van Navahroedak, die wordt beschouwd als een afstammeling van Usevalad van Horoden, in de Galicisch-Wolynische Kroniek genoemd onder het jaar 1237 (of 1236). In deze vermelding staat dat de Danylo (Daniël) Romanovytsj van Galicië, de Litouwers onder leiding van vorst Mindaugas (Mindovg/Mendovg) en vorst Izjaslav van Navahroedak (Novhorod[ok]) tegen hertog Koenraad I van Mazovië stuurde: "по том же лѣтѣ Данилъ же возведе на Кондрата Литвоу Минъдога Изѧслава Нов̑городьского." "А по тім році Данило-таки навів на Кондрата литву — [князя] Миндовга [та] Ізяслава [Микулича] Новгород[ок]ського." "Het volgende jaar stuurde Danylo (Daniël) de Litouwers onder [vorst] Mindovg (Mindaugas) en [vorst] Izjaslav van Novhorod (Navahroedak) tegen Kondrat (Koenraad)."
Op basis van deze bron wordt aangenomen dat Izjaslav van Navahroedak, die een bondgenootschap of vazalrelatie had met Danylo Romanovytsj, samen met Mindaugas deelnam aan de strijd tegen de hertog van Mazovië.
In 1254 werd het vorstendom Navahroedak, op grond van een overeenkomst tussen Vaišvilkas en koning Danylo Romanovytsj, overgedragen aan Danylo's zoon Roman. In 1268, tijdens de oorlog tussen het Koninkrijk Roethenië en het Grootvorstendom Litouwen, werd het door laatstgenoemde veroverd en bleef het tot 1280 in zijn bezit. Navahroedak was enige tijd eigendom van prins Skyrmoent (Скирмунт). Vanaf die tijd tot in de jaren 1340 is de geschiedenis van het vorstendom onbekend. Het werd waarschijnlijk als apanage overgedragen aan jongere zonen of andere vertegenwoordigers van de heersende dynastie van het Grootvorstendom Litouwen. Er bestaat een hypothese dat het toebehoorde aan het vorstenhuis van Alšėniškiai (Halsjansky).
14e eeuw Rond de jaren 1330 of 1340 (waarschijnlijk bij het overlijden van Gediminas in 1341)) werd het vorstendom Navahroedak overgedragen aan zijn zoon Karijotas, die er tot circa 1360 over regeerde.
Al in 1352 worden de activiteiten van de zonen van Karijotas in Wolynië vermeld. Het Verhaal over Podolië beschrijft uitvoerig hoe zij in de jaren 1350 en 1360 Podolië veroverden. De zonen van Karijotas gebruikten Navahroedak dus als uitvalsbasis voor hun expansie naar wat nu West-Oekraïne is. Een van de redenen lijkt te zijn geweest dat hun clan te groot werd om Navahroedak nog in steeds kleinere delen te kunnen verdelen. Het lijkt er dus op dat de zonen van Karijotas eind jaren 1350 of in de jaren 1360 naar Wolynië en Podolië trokken en Navahroedak verlieten, waarna de zonen van Kęstutis (Keystut; hertog van Trakai) Navahroedak binnentrokken in hun plaats.
De sterfdatum van Karijotas is onzeker; hij wordt voor het laatst schriftelijk genoemd in het verdrag van 1358 tussen de hertogen van Mazovië en Kęstutis en zijn broers, maar in 1366, waar men dat zou verwachten, wordt hij niet meer genoemd. Het is daarom waarschijnlijk dat Karijotas tussen 1358 en 1366 is overleden. Een ongedateerd document regelt de verdeling van Navahroedak tussen Vaidotas (Voydat) en Tautvilas, zonen van Kęstutis, waarschijnlijk tussen 1358 en 1362. De reden hiervoor is dat Vaidotas in 1362 door de Duitse Orde gevangengenomen werd tijdens zijn mislukte verdediging van het kasteel van Kaunas. Nicolas Jorga identificeerde een "gevangengenomen heidense koning uit Lecto[nia]" (waarmee zeer waarschijnlijk "Litouwen" werd bedoeld) , die volgens de Eulogium historiarum sive temporis in 1363 het Engelse hof in Londen bezocht, met deze Vaidotas Kęstutaitis. Het is dan ook niet waarschijnlijk en ook niet nodig dat hij ooit naar Litouwen is teruggekeerd.
Karijotas' zoon Theodoor van Podolië, was tevens vorst van Navahroedak. Na de dood van vorst Joeri Voydatovich in de jaren 1390 werd het vorstendom Navahroedak opgeheven en werden de gebieden ervan ingelijfd bij het Grootvorstendom Litouwen en Roethenië, waar gouverneurs van de grootvorst werden aangesteld. Een andere zoon van Vaidotas (Voydat), Ivan, werd de stichter van het vorstendom Krosjen.
Lijst van vorsten Izjaslav van Navahroedak (fl. 1237), kleinzoon van Vsevolod van Horoden, in 1237 Mindaugas, jaren 1240-1253 Vaišvilkas, 1253–1254 (eerste keer) Roman Danylovytsj, 1254–1258, zoon van Daniël van Galicië Vaišvilkas, 1258–1259 (tweede keer) Karijotas, 1341 – circa 1358~62 verdeeld tussen Vaidotas en Tautvilas, zonen van Kęstutis, waarschijnlijk tussen 1358 en 1362
Categorie:Historisch land in Europa Categorie:Vorstendom Categorie:Geschiedenis van Roethenië Categorie:Geschiedenis van Wit-Rusland Categorie:Geschiedenis van Litouwen