Stemmatologie is de wetenschappelijke methode binnen de filologie die de onderlinge afstammingsrelaties van verschillende kopieën (handschriften) van dezelfde tekst in kaart brengt. Het doel is het reconstrueren van de oorspronkelijke tekst ("archetype") van een auteur. De belangrijkste onderdelen van de methode zijn de reconstructie van een stamboom aan de hand van een foutenanalyse van documenten.
Foutenanalyse is gebaseerd op het vergelijken van gedeelde fouten en varianten in de tekst. Als twee verschillende manuscripten exact dezelfde unieke fout bevatten, moeten ze wel van dezelfde gezamenlijke bron afstammen.
De stamboom ("stemma") van de handschriften tracht men te reconstrueren (het stemma codicum). Hierin is te zien welke kopieën van elkaar afstammen en welke versies verloren zijn gegaan.
Deze methode werd traditioneel handmatig uitgevoerd (o.a. bekend als de Lachmann-methode). Bij moderne methoden worden vaak computers en algoritmes ingezet om grote groepen manuscripten onderling te vergelijken.
Categorie:Literatuurwetenschap Categorie:Filologie