Adam Ries, geboren in 1492 of 1493 te Bad Staffelstein en overleden tussen 30 maart en 2 april 1559 te WiesaWiesa is een voormalig dorp, dat tegenwoordig een wijk is van de plaats Thermalbad Wiesenbad, in het midden van de Erzgebirgskreis in de Duitse deelstaat Saksen. of Annaberg, was een Duits rekenmeester en wiskundige.

Levensloop en familie Adam Ries was de zoon van een molenaar, Contz Ries. Over zijn jeugd en genoten opleiding is zeer weinig bekend.

In 1518 leidde Adam Ries een rekenschool te Erfurt.

In 1522 verhuisde Adam Ries naar de jonge bergstad Annaberg, tegenwoordig Annaberg-Buchholz. In zijn huis aan de Johannisgasse in die stad bedreef hij een privé-rekenschool. In 1525 trouwde Adam Ries met ene Anna Leuber, wier vader meester-slotenmaker te Freiberg was. Zij kregen acht kinderen, van wie enigen als rekenmeester in hun vaders voetsporen traden.

Ries was een belangrijk ambtenaar in het toenmalige mijnbouwwezen. Hij bekleedde functies, waarin hij administratief, financieel en boekhoudkundig toezicht op diverse mijnen hield. Ook bepaalde hij namens de landsheer, hoeveel aan deze als tiende toekwam uit de winsten van de mijnen.

In 1539 kon Ries zich de aankoop van een klein landgoed permitteren. Nog altijd bestaat in Annaberg-Buchholz de Riesenburg.

Werken

Adam Ries schreef drie rekenboeken voor gebruik op school, of bij beroepsopleidingen: Rechnung auff der linihen (1518): Ries beschrijft daarin het rekenen met behulp van een telbord. Dit boek was vooral voor het rekenonderwijs aan kinderen bedoeld. De cijfers zijn nog met Latijnse letters weergegeven. Rechenung auff der linihen und federn … (1522): Naast het het rekenen met behulp van een telbord wordt in dit boek ook het rekenen met gebruikmaking van Arabisch-Indische cijfers behandeld, een vernieuwende doorbraak in het rekenonderwijs. Dit boek maakte Adam Ries in het gehele Duitse taalgebied beroemd. Er zijn meer dan 120 drukken van verschenen. digitale weergave van de editie uit 1529, SLUB Dresden Rechenung nach der lenge/ auff den Linihen vnd Feder/.../Mit grüntlichem unterricht des visierens. (1550): Titel vaak afgekort tot „Practica“, daar in de afzonderlijke hoofdstukken eendere praktische voorbeelden d.m.v. verschillende methoden worden berekend. Ries behandelde hierin ook het zogenaamde viseren, een in die tijd algemeen gebruikelijke methode, om de inhoud van een vat zo nauwkeurig mogelijk te benaderen.

Ries schreef zijn boeken niet in het Latijn, zoals onder geleerden toen gebruikelijk, maar gewoon in het Duits. Daardoor kon een breed publiek van de inhoud ervan kennis nemen.

Ries ontwierp de Annaberger Brotordnung. Deze regelde aan de hand van enige tabellen de toegestane marges voor het gewicht van broden, die tegen een vaste prijs te koop waren. In tijden van schaarste mocht een brood met een prijs van bijvoorbeeld één stuiver minder wegen dan wanneer er graan in overvloed voorhanden was. Later ontwikkelde Adam Ries soortgelijke reglementen die geldig waren in andere steden. Ein Gerechent Büchlein/ auff den Schöffel/ Eimer/ vnd Pfundtgewicht... (manuscript 1533, gedrukt in 1536): Een boek met tabellen voor de berekening van dagelijkse prijzen; een soort gids, die – aldus Ries in het voorwoord – helpt, „daß der arme gemeine man ym Brotkauff nicht vbersezt würde, dat de arme gewone man bij het kopen van brood niet afgezet zou worden".

In 1524 voltooide Ries het werk aan een manuscript van de CoßIn het Duits was lange tijd de term Coß gebruikelijk i.p.v. de letter x als onbekende in vergelijkingen., een meer dan 500 bladzijden dik leerboek van de algebra.Bron: |titel=Adam-Ries-Museum Annaberg-Buchholz Dit manuscript kon in de 16e eeuw niet gedrukt worden, want dit was technisch moeilijk en zeer kostbaar. De eerste gedrukte versie verscheen pas in 1992.

Monumenten en eerbewijzen

In de stad Annaberg-Buchholz in het Ertsgebergte staat een aan Adam Ries gewijd museum. Het bevindt zich in het twee keer na brand verwoeste en weer opgebouwde huis, waar Adam Ries lange tijd heeft gewoond. Er bestaat sinds 1991 een Adam-Ries-Bund e.V., gevestigd in het huis, waarin ook het Adam-Ries-Museum zetelt. Deze houdt zich bezig met de geschiedenis van de wiskunde en het rekenen ongeveer van de middeleeuwen tot en met de 17e eeuw, en met de genealogie van de talrijke nazaten van Adam Ries. In Staffelstein is een standbeeld van Ries opgesteld.

Afbeeldingen

Taalgebruik In de Duitse taal heeft, al sedert de late 18e eeuw, de uitdrukking: nach Adam Riese De -e achter Ries is waarschijnlijk de uitgang voor de derde naamval, zoals na het voorzetsel nach, na of volgens, voorgeschreven. Tot en met de 17e eeuw werden eigennamen ook verbogen. dezelfde betekenis als de Nederlandse uitdrukking: volgens Bartjens: de berekening is correct. Voor zover bekend, heeft Bartjens, die meer dan een halve eeuw later leefde dan Adam Ries, geen werk van de Duitse rekenmeester vertaald of overgenomen.

Externe link www.adam-ries-museum.de Website Adam-Ries-Museum, Annaberg-Buchholz

Categorie:Duits wiskundige