thumb|Een rondvaartboot van Kooij bij de meerplaats bij de Grimnessesluis, 1969 Rederij P. Kooij is een Amsterdamse rondvaartrederij, opgericht in 1922 door Piet Kooij. De onderneming behoort tot de oudste nog bestaande rondvaartbedrijven van Amsterdam. De geschiedenis van de rederij is nauw verbonden met de ontwikkeling van de Amsterdamse rondvaart in de twintigste eeuw.
Geschiedenis Het vervoer van bezoekers over de Amsterdamse grachtengordel kent een lange voorgeschiedenis. Historische beschrijvingen vermelden al feestelijke vaartochten door de stad in de zeventiende en negentiende eeuw, onder meer tijdens bezoeken van buitenlandse vorsten en staatshoofden. Van structurele rondvaarten was toen nog geen sprake, die ontstonden pas in de twintigste eeuw.
Piet Kooij richtte in 1922 zijn eigen rederij op. Volgens overleveringen begon zijn ondernemerschap met een reeks ruiltransacties, waarbij een gevonden fiets uiteindelijk werd ingeruild voor een motorboot. Nadat hij het schip had opgeknapt, begon hij passagiers rond te varen door de Amsterdamse grachten. In deze periode hielden veel Amsterdamse rederijen zich voornamelijk bezig met sleepdiensten, veerdiensten en lokaal personenvervoer. Met zijn activiteiten behoorde Kooij tot de eerste ondernemers die kansen zagen in het groeiende toerisme en de aantrekkingskracht van Amsterdam vanaf het water. Het toeristische vervoer over de grachten vond toen veelal plaats met open boten of bestaande salonboten.
Tegen het einde van de jaren 1930 lieten verschillende rederijen speciaal voor rondvaarten volledig overdekte passagiersschepen bouwen. Deze schepen waren de eerste moderne rondvaartboten in Amsterdam. De introductie van overdekte schepen maakte het mogelijk om bezoekers onder vrijwel alle weersomstandigheden te vervoeren en legde de basis voor de groei van de toeristenrondvaart.
Tot na de Tweede Wereldoorlog bleef de rondvaartsector echter beperkt van omvang. Kooij, Plas en Bergmann waren de belangrijkste aanbieders, maar het aantal passagiers was nog relatief klein. De rondvaart vormde aanvankelijk slechts een bescheiden onderdeel van het Amsterdamse toerisme. Kooij behoorde daarmee tot de pioniers van de Amsterdamse rondvaart. Na 1945 nam het toerisme naar Amsterdam sterk toe. In 1948 waren er al vijfentwintig rondvaartboten van zeven verschillende ondernemingen actief op de Amsterdamse grachten. Een jaar later richtte men de Vereniging van Amsterdamse Rondvaartrederijen (VAR) op om afspraken te maken over de ontwikkeling van de sector, aanlegplaatsen en dienstverlening. Rederij Kooij behoorde tot de bedrijven die aan de basis stonden van deze ontwikkeling.
In 2022 vierde de onderneming haar honderdjarig bestaan. Daarmee behoort ze tot de oudste nog actieve familiebedrijven binnen de Nederlandse passagiersvaart. Sinds de oprichting in 1922 is de rederij in handen gebleven van opeenvolgende generaties van de familie Kooij.
Historische vloot Naast de klassieke passagiersschepen beschikt Kooij over een aantal historische rondvaartboten die behoren tot de oudste nog varende rondvaartschepen van Amsterdam. De onderneming heeft zich in de loop van de twintigste eeuw niet alleen gericht op de exploitatie van rondvaarten, maar ook op het behoud van historisch Varend erfgoed. Onder leiding van de derde generatie van de familie Kooij zijn verschillende historische rondvaartboten gerestaureerd en opnieuw in de vaart gebracht.
Tot de bekendste historische schepen behoren de Albert (1922), de Gerarda Johanna (1938), de Prinses Irene (1939) en de President J.F. Kennedy. Deze schepen vertegenwoordigen verschillende perioden uit de geschiedenis van de Amsterdamse rondvaart en behoren tot de oudste nog varende rondvaartboten van de stad. De Albert dateert uit het oprichtingsjaar van de rederij, terwijl de Gerarda Johanna en de Prinses Irene stammen uit de beginjaren van de moderne Amsterdamse rondvaart. De Prinses Irene vervoerde na de Tweede Wereldoorlog onder meer Winston Churchill tijdens een bezoek aan Amsterdam.
De President J.F. Kennedy speelde een rol bij verschillende publieke gebeurtenissen, waaronder de huldiging van het Nederlands elftal na het Europees kampioenschap van 1988 en huldigingen van AFC Ajax. Ook vervoerde het schip internationale gasten zoals Nelson Mandela.
De restauratie van historische rondvaartboten vormt een belangrijk onderdeel van het beleid van de rederij. Volgens de onderneming zijn verschillende schepen in oorspronkelijke staat teruggebracht, waarbij historische kenmerken zoveel mogelijk behouden zijn gebleven. Daarmee draagt het bedrijf bij aan het behoud van een deel van het maritieme erfgoed van Amsterdam en de geschiedenis van de rondvaart op de grachten.
Categorie:Nederlandse rederij Categorie:Toerisme in Amsterdam