De Gau Schlesien, (Nederlands: Gouw Silezië) was een bestuurlijke indeling van de NSDAP. Het gouw bestond van 1925 tot 1941. Op 27 januari 1941 werd gouw Silezië opgesplitst in de gouwen gouw Neder-Silezië en gouw Opper-Silezië.
Geschiedenis In 1925 ontstond de gouw onder leiding van gouwleider Helmuth Brückner, die in 1934 in verband met de Nacht van de Lange Messen werd afgezet. Ook zijn opvolger Josef Wagner werd in mei 1940 uit zijn functie ontheven, omdat hij volgens de partijleiding niet vijandig genoeg tegenover de kerk stond en te vriendelijk tegenover Polen overkwam. Hij bleef echter tot november 1941 gouwleider van het gouw Westfalen-Zuid. In het gebied van het gouw Opper-Silezië bevonden zich grote concentratiekampen, waaronder het concentratiekamp Auschwitz met talrijke buitenkampen. In Neder-Silezië lag het concentratiekamp Groß-Rosen.
Aan staatszijde bestonden de Pruisische provincie Neder-Silezië en de provincie Opper-Silezië, die van 1938 tot 1941 waren samengevoegd tot de provincie Silezië. In Silezië lagen de Rijksdagkiesdistricten 7, 8 en 9, die overeenkwamen met de Regierungsbezirke Liegnitz, Breslau en Oppeln. De rijksstadhouder van Pruisen was sinds 1933 Hermann Göring. Zijn bevoegdheden werden in de praktijk uitgeoefend door de respectieve opperpresidenten, die tevens gouwleider waren, waardoor de scheiding tussen staat en partij feitelijk was opgeheven. Josef Wagner was van 1938 tot 1941 opperpresident van heel Silezië en sinds het begin van de oorlog in 1939 tevens rijksverdedigingscommissaris voor Wehrkreis VIII (het 8e militaire district). Begin oktober 1933 trad Josef Adamczyk aan als landshoofdman van de provincie Opper-Silezië. Daarnaast was hij van december 1936 tot maart 1937 waarnemend regeringspresident van het Regierungsbezirk Oppeln. Van maart 1938 tot februari 1941 was hij landshoofdman van de provincie Silezië en vervolgens tot het einde van de Tweede Wereldoorlog van de provincie Neder-Silezië.
De gouwleiding had haar zetel in Breslau aan de Eichbornstraße 2.findbuch.at: Grossdeutschland NSDAP Verbaende und Reichsregierung, p. 34. Geraadpleegd op 5 juni 2026. In de gouw Opper-Silezië werd Kattowitz de gouwhoofdstad.
De SS-leider Erich von dem Bach-Zelewski was binnen de gouw verantwoordelijk voor de grenssector Zuidoost en trad tevens op als gevolmachtigde van het rijkscommissariaat ter Versterking van het Duitse Volkdom (sinds oktober 1939).Schulz 2003, p. 32.Miller & Schulz 200, p. 39. De burgemeester van Kattowitz, Hans Tiessler, was Gauamtsleiter in Opper-Silezië. Fritz Arlt leidde het Rassenpolitieke Bureau en het Centraal Instituut voor Regionaal Onderzoek in Opper-Silezië. Daarnaast stond hij aan het hoofd van het Opper-Silezische bijkantoor van de Rijkscommissaris voor de Versterking van het Duitse Volkdom.
De Gauführerschulen (vrije vertaling: gouwleiderscholen) bevonden zich bij Liegnitz en in Slot Bischwitz (district Trebnitz), nabij Hundsfeld.polska-org.pl: foto Schloss Bischwitz. Geraadpleegd op 5 juni 2026. Daarnaast bevond zich in Weidenhof bij Breslau een Gauschulungslager (vrije vertaling: gouwscholingskamp), dat door de NS-Lerarenbond werd gebruikt.
De macht van de gouwleiders nam tijdens de oorlog toe door hun uitgebreide takenpakket. Bracht werd voor Opper-Silezië benoemd tot gouwwoningscommissaris en gouwgemachtigde voor de rijkscommissaris ter Versterking van het Duitse Volkdom. Vanaf 6 april 1942 was hij tevens gemachtigde van de „Algemeen Gevolmachtigde voor de Arbeidsinzet”, Fritz Sauckel, en vanaf 16 november 1942 rijksverdedigingscommissaris. Op 25 september 1944 kreeg hij bovendien het bevel over de Volkssturm. Na een hartaanval in januari 1945 werd hij opgenomen in het ziekenhuis van Neisse, waarna hij zijn ambtelijke taken moest overdragen aan zijn plaatsvervanger Metzner.
Ambtsbekleders De volgende personen behoorden tot de gouwleiding:
Gauleiter: Helmuth BrücknerJürgen 2007, p.464. (15 maart 1925 – 25 december 1934Höffkes 1986, p.37.), Josef Wagner (12 december 1934Miller & Schulz 2021, p.554. / januari 1935 – 9 januari 1941Höffkes 1986, p.367.), Fritz Bracht (27 april 1940 – 9 februari 1941Miller & Schulz 2012, p.297.), (m. d. F. b.) Gauleiterstellvertreter: Karl Peschke (1930 – 1933), Edmund Heines (1933 – 30 juni 1934), Walter Gottschalk (1 september 1934 – 5 april 1935), Fritz Bracht (1 mei 1935Höffkes 1986, p.35. – 9 februari 1941Miller & Schulz 2012, p.295.) Gauamtsleiter für Volksgesundheit: Karl Peschke (1933 - 31 december 1942) Amt für Volkswohlfahrt: Saalmann Gauinspekteur: Walter Gottschalk (oktober 1935 - 1 oktober 1937) Gauamtsleiter der Rechtsabteilung: Willy Gaertner Gauamt für Kommunalpolitik: Erwin Schramm (1 februari 1941 - 1945Forum Geschichte der Wehrmacht: Gau Oberschlesien. Geraadpleegd op 6 september 2026.) Gauamtsleiter für Volkstumsfragen in Oberschlesien: Paul Roden (1936 - 1941) Gauamtsleiter für Ostfragen: Wolfgang Graf Yorck von Wartenburg Gauwirtschaftsberater: Otto Fitzner Gauamtsleiter für Rassenpolitik: Fritz Arlt
KreisenMichael Rademacher: Der Gau Schlesien. Geraadpleegd op 4 juni 2026. Kreisleiding Neder-Silezië Breslau-Land Breslau-Stadt Brieg Bunzlau Frankenstein (Silezië) Fraustadt Freystadt Glatz Glogau Goldberg Görlitz Grünberg Guhrau Habelschwerdt Hirschberg im Riesengebirge Hoyerswerda (hedendaags Saksen) Jauer Landeshut Lauban Liegnitz Löwenberg in Schlesien Lüben Militsch Namslau Neumarkt in Schlesien Oels Ohlau Reichenbach im Eulengebirge Rothenburg an der Oder Schweidnitz Sprottau Strehlen Trebnitz Waldenburg Wohlau Kreisleiding Opper-Silezië Bendsburg Beuthen-Land Beuthen Bielitz Cosel Falkenberg Gleiwitz Groß-Strehlitz Grottkau Hindenburg: Kreisleiter: Alfred Jonas (1936 - 1939), Georg Joschke (1943 - 1945) Kattowitz: Kreisleiter: Georg Joschke (1939 - 1941), Alfons Wittwer (vanaf 1944) Königshütte Krenau (Chrzanow) Kreuzburg Leobschütz Loben (Lublinitz) Neiße Neustadt Oppeln Pleß Ratibor Rosenberg Rybnik Saybusch Tarnowitz Teschen Warthenau
Zie ook Gauehrenzeichen Gauliga Schlesien
Afkorting mit der Führung beauftragt (m. d. F. b.) - vrije vertaling: met het leiderschap belast
Externe links Michael Rademacher: Der Gau Schlesien Calvin University: German Propaganda Archive: A Gallery of Gauleiter Territorial.de: Gau Niederschlesien der NSDAP
Silezië Categorie:Geschiedenis van Silezië