Jérôme de La Lande is een schilderij van Jean-Honoré Fragonard vervaardigd omstreeks 1769. Het werk bevindt zich sinds 1978 in de collectie van het Petit Palais in Parijs.
Voorstelling Op het schilderij is een kalende man met een opvallend gewelfd voorhoofd tegen een neutrale, donkere achtergrond te zien. Hij is gehuld in een weelderig goudgeel gewaad dat is uitgevoerd in de zogenaamde "Spaanse stijl" (à l'espagnole), een kledingstijl die Fragonard vaker toepaste in zijn fantasiefiguren om een theatraal en historiserend effect te bereiken. De rechterhand van de man rust op een wereldbol of hemelglobe, terwijl op de voorgrond schrijfgerei, waaronder penselen, tekenstiften en inkt, subtiel zijn weergegeven. Het kleurenpalet kenmerkt zich door het felle contrast tussen het stralende geel van het kostuum en de gedempte, bruinachtige achtergrondtonen, waardoor de figuur plastisch naar voren treedt. Een lichtbron verlicht van linksboven het gelaat en de schedel van de man.
Omdat er penselen en tekenstiften zijn afgebeeld, werd er vroeger van uitgegaan dat het schilderij een portret was van de pasteltekenaar Charles Naudin. De aanwezigheid van de globe laat de meeste moderne kunsthistorici echter denken dat de geportretteerde de astronoom Jérôme de La Lande (1732–1807) is. La Lande was een van de meest prominente wetenschappers van zijn tijd; hij was professor aan het Collège de France, directeur van het Observatorium van Parijs en leverde baanbrekend werk bij het berekenen van de afstand van de aarde tot de zon en het voorspellen van de terugkeer van de komeet van Halley. De fysieke kenmerken van de man op het schilderij, met name de schedelvorm, vertonen een sterke gelijkenis met andere portretten van Lalande, zoals de terracotta buste van Jean-Antoine Houdon. Lalande werd door tijdgenoten als buitengewoon onaantrekkelijk beschreven. Vermoedelijk heeft Fragonard de trekken van zijn model verfraaid om de nadruk te leggen op diens charisma en levendige intellect.
Fragonard heeft rond 1769 een beroemde reeks portraits de fantaisie (fantasieportretten) gemaakt. Deze portretten, gekenmerkt door een uiterst snelle en theatrale uitvoering, markeren Fragonards definitieve breuk met de academische historieschilderkunst ten gunste van een intieme, levendige stijl. Hoewel het portret van Jérôme de La Lande thematisch en stilistisch nauw bij de serie aansluit, is het mogelijk enige jaren later ontstaan. Op een schetsblad met miniaturen van de fantasieportretten ontbreekt het portret van de astronoom.Vgl. Guégan.
Herkomst Het schilderij is lange tijd in het bezit geweest van particuliere verzamelaars. Pas in 1978 werd het door het Petit Palais aangekocht. Deze acquisitie kon worden gerealiseerd dankzij de rente-inkomsten van het omvangrijke legaat van de gebroeders Dutuit. Deze vooraanstaande verzamelaars uit Rouen hadden in 1902 hun collectie en een aanzienlijk bedrag aan de stad Parijs nagelaten om de gemeentelijke musea te verrijken.
Afbeeldingen
Externe links
Categorie:Schilderij van Fragonard Categorie:Schilderij in het Petit Palais