Nieuwe griffels schone leien is een bloemlezing uit de avant-gardistische Nederlandstalige poëzie, samengesteld en ingeleid door Paul Rodenko en in 1954 uitgegeven door Daamen N.V. te Den Haag. De volledige titel luidt Nieuwe griffels schone leien. Een bloemlezing uit de poëzie der avant-garde; op het omslag staat de ondertitel Van Gorter tot Lucebert, van Gezelle tot Hugo Claus. De bundel gaf, naast Atonaal (1951) van Simon Vinkenoog, grote bekendheid aan de poëzie van de Vijftigers en groeide uit tot een onverwachte bestseller.Het juiste boek op het juiste moment: de verbazingwekkend succesvolle bloemlezingen van Rodenko, Literatuurmuseum. Geraadpleegd op 14 juni 2026.
Achtergrond Rodenko was bij het verschijnen een gezaghebbend essayist, dichter en vertaler die zich opwierp als voortrekker van de naoorlogse vernieuwing. De bloemlezing verscheen in de Ooievaarreeks, de reeks goedkope, kwalitatief hoogstaande pockets die Bert Bakker namens uitgeverij Daamen voor een breed publiek uitbracht. Voor de Vlaamse markt werd het boek mede verspreid door uitgeverij De Sikkel te Antwerpen.
Opzet en inhoud Rodenko stelde een alternatieve geschiedenis van de moderne poëzie samen. Hij presenteerde de avant-garde niet als een verschijnsel van omstreeks 1950, maar als een verzet tegen de poëtische hiërarchie dat zich al eerder had geopenbaard, onder anderen bij Guido Gezelle en Herman Gorter. Paul van Ostaijen vormde daarin de schakel tussen de negentiende-eeuwse grondleggers en de naoorlogse Vijftigers als Lucebert en Hugo Claus. De eigenlijke bloemlezing werd voorafgegaan door een uitvoerige inleiding waarin Rodenko de Nederlandse vernieuwing plaatste tegenover de internationale moderne stromingen, met verwijzingen naar onder anderen Arthur Rimbaud.W.A. Ornee, lemma over Paul Rodenko, in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel 3 (1989).
Ontvangst en betekenis Nieuwe griffels schone leien diende vele jaren als leidraad voor neerlandici en literair geïnteresseerden in de moderne Nederlandse poëzie. Het commerciële succes was uitzonderlijk: de eerste druk verscheen al in een oplage van 10.000 exemplaren en de eerste vier drukken telden samen 37.500 exemplaren. Schattingen van de totale verkoop lopen uiteen van ruim 77.000 tot meer dan 90.000 exemplaren. In latere beschouwingen is opgemerkt dat Rodenko in zijn keuze weinig oog had voor poëzie van vrouwen.
Drukken De eerste druk verscheen in 1954. Het boek werd daarna geregeld herdrukt; na Rodenko's dood verscheen in 1977 nog een tiende druk.
Zie ook Vijftigers
Referenties
Categorie:Nederlandstalige poëzie Categorie:Boek uit 1954