De PO-Raad is de brancheorganisatie voor het primair onderwijs in Nederland. De vereniging behartigt de gemeenschappelijke belangen van schoolorganisaties (schoolbesturen) in het basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs, treedt namens deze besturen op als werkgeversorganisatie in het overleg over de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) en ondersteunt aangesloten schoolorganisaties bij kwaliteitsverbetering, professionalisering en kennisdeling. De PO-Raad is gevestigd in Utrecht en werd op 22 januari 2008 opgericht.
Geschiedenis Voorafgaand aan de oprichting van de PO-Raad bestonden er in het primair onderwijs verschillende afzonderlijke besturenorganisaties. Op 14 maart 2007 namen vijf van deze organisaties (de Besturenraad, Bond KBO, LVGS, VBS en VOS/ABB) samen met de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) het besluit om toe te werken naar één gezamenlijke sectororganisatie voor de besturen van basisscholen, scholen voor speciaal basisonderwijs en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Aan dit besluit lag onder meer de wens ten grondslag om de sector met één stem naar buiten te kunnen laten spreken. Op 22 januari 2008 werd de PO-Raad formeel opgericht.
Kort na de oprichting kreeg de PO-Raad een rol in het overleg over de arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs. In 2008 verleende het kabinet mandaat voor de voorbereiding van de zogenoemde doordecentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming in het primair onderwijs, waarbij de bevoegdheid om centrale cao-afspraken te maken werd overgedragen van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan de schoolbesturen en hun representatieve werkgeversorganisatie, de PO-Raad. Sindsdien is de PO-Raad de partij die namens de werkgevers in het primair onderwijs met de vakbonden onderhandelt over de cao.
Voorlopers De vijf besturenorganisaties die in 2007 het initiatief tot de PO-Raad namen, kwamen elk voort uit een eigen richting binnen het verzuilde Nederlandse onderwijs: het protestants-christelijke, het katholieke, het gereformeerd-vrijgemaakte, het algemeen bijzondere en het openbare onderwijs. Met de komst van de PO-Raad droegen zij hun rol als sectorbrede belangenbehartiger over aan de gezamenlijke organisatie; een aantal van hen bleef daarnaast als identiteits- of profielorganisatie bestaan.
Besturenraad De Besturenraad was de landelijke besturenorganisatie voor het protestants-christelijk onderwijs en behartigde de belangen van protestants-christelijke schoolbesturen. Na de overdracht van de sectorbrede belangenbehartiging aan de PO-Raad bleef de organisatie zich richten op identiteit en onderwijskwaliteit; in 2014 veranderde zij haar naam in Verus, vereniging voor christelijk onderwijs.
Bond KBO Bond KBO was de besturenorganisatie voor het katholiek basisonderwijs. Van oudsher waren de katholieke schoolbesturen georganiseerd in afzonderlijke besturenbonden (onder meer voor het kleuter- en basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs) met een gezamenlijk secretariaat bij het Centraal Bureau voor het Katholiek Onderwijs (CBKO) in Den Haag, dat in 1920 door het Nederlandse episcopaat was opgericht en eind jaren tachtig overging in de Vereniging Besturenorganisaties Katholiek Onderwijs (VBKO).
LVGS Het Landelijk Verband van Gereformeerde Schoolverenigingen (LVGS) was de besturenorganisatie voor het gereformeerd-vrijgemaakte onderwijs: scholen die voortkwamen uit de zuil van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. Na een jarenlange samenwerking ging het LVGS in 2020 op in Verus, waarmee het als zelfstandige onderwijskoepel ophield te bestaan.
VBS De Vereniging van Algemeen Bijzondere Scholen (VBS) behartigde de belangen van het algemeen bijzonder onderwijs: bijzondere scholen zonder confessionele grondslag. Vanwege een teruglopend ledental ging de VBS per 1 januari 2026 op in Verus.
VOS/ABB VOS/ABB is de vereniging voor bestuur, management en medezeggenschap in het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs. De organisatie ontstond in 1998 uit een fusie van de Vereniging Openbare Scholen (VOS) en de Algemene Besturen Bond (ABB). Anders dan de meeste andere voorlopers bleef VOS/ABB na de oprichting van de PO-Raad als zelfstandige organisatie voor het openbaar onderwijs bestaan.
Doel en activiteiten De PO-Raad richt zich op een aantal vaste beleidsthema's, waaronder de kwaliteit van het onderwijs, gelijke onderwijskansen, de onderwijsarbeidsmarkt, de huisvesting van scholen en de bekostiging van het primair onderwijs. Een van de aanhoudende aandachtspunten daarbij is het lerarentekort, dat volgens de PO-Raad onverminderd hoog blijft en vooral drukt op scholen met een uitdagende leerlingenpopulatie. De activiteiten van de vereniging zijn grofweg in drie soorten te onderscheiden: belangenbehartiging, het voeren van het cao-overleg, en het ondersteunen van leden door kennisdeling en professionalisering.
Belangenbehartiging De PO-Raad vertegenwoordigt de sector primair onderwijs richting de politiek, de rijksoverheid en de samenleving. Doordat een groot deel van de schoolbesturen in het basis- en gespecialiseerd onderwijs bij de vereniging is aangesloten, kan de sector volgens de organisatie met één stem naar buiten treden; in die zin wordt de PO-Raad ook wel als een koepelorganisatie beschouwd, één centrale partij die namens een groot deel van de sector spreekt. Deze belangenbehartiging, vaak ook lobbywerk genoemd, krijgt onder meer vorm via gesprekken met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Tweede Kamer, en via standpunten over nieuwe wetgeving, onderwijsbeleid en financieringsvraagstukken die het primair onderwijs raken.
Cao-onderhandelingen Schoolorganisaties in het primair onderwijs zijn werkgevers van het personeel op hun scholen. De PO-Raad onderhandelt namens deze werkgevers met de onderwijsvakbonden (onder meer AOb, CNV Onderwijs, FvOv, FNV Overheid en AVS) over de cao primair onderwijs. Een onafhankelijke voorzitter leidt de onderhandelingen, die uitmonden in een onderhandelaarsakkoord. Dit akkoord wordt vervolgens via een ledenraadpleging met gewogen stemrecht aan de aangesloten schoolorganisaties voorgelegd; ook de vakbonden raadplegen hun achterban. Pas wanneer beide kanten instemmen, wordt het akkoord omgezet in een definitieve cao. Eind 2025 sloten de PO-Raad en de vakbonden bijvoorbeeld een cao-akkoord voor de periode van 1 november 2025 tot en met 28 februari 2027.
Kennisdeling, advies en professionalisering Daarnaast verleent de PO-Raad diensten aan haar leden, zoals opleidingen via de PO-Academie en samenwerkingsprogramma's, en betrekt zij leden bij de standpuntbepaling via werkbezoeken, regiobijeenkomsten, expertgroepen (verenigingscommissies) en de Algemene Ledenvergadering. De organisatie noemt zichzelf ook aanjager van innovatieve projecten en kennisdeling voor het primair onderwijs. Zo nam de PO-Raad samen met andere sectorraden in 2018 het initiatief voor een gezamenlijke ontwikkelagenda om de kennisinfrastructuur tussen onderwijs en wetenschappelijk onderzoek te versterken, wat later onder meer leidde tot het Platform Samen Onderzoeken.
Doelgroepen De directe leden van de PO-Raad zijn schoolorganisaties (besturen) in het primair onderwijs, niet individuele scholen, leraren of leerlingen. In 2024 telde de vereniging ruim 800 aangesloten schoolorganisaties, samen verantwoordelijk voor ruim 6500 scholen voor basisonderwijs en gespecialiseerd onderwijs, goed voor 98 procent van het totale aantal leerlingen in het primair onderwijs. Via deze leden bedient de PO-Raad indirect ook andere groepen: bestuurders en schoolleiders, voor wie de vereniging onder meer professionaliseringsaanbod en een juridische helpdesk organiseert; leraren, onderwijsondersteuners en ander personeel, wier arbeidsvoorwaarden via de cao worden geregeld; en uiteindelijk de ruim 1,5 miljoen leerlingen in het primair onderwijs, voor wie de PO-Raad zich inzet op thema's als onderwijskwaliteit en kansengelijkheid. Daarnaast functioneert de PO-Raad als gesprekspartner voor de rijksoverheid, de onderwijsvakbonden en andere maatschappelijke en onderwijsorganisaties.
Voor de afbakening van de organisatie is het van belang dat de PO-Raad geen onderdeel is van de rijksoverheid en evenmin de rol van toezichthouder vervult: dat laatste is voorbehouden aan de Inspectie van het Onderwijs. Ook is de PO-Raad zelf geen vakbond. Die vertegenwoordigen immers de werknemers, zoals leraren en onderwijsondersteuners.
Organisatie De PO-Raad is opgezet als vereniging. Het bestuur bestaat uit een Algemeen Bestuur en een Dagelijks Bestuur. Het Dagelijks Bestuur voert het beleid van de vereniging uit, terwijl het Algemeen Bestuur, dat is samengesteld uit bestuurders van aangesloten schoolorganisaties, geen uitvoerende functie heeft, maar vooral zorgt voor verbinding met de leden en in de regel eens per maand vergadert.
Freddy Weima is sinds april 2021 voorzitter van de PO-Raad; hij werd voor een eerste termijn van vier jaar benoemd door de Algemene Ledenvergadering. Annet Dries is sinds maart 2025 vicevoorzitter. De cao-onderhandelingen worden gevoerd door een aparte onderhandelingsdelegatie van de PO-Raad, die wordt geadviseerd door de verenigingscommissie Arbeidsmarkt en Arbeidszaken.
Relatie met de VO-raad en andere onderwijsorganisaties De PO-Raad richt zich uitsluitend op het primair onderwijs. Voor het voortgezet onderwijs bestaat een vergelijkbare, maar zelfstandige sectororganisatie: de VO-raad. Op deze manier heeft elke onderwijssector in Nederland een eigen vertegenwoordiging richting beleid en politiek. De VO-raad ontstond al in 2006, ruim een jaar vóór het besluit om de PO-Raad op te richten, en behartigt op een vergelijkbare manier de belangen van schoolbesturen in het voortgezet onderwijs, met enkele honderden aangesloten schoolbesturen, ruim 600 scholen, bijna een miljoen leerlingen en meer dan 120.000 personeelsleden. Net als de PO-Raad is de VO-raad een vereniging die haar achterban via een Algemene Ledenvergadering bij de standpuntbepaling betrekt en als werkgeversorganisatie cao-overleg voert, in dit geval over de cao voortgezet onderwijs; de afspraken over loon en looptijd in beide cao's worden doorgaans gelijk gehouden.
Ondanks hun zelfstandigheid trekken de PO-Raad en de VO-raad op een aantal terreinen gezamenlijk op. Zo stelden beide organisaties samen het Referentiekader Passend Onderwijs op en ontwikkelden zij de Governancecode Funderend Onderwijs, die sinds 25 juni 2025 de eerdere, afzonderlijke governancecodes van beide raden vervangt; in 2026 richtten de PO-Raad en de VO-raad hiervoor een gezamenlijke commissie in om de toepassing van de code te stimuleren, monitoren en handhaven. Ook organiseren beide raden geregeld een gedeeltelijk gezamenlijke Algemene Ledenvergadering.
Verder werkt de PO-Raad samen met de MBO Raad, de Vereniging Hogescholen en het samenwerkingsverband Universiteiten van Nederland (voorheen VSNU) en de al genoemde VO-raad in een verband van vijf sectorraden die samen het onderwijs van basisschool tot universiteit vertegenwoordigen. In 2018 ondertekenden deze vijf sectorraden een intentieverklaring om de kennisinfrastructuur tussen onderwijs en wetenschappelijk onderzoek te versterken, en zij trekken ook samen op in initiatieven zoals het platform Samen Opleiden & Professionaliseren, gericht op de opleiding van leraren. Op specifieke deelterreinen, zoals de bekostiging van het gespecialiseerd onderwijs, werkt de PO-Raad daarnaast samen met meer gespecialiseerde belangenorganisaties, zoals de Sectorraad GO.
Externe link Officiële website van de PO-Raad
Bronnen
Categorie:Basisonderwijs in Nederland Categorie:Belangenorganisatie